Nhà thơ Lê Luynh và 'vẻ đẹp của thơ bóng đá'

"Điều khó nhất khi làm thơ về bóng đá là tìm được đề tài và cảm xúc đủ mạnh để hình thành một tứ thơ. Có những ý tưởng ban đầu rất hay, nhưng khi viết lại không diễn tả được trọn vẹn điều mình muốn nói" - nhà thơ Lê Luynh bắt đầu câu chuyện cùng Thể thao và Văn hóa.

Và nói thêm: "Theo tôi, vẻ đẹp của thơ bóng đá là không chỉ kể lại một trận đấu, mà còn gợi lên những hình ảnh chân thực, giàu cảm xúc, đồng thời xây dựng được những hình tượng mang ý nghĩa rộng hơn. Cái khó nữa là làm sao tìm được tiếng nói chung với người đọc để họ thấy mình trong đó".

Nhà thơ Lê Luynh

* Vậy anh đã đến với việc làm thơ bóng đá từ khi nào?

- Tôi bắt đầu chú ý đến bóng đá quốc tế từ World Cup Espana 1982, nhưng lúc đó xem không đều, trận có trận không. Đến World Cup Mexico 1986, lần đầu tiên người dân thành phố được xem truyền hình trực tiếp. Nhà tôi có ti vi, nhưng tôi lại thích ra quán cà phê xem cùng bạn bè, để được hò hét, chia sẻ cảm xúc.

Chính những đêm thức trắng xem bóng đá ấy đã đưa tôi đến với nghề báo thể thao. Ban đầu tôi viết các bài bình luận gửi các báo, nhưng thường nhận được câu trả lời rằng trận đấu ấy đã có người bình luận rồi. Một lần nọ, anh biên tập viên thể thao gợi ý: "Hay em thử làm thơ vui về bóng đá xem sao".

Thời gian đầu, thơ bóng đá của tôi chưa mấy có duyên trên mặt báo, nhưng được anh em trong giới báo chí thể thao bắt đầu biết đến. Năm 1988, tôi chính thức về công tác tại báo Thiếu niên tiền phong, chuyên viết về thể thao. Lần đầu tiên được bước vào sân Thống Nhất với tư cách một phóng viên, được làm quen với các nhà báo đàn anh viết về thể thao, đặc biệt là bóng đá. Rất nhiều kỷ niệm đẹp tôi không bao giờ quên.

Gần đây, nhà báo Trung Nghĩa đã giới thiệu tôi cộng tác với chuyên mục "Lăn cùng trái bóng" của báo Thể thao và Văn hóa, thêm một cơ duyên để tôi gắn bó với thơ bóng đá.

* Tính đến nay anh làm được khoảng bao nhiêu bài thơ về bóng đá rồi? Trong đó có khoảng bao nhiêu bài cho đội tuyển Việt Nam?

- Tôi không nhớ chính xác, vì trước đây không có thói quen lưu giữ bản thảo. Đến nay tôi vẫn chưa in một tập thơ bóng đá riêng. Theo tôi, thơ bóng đá gắn rất nhiều với tính thời sự, nên khá khó xuất bản thành một tập riêng.

Hiện nay tôi còn giữ được khoảng hơn 20 bài đã in, trong đó có cả thơ bóng đá dành cho thiếu nhi. Nếu có điều kiện in, tôi sẽ đưa thơ bóng đá vào một tuyển tập chung và chỉ chọn những bài ít mang tính thời vụ nhất. Đó là những bài mượn hình ảnh bóng đá để gửi gắm những suy nghĩ về con người, cuộc sống và tình yêu quê hương, đất nước.

Riêng về đội tuyển Việt Nam, những năm gần đây, khi tham gia Facebook, tôi viết khá nhiều bài thơ về những thành tích của đội tuyển. Trước đó, khi phụ trách chuyên mục "Thơ vịnh sao" trên Học trò cười, tôi cũng đã viết khoảng chục bài về thế hệ cầu thủ vàng như Công Minh, Lê Huỳnh Đức, Hồng Sơn, Đỗ Khải...

* Với anh, vẻ đẹp của thơ về bóng đá là ở những khía cạnh nào? Nếu áp vào thế trận của World Cup 2026, khó khăn khi làm thơ sẽ là gì?

- Theo tôi, vẻ đẹp của thơ bóng đá không chỉ kể lại một trận đấu, mà còn gợi lên những hình ảnh chân thực, giàu cảm xúc, đồng thời xây dựng được những hình tượng mang ý nghĩa rộng hơn.

Với World Cup 2026 cũng vậy, vẫn là câu chuyện đề tài, tứ thơ và cảm xúc, bên cạnh một vấn đề lớn hơn, đó là tâm tư và kỳ vọng của người hâm mộ bóng đá châu Á.

Các đại diện của châu Á đã có nhiều tiến bộ, nhưng nhìn chung vẫn chưa thể rút ngắn được nhiều khoảng cách với những cường quốc bóng đá thế giới. Những nỗ lực bứt phá rất đáng trân trọng, nhưng con đường phía trước hãy còn dài. Chính điều đó cũng tạo nên nhiều suy nghĩ cho người làm thơ.

* World Cup 2026 đã vào vòng 16 đội, anh thích những đội nào vào tứ kết?

- Tôi luôn thích những đội bóng nhỏ, những đội bị đánh giá thấp tạo nên bất ngờ, chẳng hạn như Morocco, Paraguay, hoặc những đội tuyển trẻ giàu khát vọng khác.

Tuy nhiên, tôi cũng rất ngưỡng mộ những đội bóng lớn có trình độ chiến thuật cao và giàu kinh nghiệm như Brazil, Argentina, Pháp, Mỹ, Mexico, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Thụy Sĩ…

Mùa này, tôi rất thích Cabo Verde. Đây vừa là một đội bóng nhỏ, vừa là một tân binh, nhưng họ có cách phát triển bóng đá rất đặc biệt, xem rất có cảm xúc. Tôi từng viết về họ bằng bài thơ Cabo Verde - Câu chuyện thần kỳ:

Bước qua vòng bảng thần kỳ,

World Cup bóng đá khắc ghi chuyện này.

Cabo Verde hôm nay,

Tân binh dũng cảm phô bày cuộc chơi.

Quốc đảo nhỏ giữa biển khơi,

Đại Tây Dương nửa triệu người ai ơi.

Kiều bào sống khắp mọi nơi,

Hơn một triệu người hướng tới quê hương.

Góp sức, góp của tìm đường,

Đưa nền bóng đá bốn phương về nhà.

Cabo Verde tuy là

Nước nhỏ nhưng có tinh hoa toàn cầu.

World Cup góp mặt lần đầu,

Đội bóng mở lối nghèo giàu khai thông.

Đội tuyển nghèo có quyền mong

Tham gia World Cup vẫn không bất ngờ

Cabo Verde phất cờ,

Vượt qua thử thách đến bờ bình minh.

Vòng mười sáu đã hiện hình,

Đối đầu đội bóng hùng binh bao đời.

Dẫu cho kết quả ngậm ngùi,

Hay là tiếp tục niềm vui vỡ òa,

Điều kỳ diệu đã tạo ra,

Đội bóng nước nhỏ vượt xa, vươn mình.

Thắng thua rồi sẽ phân minh,

Đội tuyển bóng đá chuyển mình sang trang.

Cabo Verde vẻ vang,

Tấm gương mở lối muôn vàn nước theo.

Bóng đá nước nhỏ, nước nghèo,

Có lòng quyết chí vẫn trèo đỉnh cao.

Một bài thơ về bóng đá thiếu nhi của Lê Luynh

* Hàn Quốc, Iran, Nhật Bản và cả Australia đã dừng bước. Cảm xúc của anh như thế nào?

- Tôi thấy buồn và tiếc. Tuy nhiên, đây cũng dịp để nhìn lại sức mạnh của mình. Muốn tiến xa hơn, bóng đá châu Á cần tiếp tục đầu tư bài bản và bền bỉ hơn nữa.

* Nếu táo bạo dự đoán, anh nghĩ khoảng năm nào thì tuyển Việt Nam sẽ vào chung kết World Cup?

- Khoảng 30 năm trước, nhà báo Chánh Trinh từng dự đoán rằng Việt Nam sẽ mất khoảng 30 năm để có mặt ở chung kết World Cup.

Đến hôm nay, tôi vẫn tin vào giấc mơ ấy. Nếu bóng đá Việt Nam tiếp tục được đầu tư đúng hướng và phát triển bền vững, tôi hy vọng khoảng 15 năm nữa tuyển Việt Nam sẽ có mặt ở World Cup.

Việt Nam đang trên con đường xây dựng một nền kinh tế vững mạnh. Tôi cũng mong chúng ta sẽ có một chiến lược dài hạn để xây dựng một nền bóng đá lớn mạnh, xứng đáng với tiềm năng và khát vọng của người Việt Nam. Thành công của bóng đá không chỉ là thành tích thi đấu, mà còn là cách quảng bá văn hóa, hình ảnh quốc gia hiệu quả.

* Cảm ơn anh đã tham gia chuyên mục "Lăn cùng trái bóng" và cả cuộc trò chuyện này.

Văn Bảy (thực hiện)