Nhà báo Thùy Dương: Đi tìm sự thật để bảo vệ người yếu thế

“Đeo bám” đến cùng để đưa sự thật ra ánh sáng

Là tác giả của nhiều phóng sự điều tra tạo hiệu ứng xã hội mạnh mẽ, với gần 10 năm gắn bó với báo chí điều tra, nhà báo Thùy Dương hiện công tác tại Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam từng đoạt nhiều giải thưởng như: Giải Ba Giải Báo chí toàn quốc “Vì sức khỏe nhân dân” năm 2024, Giải Vàng năm 2023 và Giải Bạc năm 2024 với các vệt phóng sự nổi bật do VTV bình chọn.

Phía sau những tác phẩm tạo tiếng vang là những tháng ngày nữ nhà báo âm thầm bám sát đề tài, miệt mài trên những hành trình dài, kiên trì vượt qua không ít trở ngại, áp lực và cả những lần bị cản trở ngay tại hiện trường.

Theo chị, điều khó nhất với một phóng viên điều tra không phải là tìm ra đề tài, mà là kiên trì đi đến tận cùng sự thật. Bởi càng những vụ việc có nhiều khuất tất thì việc tiếp cận thông tin càng khó.

Một trong những đề tài khiến chị nhớ nhất là loạt bài điều tra về mô hình đa cấp núp bóng các hội thảo và chuyến du lịch miễn phí dành cho người cao tuổi. Để có thể thâm nhập, chị phải tìm cách xuất hiện trong những buổi hội thảo vốn chỉ dành cho những người trên cao tuổi.

“Có những lần tôi đến rồi bị đuổi ra. Có lần được vào nhưng chỉ được ngồi nghe. Mỗi lần thất bại lại phải tìm mọi cách để quay trở lại tác nghiệp”, chị Dương nhớ lại.

Khó khăn chưa dừng ở đó. Các đối tượng tổ chức cấm hoàn toàn việc mang điện thoại hay thiết bị ghi âm, ghi hình vào bên trong. Trong khi đó, phần lớn những người tham gia đều đặt niềm tin tuyệt đối vào những lời quảng cáo thiếu kiểm chứng. Ngay cả khi tiếp xúc được, họ cũng không muốn nghe những cảnh báo từ bên ngoài.

Có những thời điểm, nữ nhà báo cảm thấy bế tắc, muốn dừng lại vì việc tác nghiệp quá khó khăn lại phải theo đuổi dài ngày. Thế nhưng hình ảnh những người già dốc hết tiền tiết kiệm để mua những sản phẩm không rõ nguồn gốc hay những bệnh nhân từ bỏ điều trị để chạy theo những lời hứa hẹn chữa bệnh “thần kỳ” đã thôi thúc chị phải đi đến cùng.

“Tôi luôn nghĩ rằng nếu mình bỏ cuộc thì câu chuyện sẽ mãi dở dang. Ai sẽ là người nói ra sự thật? Ai sẽ là người vén màn những gì đang diễn ra phía sau?”, chị Dương chia sẻ.

Nhà báo Thùy Dương tác nghiệp tại hiện trường vụ nứt nhà dân do thi công cải tạo hệ thống thoát nước hạ lưu sông Kim Ngưu.

Suy nghĩ ấy trở thành động lực để chị tiếp tục theo đuổi nhiều đề tài liên quan đến những nhóm người dễ bị tổn thương trong xã hội. Đó là những bệnh nhân ung thư tìm đến các “thần y” chữa bệnh bằng nước, những người mắc bệnh nan y đặt hy vọng vào các phương pháp phản khoa học hay những bệnh nhân bị các phòng khám tư nhân lợi dụng tâm lý lo lắng để trục lợi.

Trong loạt bài điều tra về hoạt động chữa bệnh bằng nước của một đối tượng tự xưng có khả năng chữa khỏi nhiều loại bệnh hiểm nghèo, Thùy Dương đã tiếp xúc với nhiều bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối, người mắc HIV, viêm gan B và các bệnh nan y khác. Nhiều người không còn khả năng đi lại nhưng vẫn đặt toàn bộ hy vọng vào những chai nước được quảng cáo như “thần dược”.

“Điều khiến tôi day dứt nhất là họ đều là những người đang bấu víu vào chiếc phao cứu sinh cuối cùng. Nếu mình không làm rõ sự việc, họ có thể tiếp tục bị dẫn dắt và phải trả giá bằng chính sức khỏe, thậm chí là tính mạng của mình”, chị Dương nói.

Nhiều nạn nhân đã quá tin tưởng vào những lời quảng cáo nên gần như không còn tiếp nhận bất kỳ cảnh báo nào. Bởi vậy, người làm báo không chỉ phản ánh thực trạng mà còn phải tìm ra bằng chứng đủ sức thuyết phục để sự thật được nhìn nhận một cách khách quan.

Sau nhiều tháng điều tra, những khuất tất dần được đưa ra ánh sáng. Nhiều người đã thay đổi nhận thức, quay trở lại điều trị theo y học chính thống. Đối tượng đứng sau đường dây chữa bệnh phản khoa học cũng bị cơ quan chức năng xử lý.

Khi sự thật chạm tới công chúng

Bên cạnh sự kiên trì, nhà báo Thùy Dương cho rằng một phóng sự muốn chạm tới công chúng cần được xây dựng từ những chi tiết chân thật nhất.

Nhiều tác phẩm điều tra của chị sau khi phát sóng đã thu hút hàng triệu lượt xem và tạo nên các cuộc thảo luận rộng rãi trên mạng xã hội. Tuy nhiên, theo chị, sức lan tỏa ấy không đến từ việc “cố tình” tạo ra yếu tố gây sốc.

Nhà báo Thùy Dương và đồng nghiệp đi vào tâm lũ tác nghiệp tại Thái Nguyên năm 2025.

“Không có phóng viên nào có thể khẳng định mình chọn một đề tài và chắc chắn nó sẽ lan tỏa. Điều quan trọng nhất vẫn là quá trình tác nghiệp và khả năng phát hiện những chi tiết đắt giá phản ánh đúng bản chất vấn đề”, chị Dương nhận định.

Những chi tiết ấy có thể là một hình ảnh, một câu nói hoặc một khoảnh khắc xuất hiện rất ngắn nhưng đủ để khán giả nhận ra sự thật đằng sau câu chuyện.

Chị Dương nhớ lại, trong phóng sự điều tra về tình trạng “Vẽ bệnh moi tiền” tại các phòng khám tư nhân, điều khiến dư luận đặc biệt chú ý không phải những con số thống kê hay những lời tố cáo, mà là hình ảnh một cô gái chưa học hết lớp 12 vẫn trực tiếp tham gia khám chữa bệnh cho bệnh nhân.

Trong khi đó, bác sĩ có bằng cấp chuyên môn lại chỉ đóng vai trò quảng bá hình ảnh. Chi tiết ấy ngay lập tức tạo nên làn sóng phản ứng mạnh mẽ từ dư luận bởi nó phản ánh rõ bản chất của hoạt động khám chữa bệnh trái quy định.

“Đôi khi chỉ một chi tiết nhỏ nhưng lại có sức nặng hơn rất nhiều lời bình luận”, nhà báo Thùy Dương chia sẻ.

Tương tự, với các đề tài liên quan đến ma túy, chị không muốn chỉ dừng lại ở những lời cảnh báo quen thuộc từ chuyên gia hay cơ quan chức năng. Điều chị tìm kiếm là những hình ảnh thực tế, những khoảnh khắc chân thật nhất để người xem có thể cảm nhận trực tiếp hậu quả mà ma túy gây ra.

Đó có thể là biểu hiện của một người nghiện khi lên cơn, là những phản ứng mất kiểm soát hay những hệ lụy hiện hữu trong cuộc sống của chính họ. Sự chân thật luôn có sức thuyết phục lớn hơn bất kỳ lời khuyến cáo nào.

“Nếu chỉ nói rằng ma túy nguy hiểm thì ai cũng biết. Nhưng khi nhìn thấy tận mắt hậu quả của nó, người xem mới thực sự bị tác động”, chị Dương nói.

Sau nhiều năm làm nghề, nhà báo Thùy Dương vẫn giữ cho mình niềm tin rằng giá trị lớn nhất của báo chí là mang sự thật đến với công chúng. Giải thưởng là sự ghi nhận đáng quý, nhưng điều khiến chị hạnh phúc hơn cả là khi một vụ việc được làm sáng tỏ, một đường dây vi phạm bị xử lý hay những người dân yếu thế không còn trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo.

Bởi với chị, người làm báo điều tra không dừng lại ở thời điểm tác phẩm lên sóng. Đó là một hành trình đi theo sự thật, để mỗi câu chuyện được kể ra đều góp phần bảo vệ những giá trị tốt đẹp của xã hội.

Hoàng Bằng/Báo Tin tức và Dân tộc