'Nhà an toàn' giữa vùng thấp trũng

Nhà có gác lửng tránh, trú lũ lụt là lựa chọn của nhiều người dân vùng thấp trũng xã Quảng Điền

Điểm tựa giữa mùa mưa bão

Nhìn lại những đợt mưa lũ liên tiếp xảy ra vào cuối năm 2025 mới thấy rõ những khó khăn mà người dân vùng thấp trũng phải đối mặt. Tại các địa phương Quảng Điền, Đan Điền, Hóa Châu, nước lũ dâng cao kéo dài nhiều ngày khiến nhiều tuyến đường bị chia cắt, đời sống sinh hoạt của người dân bị đảo lộn. Trong hoàn cảnh đó, những ngôi “nhà an toàn” chống bão lũ đã phát huy hiệu quả rõ nét.

Bà Hoàng Thị Tịnh, trú tại xã Quảng Thọ cũ (nay là xã Quảng Điền) chia sẻ: “Với người dân vùng thấp trũng, ai cũng mong muốn có được một ngôi nhà kiên cố, có gác lửng để ứng phó với mùa mưa bão, lũ lụt. Gác lửng là nơi trú ngụ của cả gia đình vượt qua những ngày mưa lũ kéo dài. Đây cũng là nơi để cất giữ các loại lương thực, thực phẩm cần thiết trước những diễn biến bất thường của thời tiết”.

Không chỉ nhà ở của các hộ gia đình, nhiều nhà văn hóa thôn, tổ dân phố cũng được xây dựng kiên cố và trở thành điểm tránh, trú bão, lũ hiệu quả cho người dân địa phương. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhà văn hóa thôn, tổ dân phố vùng thấp trũng đã được đầu tư sửa chữa, xây mới đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Rộng, kiên cố và cao tầng, nên không ít nhà văn hóa thôn, tổ dân phố trở thành điểm tránh, trú bão lụt của người dân.

Ông Lê Quốc Khánh, Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam xã Đan Điền cho biết: “Ngày càng có nhiều ngôi nhà “Đại đoàn kết”, “Nhà an toàn”, “Nhà văn hóa thôn” vùng thấp trũng được đầu tư xây dựng kiên cố để hỗ trợ những hộ dân còn khó khăn về nhà ở, phục vụ sinh hoạt cho người dân địa phương. Đối với người dân vùng thấp trũng, thường xuyên đối mặt với thiên tai, những ngôi nhà trên không chỉ để ở, mà còn là nơi tránh, trú bão, mưa lũ an toàn. Vì vậy, người dân đỡ lo lắng hơn mỗi khi mùa mưa bão, lũ lụt đến”.

Chủ động thích ứng với thiên tai

Theo ông Trần Ngọc Dương, Bí thư Đảng ủy phường Hóa Châu, những ngôi nhà kiên cố, cao tầng, nhà văn hóa có kết cấu vững chắc chính là giải pháp hiệu quả giúp người dân tránh, trú an toàn trong những đợt mưa bão, lũ lụt kéo dài. “Bên cạnh các chương trình hỗ trợ sửa chữa, xây dựng nhà ở kiên cố, nhà văn hóa thôn, tổ dân phố, địa phương cũng vận động người dân chủ động đầu tư xây dựng nhà cao tầng, nhà có gác lửng để thích ứng với tình trạng ngập lụt ngày càng phức tạp như hiện nay”, ông Trần Ngọc Dương chia sẻ.

Nhằm nâng cao khả năng chống chịu với thiên tai cho các địa phương vùng thấp trũng, phường Hóa Châu được tổ chức Catholic Relief Services (CRS) tại Việt Nam lựa chọn triển khai dự án “Tăng cường khả năng chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu của đô thị miền Trung Việt Nam”. Theo đó, dự án tập trung hỗ trợ sửa chữa và xây mới từ 10 đến 20 ngôi nhà kiên cố cho người dân vùng thấp trũng phường Hóa Châu, đáp ứng yêu cầu phòng, chống bão lũ trong điều kiện thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường.

Tại xã Quảng Điền, mô hình “nhà an toàn” chống bão lũ cũng đang được triển khai tích cực. Từ đầu năm đến nay, địa phương này đã tiếp nhận 22 hồ sơ đăng ký; trong đó, có 3 hồ sơ đủ điều kiện đã được triển khai sửa chữa. Các trường hợp còn lại đang được chính quyền địa phương cùng các phòng, ban chuyên môn tiếp tục hoàn thiện thủ tục nhằm giúp người dân có thêm những căn nhà kiên cố chống chọi với mưa bão, lũ lụt.

Ông Hoàng Văn Minh Châu, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Điền thông tin: “Thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường. Từ nay đến cuối năm 2026, nguy cơ xuất hiện nhiều đợt bão lớn, lũ chồng lũ rất cao. Vì vậy, việc xây dựng nhà kiên cố, có gác lửng tránh lũ, bảo đảm khả năng chống chịu với thiên tai là yêu cầu cấp thiết nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người dân vùng thấp trũng”.

Thực tế cho thấy, mô hình “nhà an toàn”, nhà văn hóa thôn, tổ dân phố phục vụ tránh trú bão lũ đã và đang phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, để giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Do đó, bên cạnh việc đầu tư xây dựng “nhà an toàn”, các địa phương cần triển khai thêm nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao khả năng thích ứng với thiên tai. Trong đó, ưu tiên nâng cấp hệ thống giao thông, đê bao, kênh thoát lũ; đầu tư các điểm sơ tán tập trung và tăng cường trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn cho lực lượng tại chỗ.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cộng đồng về kỹ năng phòng, tránh thiên tai cũng cần được chú trọng hơn. Nhiều hộ dân vùng thấp trũng hiện vẫn gặp khó khăn về kinh phí nên rất cần thêm các nguồn lực hỗ trợ để sửa chữa, nâng cấp nhà ở theo hướng an toàn, bền vững. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh, việc đầu tư xây dựng các “nhà an toàn”, nhà văn hóa phòng, chống bão lũ không chỉ giúp người dân vùng thấp trũng yên tâm hơn trước mùa mưa bão, mà còn thể hiện sự chủ động thích ứng với thiên tai của chính quyền và cộng đồng.

Bài, ảnh: TÂM ANH