Nguyễn Khoa Huy & những bức ảnh biết kể chuyện

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Khoa Huy

“Tỏa sáng"

Năm 2017, tại Cuộc thi Ảnh nghệ thuật “Huế - góc nhìn mới” do Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) tổ chức, một cái tên còn rất mới trong làng nhiếp ảnh Huế - Nguyễn Khoa Huy bất ngờ giành giải Nhất với tác phẩm “Tỏa sáng”. Tác phẩm được Huy thực hiện tại Lễ kỷ niệm 100 năm Trường Đồng Khánh - Hai Bà Trưng, ghi lại khoảnh khắc một nữ sinh đang trình diễn tiết mục múa trên sân khấu. Huy kể: “Tôi bắt được khoảnh khắc cô bé đang trình diễn, phía sau là hình tượng hoa sen hiện lên trên màn hình. Hoa sen và cô gái hòa quyện trong ánh sáng sân khấu để vẻ đẹp của hoa sen và thiếu nữ cùng tỏa sáng”.

Làm quen với chiếc máy ảnh từ năm 1983, phải đến năm 2017, khi đã bước sang tuổi 54, Nguyễn Khoa Huy mới bước vào thế giới của nghệ thuật nhiếp ảnh từ lời khuyên của những NSNA kỳ cựu xứ Huế. “Chụp ảnh nghệ thuật khó hơn chụp ảnh bình thường rất nhiều. Đó là nghệ thuật của ánh sáng, của khuôn hình và để có được một bức ảnh nghệ thuật thì không chỉ là bức ảnh đẹp mà bức ảnh đó phải có cảm xúc, có nội dung!”, NSNA Nguyễn Khoa Huy cho biết.

Bức ảnh nghệ thuật đầu tiên của Nguyễn Khoa Huy được chụp vào đầu năm 2017, ghi lại hình ảnh hai cô gái đạp xe qua cầu Trường Tiền trong một buổi chiều trời mưa giông bất chợt. Anh kể: “Khoảnh khắc tôi bấm máy, trời mưa rất to và có những hạt mưa từ mặt đường bắn lên rất đẹp. Tôi đặt tên là “Nhịp phách giao mùa”, ghi lại cảnh đất trời và con người xứ Huế trong tiết chuyển giao từ mùa xuân sang mùa hạ. Tác phẩm đầu tay này được chọn triển lãm tại Liên hoan Ảnh nghệ thuật Bắc Trung Bộ năm 2017”.

Liên tiếp những năm sau đó, NSNA Nguyễn Khoa Huy đã đoạt nhiều giải cao của các cuộc thi nhiếp ảnh trong nước. Đó là giải Nhì Cuộc thi Ảnh “Đường sắt trong tôi” năm 2018 do Tổng cục Đường sắt tổ chức với bức ảnh “Công việc thầm lặng”. Cũng năm 2018, anh tiếp tục đoạt giải Nhất Cuộc thi “Bưu điện trong tôi” do Tổng cục Bưu điện tổ chức với bức ảnh “Người mang niềm vui đến”. Gần đây nhất, năm 2023, NSNA Nguyễn Khoa Huy đoạt giải Nhì Cuộc thi Ảnh “Thiêng liêng cờ Tổ quốc” của Báo Người Lao Động.

“Huy sen”

NSNA Nguyễn Khoa Huy đã tổ chức 5 lần triển lãm ảnh nghệ thuật cá nhân, trong đó có 3 lần tổ chức tại làng cổ Phước Tích trong các mùa festival.

NSNA Nguyễn Khoa Huy dành rất nhiều tâm huyết để sáng tác những bức ảnh về sen. Anh cho biết: “Tôi có duyên với hoa sen và nhiều bạn bè đồng nghiệp gọi vui tôi là “Huy sen”. Đầu tiên với hoa sen là bức ảnh “Tỏa sáng” với hình tượng hoa sen tôn vinh vẻ đẹp người thiếu nữ. Quê tôi, một làng ven sông Ô Lâu cũng trồng nhiều sen. Tác phẩm của tôi còn chú ý khai thác những hình tượng, bóng dáng của cây sen diễn ra trong quá trình sinh trưởng, phát triển và kết thúc. Tôi muốn kể câu chuyện của cuộc đời của sen cũng giống như cuộc đời con người có vui, buồn, có thăng trầm, có rực rỡ và cũng có tàn phai”.

NSNA Nguyễn Khoa Huy đã thể hiện qua góc nhìn trừu tượng của nhiếp ảnh về hoa sen, lá sen, thân sen, giọt nước trong lá sen hay cả bức ảnh lá sen bị ốc ăn chỉ còn trơ gân… Anh đã chụp những khoảnh khắc đó và đặt tên cho từng bức ảnh theo từng chủ đề để người xem liên tưởng đến những câu chuyện của đời sống, như: Lối mòn, Ngã rẽ, Luân hồi, Che chở, Đất lành chim đậu, Đỏng đảnh, Mầm sống… Anh nói rằng: “Tôi thấy sen như đang gượng mình tỏa sáng trong từng khoảnh khắc để sinh ra những bông hoa sen tỏa sắc ngát hương!”.

Tác phẩm “Người mẹ Pacô”

Trong 2 năm trở lại đây, NSNA Nguyễn Khoa Huy đã đi nhiều đến vùng cao A Lưới và những ngôi làng biển của Huế. Anh đang ấp ủ sẽ hoàn thành hai bộ ảnh lớn về đời sống của đồng bào vùng cao A Lưới và những nét đẹp trong sinh hoạt của người dân vùng biển xứ Huế.

Sau rất nhiều chuyến đi đến với những bản làng của đồng bào dân tộc Pa Cô, Tà Ôi hay Cơ Tu, NSNA Nguyễn Khoa Huy đã làm quen để tìm hiểu về đời sống của đồng bào. Anh chia sẻ: “Mình phải hiểu về phong tục, tập quán, lối sống của đồng bào thì mới chụp được những bức ảnh đẹp và có chiều sâu về họ. Chẳng hạn, lên với A Lưới nhiều lần tôi mới biết, khác với người Kinh thường khi tuốt lúa xong phải phơi khô khi đó mới làm sạch lúa nhờ vào gió hay máy móc; ở A Lưới, đồng bào tuốt lúa xong là mang ngay xuống suối để vuốt làm sạch hạt lúa sau đó mới mang lên phơi khô”.

NSNA Nguyễn Khoa Huy chụp khá nhiều chân dung của những cụ già và những em bé người đồng bào các dân tộc A Lưới. Anh cho biết, vẻ đẹp của những cụ già chính là màu da và trang sức của họ như những chiếc vòng đeo tai bằng bạc; còn vẻ đẹp của các em bé chính là đôi mắt biết nói trong sáng và ngây thơ. Anh gọi đó là những vẻ đẹp còn khá nguyên sơ của người dân miền núi.

NSNA Nguyễn Khoa Huy vẫn đang tiếp tục lên rừng, xuống biển tìm những khoảnh khắc mới để hoàn thành bộ ảnh của mình. Anh tâm sự: “Tôi luôn quan niệm rằng, ảnh nghệ thuật là phải biết kể chuyện cuộc sống. Dù mình chụp về đề tài gì đi nữa thì tác phẩm của mình cũng gắn liền với đời sống con người. Và, để có được những bức ảnh đẹp thì phải vác ba lô lên và đi thôi!”.

Phi Tân