Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Phan Văn Trang: 'Kỳ vọng Đồng Nai sẽ trở thành thành phố thông minh, phát triển xanh và bền vững'

Những ngày qua được xem là dấu mốc lịch sử trong hành trình phát triển của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai, khi tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đồng ý chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Phan Văn Trang. Ảnh: Huy Anh

Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà là sự công nhận, lời khẳng định vị thế của một "đô thị hạt nhân" trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Để hiểu rõ hơn về tầm vóc và những kỳ vọng gửi gắm vào dấu ấn lịch sử này, Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai trân trọng có cuộc trò chuyện với ông PHAN VĂN TRANG, đảng viên lão thành cách mạng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai, người đã dành cả cuộc đời cống hiến, gắn bó mật thiết với sự phát triển của tỉnh.

*Thưa ông, là người đã đồng hành với Đồng Nai qua nhiều giai đoạn lịch sử, ông đánh giá thế nào về thời điểm hiện tại khi tỉnh nhà đứng trước ngưỡng cửa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương? Đây có phải là điều mà các thế hệ lãnh đạo đi trước hằng mong mỏi?

- Trước khi có chủ trương chính thức này, trong suy nghĩ của tôi và có lẽ là của nhiều thế hệ cán bộ lãnh đạo đi trước, đó là Đồng Nai xứng đáng có một vị thế cao hơn, tương xứng với những đóng góp và tiềm năng vốn có.

Vì vậy, khi theo dõi Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV vào tháng 3 vừa qua, biết được Ban Chấp hành Trung ương đã đồng ý chủ trương này, tôi thực sự xúc động và vui mừng.

Đường Nguyễn Ái Quốc được đề xuất quy hoạch trở thành đại lộ của đô thị Biên Hòa. Ảnh: Phạm Tùng

Tôi hoàn toàn đồng tình với chủ trương trên vì điều này phản ánh khách quan thực trạng phát triển của tỉnh nhà thông qua những con số rất cụ thể. Theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đồng Nai không chỉ đáp ứng đủ mà còn vượt các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích, tỷ lệ đô thị hóa…

Với tôi, một người đã từng “vào sinh, ra tử”, chứng kiến Đồng Nai từ những ngày gian khó sau chiến tranh cho đến lúc chuyển mình mạnh mẽ trong thời kỳ đổi mới, có thể nói, bước ngoặt năm 2026 này chính là sự hội tụ của “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”. Đây là kết tinh của những khát vọng ở quá khứ và là nền tảng vững chắc cho tương lai.

*Thưa ông, vị thế thành phố trực thuộc Trung ương sẽ mang lại những thay đổi nào cho diện mạo và nội lực phát triển của Đồng Nai?

- Quyết định này đầu tiên sẽ làm thay đổi vị thế chính trị - hành chính. Từ một tỉnh, Đồng Nai trở thành một trong các “đô thị hạt nhân” của cả nước. Vị thế mới giúp địa phương có thẩm quyền lớn hơn trong việc ra quyết định, hưởng cơ chế tài chính đặc thù và ưu tiên nguồn lực đầu tư từ ngân sách Trung ương.

Trở thành thành phố, Đồng Nai sẽ thực hiện mô hình quản trị tiên phong. Đồng Nai triển khai mô hình quản lý đô thị hiện đại, tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, giúp phản ứng, xử lý nhanh với các nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó, Đồng Nai sẽ mở rộng không gian phát triển. Việc hợp nhất với Bình Phước (từ ngày 1-7-2025) đã tạo ra một thực thể hành chính có diện tích lớn nhất trong các thành phố trực thuộc Trung ương. Sự kết hợp giữa hạ tầng dịch vụ - công nghiệp của Đồng Nai và quỹ đất - tài nguyên của Bình Phước (cũ) tạo ra một cực tăng trưởng có quy mô tương đương các đô thị lớn trong khu vực.

Đặc biệt, Đồng Nai có thể khai thác tối đa lợi thế Sân bay quốc tế Long Thành và dự án đô thị sân bay Long Thành. Bởi khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, việc quy hoạch và vận hành Sân bay quốc tế Long Thành sẽ không còn bó hẹp trong phạm vi một tỉnh, mà được quản lý theo tầm vóc một thành phố sân bay quốc tế, kết nối trực tiếp với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai cũng sẽ chấm dứt tình trạng “tỉnh công nghiệp” thuần túy. Đây là dấu mốc chuyển mình từ một địa phương mạnh về gia công, sản xuất công nghiệp sang một đô thị đa năng: Trung tâm dịch vụ, logistics, công nghệ cao (nghiên cứu và sản xuất) và tài chính của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

*Để hiện thực hóa những mục tiêu sau khi thành lập thành phố Đồng Nai, theo ông, tỉnh cần ưu tiên phát triển lĩnh vực nào nhằm đáp ứng được tiêu chuẩn của một đô thị hiện đại?

- Để hiện thực hóa tầm nhìn cho giai đoạn tiếp theo và phát triển thành phố bền vững, Đồng Nai cần tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.

Đầu tiên, phải phát triển "Thành phố Sân bay" Long Thành trở thành “trái tim” kinh tế. Đưa các khu vực quanh sân bay thành trung tâm logistics, dịch vụ hàng không và tài chính mang tầm quốc tế.

Đồng thời, nhanh chóng xây dựng hành lang đô thị xanh. Trong đó, tập trung vào trục ven sông Đồng Nai nối Biên Hòa - Nhơn Trạch - Long Thành - Trảng Bom. Đây sẽ là dải đô thị thông minh nhưng vẫn hài hòa với thiên nhiên.

Đặc biệt, việc cải cách bộ máy quản trị là yếu tố then chốt. Chính quyền đô thị mới phải tinh gọn, đẩy mạnh chuyển đổi số để xử lý nhanh chóng mọi nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Song song đó, phải thu hút đầu tư có chọn lọc vào các ngành công nghiệp bán dẫn, kinh tế số để thay thế dần những ngành thâm dụng lao động. Phát triển hạ tầng xã hội đồng bộ, ưu tiên nguồn lực cho y tế, giáo dục và nhà ở xã hội để “giữ chân” nguồn nhân lực chất lượng cao.

*Quá trình đô thị hóa mạnh mẽ thường đi kèm với nỗi lo đánh mất bản sắc. Theo ông, giá trị cốt lõi hay bản sắc nào của con người và vùng đất Đồng Nai cần được giữ gìn và phát huy?

- Đô thị hóa có thể làm thay đổi diện mạo kiến trúc, nhưng không thể làm mất đi cái "gốc" văn hóa. Đồng Nai là vùng đất có bề dày lịch sử hơn 325 năm hình thành và phát triển.

Trong lịch sử phát triển của vùng đất này, Nông Nại đại phố (nay thuộc Cù lao Hiệp Hòa) từng là một trong những thương cảng sầm uất bậc nhất của Nam Bộ vào thế kỷ XVII-XVIII, đóng vai trò trung tâm giao thương quan trọng của khu vực. Truyền thống thương mại, giao lưu kinh tế và văn hóa hình thành từ rất sớm đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển đô thị của Đồng Nai trong giai đoạn hiện nay.

Vì vậy, theo tôi, bản sắc đầu tiên cần giữ chính là nét tính cách của người Đồng Nai: cởi mở, bao dung và phóng khoáng.

Thứ hai, chúng ta đang sở hữu một kho tàng di sản vô giá: từ những di tích lịch sử kháng chiến đến các di sản văn hóa tín ngưỡng, tôn giáo, khảo cổ, di sản công nghiệp của công nhân, cho đến các lễ hội dân gian, những địa danh như Cù lao Phố… là những gì cần gìn giữ.

Tôi mong rằng chính quyền thành phố tương lai sẽ biết cách bảo tồn và phát huy các di sản này, từ đó phát triển thành những sản phẩm văn hóa du lịch độc đáo.

Việc phát triển văn hóa phải song hành cùng phát triển kinh tế, để mỗi người dân khi sống trong một đô thị hiện đại vẫn cảm thấy tự hào về nguồn cội, để địa danh Đồng Nai khi nhắc đến luôn gắn liền với hình ảnh một vùng đất “hào khí”.

Thông tin: Hà Lê - Đồ họa: Hải Quân

*Thưa ông, mục tiêu cuối cùng của mọi chủ trương, quyết sách vẫn là vì hạnh phúc của nhân dân. Ông kỳ vọng gì về sự thay đổi chất lượng cuộc sống cho người dân khi mô hình chính quyền đô thị mới được vận hành?

- Trở thành thành phố với mô hình quản trị mới, thành phố thông minh sáng tạo, Đồng Nai cần có những con người có lý luận, chuyên môn, giỏi ngoại ngữ, nhưng đồng thời phải có tư duy đổi mới, biết sáng tạo trong thời kỳ công nghệ số để điều hành quản trị và đóng góp thiết thực cho thành phố tương lai.

Vì vậy, cần đầu tư nhiều hơn cho ngành giáo dục và đào tạo (từ cấp mẫu giáo, tiểu học, trung học và cao đẳng, đại học) cả về cơ sở vật chất và đảm bảo đời sống cho giáo viên. Học đi đôi với hành, biết tri ân những thế hệ đi trước để không ngừng nỗ lực học tập và phát triển cả về nhân cách, khả năng vận dụng, sáng tạo.

Tôi hy vọng và tin rằng khi trở thành thành phố thì Đồng Nai sẽ trở thành một thành phố thông minh, phát triển theo hướng xanh và bền vững. Ở đó, ai cũng được học hành, đời sống và an sinh xã hội không ngừng được nâng cao. Chính quyền đô thị không ngừng đổi mới trong lãnh đạo, quản trị, gần với dân, chăm lo mọi tầng lớp nhân dân từ đời sống vật chất đến tinh thần để phát huy hết nguồn lực trong nhân dân vì tương lai thành phố năng động, sáng tạo và phát triển.

*Xin trân trọng cảm ơn ông!

Hà Lê (thực hiện)