Nguy cơ rò rỉ dữ liệu nhạy cảm từ các dòng robot hút bụi thông minh

Các dòng robot hút bụi cao cấp hiện nay không đơn thuần là những cỗ máy quét dọn cơ học mà đã trở thành thiết bị tự hành phức tạp, trang bị hệ thống bánh xe xoay 360 độ, cảm biến quang học, camera giám sát từ xa và micro ghi âm. Những phần cứng này cho phép thiết bị lập bản đồ chi tiết từng góc phòng, lưu trữ lịch sử di chuyển và phân tích môi trường xung quanh.

Tuy nhiên, việc vận hành phần lớn tính năng thông qua máy chủ đám mây của nhà sản xuất cũng đồng nghĩa với việc các dữ liệu sinh hoạt cá nhân có nguy cơ bị ghi lại và truyền ra bên ngoài mà người dùng không hề hay biết.

Phần lớn các thương hiệu thường đưa những điều khoản chia sẻ dữ liệu vào văn bản chính sách bảo mật dày đặc thuật ngữ pháp lý. Dù các thiết bị không chủ đích làm lộ dữ liệu mặt bằng ngôi nhà ra bên ngoài, lượng thông tin mà chúng thu thập vượt xa nhu cầu dọn dẹp cơ bản. Từ thói quen sinh hoạt, các thiết bị điện tử sở hữu trong nhà cho đến hình ảnh đồ đạc cá nhân đều có thể được máy học nhận diện và tải lên máy chủ trung tâm.

Robot hút bụi có camera giúp phát hiện vật thể nhưng đồng thời tiềm ẩn rủi ro rò rỉ hình ảnh trong gia đình.

Những sự cố an ninh trong thực tế

Mối lo ngại về quyền riêng tư trên các thiết bị gia dụng thông minh không dừng lại ở lý thuyết. Mới đây, một sự cố nghiêm trọng liên quan đến dòng robot hút bụi Romo của hãng DJI đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về rủi ro kiểm soát hệ thống. Cụ thể, khi người dùng Sammy Azdoufal tìm cách điều khiển thiết bị của mình từ xa, một lỗi cấu hình phân quyền trên hệ thống máy chủ phụ trợ đã vô tình cấp cho anh quyền truy cập và kiểm soát gần 7.000 robot hút bụi khác trên phạm vi toàn cầu.

Dù DJI đã xử lý lỗi kiểm tra danh tính này bằng hai bản cập nhật, vụ việc cho thấy một mật khẩu mạnh ở phía người dùng cũng không thể bảo vệ thiết bị nếu hạ tầng đám mây của nhà sản xuất gặp trục trặc.

Bên cạnh nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài, chính sách thu thập dữ liệu thường nhật cũng là vấn đề đáng lưu tâm. Đơn cử như trong tài liệu quyền riêng tư của iRobot, các mẫu máy kết nối mạng có thể gửi về máy chủ không chỉ sơ đồ mặt sàn mà cả tên các phòng, vật liệu bề mặt sàn, danh mục vật thể được phát hiện, hành trình di chuyển và thông số chi tiết của mạng Wi-Fi nội bộ.

Tiêu chí lựa chọn thiết bị để bảo vệ không gian sống

Trước nguy cơ rò rỉ dữ liệu, việc lựa chọn thiết bị thân thiện với quyền riêng tư đòi hỏi người tiêu dùng phải thay đổi thói quen mua sắm. Tiêu chí quan trọng nhất là mức độ phụ thuộc vào dịch vụ đám mây. Một chiếc máy không trang bị camera vẫn có thể lập bản đồ chi tiết và tải thông tin tài khoản lên mạng, do đó người dùng không nên đồng nhất khái niệm “không có camera” với “không thu thập dữ liệu”.

Robot tự do di chuyển trong nhà để tạo bản đồ và có thể tải lên máy chủ đám mây.

Giải pháp an toàn hơn là tìm mua các mẫu máy áp dụng kiến trúc ưu tiên xử lý cục bộ (local-first) trên chính thiết bị, hạn chế đưa dữ liệu ra bên ngoài. Chẳng hạn, một số dòng máy có thể xử lý thuật toán dẫn đường ngay trên phần cứng của robot và truyền bản đồ qua mạng Wi-Fi nội bộ, đồng thời chỉ kích hoạt truyền tải đám mây được mã hóa hoặc chia sẻ hình ảnh khi có sự đồng thuận cụ thể từ chủ sở hữu.

Đối với các gia đình đang sử dụng robot hút bụi kết nối Internet, việc chủ động phòng ngừa rủi ro là yếu tố bắt buộc. Người dùng cần kích hoạt xác thực hai yếu tố cho tài khoản quản trị, thiết lập mật khẩu mạng riêng biệt và luôn cập nhật phiên bản phần mềm mới nhất cho thiết bị ngay khi nhà sản xuất phát hành bản vá. Trong trường hợp không thực sự cần thiết, việc tắt hoàn toàn các tính năng truyền hình ảnh trực tiếp hoặc giám sát video từ xa sẽ giúp giảm thiểu tối đa kẽ hở an ninh trong căn nhà.

Ngọc Duy