Nguồn cung từ Trung Đông gặp khó, Nhật Bản tìm đến dầu thô Canada

Cơ sở dự trữ xăng dầu quốc gia Kikuma ở quận Ehime, miền Tây Nhật Bản. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Nhật Bản vừa tiếp nhận lô dầu thô đầu tiên từ Canada kể từ năm 2025 trong bối cảnh những bất ổn tại eo biển Hormuz tiếp tục làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng ở châu Á.

Theo dữ liệu từ công ty theo dõi vận tải hàng hóa Kpler, tàu Freedom Glory mang cờ Quần đảo Marshall, có sức chở tối đa khoảng 750.000 thùng dầu thô, đã rời cảng Vancouver hôm thứ Tư với hàng hóa là dầu vận chuyển qua hệ thống đường ống Trans Mountain (TMX).

Lô hàng này được tập đoàn Exxon Mobil thuê tàu vận chuyển và do Eneos - nhà máy lọc dầu lớn nhất Nhật Bản - mua lại.

Áp lực từ giá năng lượng cũng đang ảnh hưởng đến triển vọng kinh tế của Nhật Bản. Ngày thứ Năm, Chính phủ nước này đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay từ 1,3% xuống còn 0,9%, trong đó giá dầu leo thang được xem là một trong những nguyên nhân chính.

Theo kênh Al Jazeera, trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2, hơn 90% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, xung đột đã khiến hoạt động vận tải dầu mỏ qua tuyến đường huyết mạch này bị thu hẹp đáng kể, buộc Tokyo cùng nhiều quốc gia châu Á khẩn trương đa dạng hóa nguồn cung.

Đường ống Trans Mountain có khả năng vận chuyển tối đa khoảng 890.000 thùng dầu mỗi ngày từ tỉnh Alberta đến cảng Burnaby, bang British Columbia của Canada. Hệ thống này thuộc sở hữu của Chính phủ Canada và đã hoạt động gần 90% công suất kể từ quý III/2025.

Sự thay đổi trong dòng chảy thương mại dầu mỏ đang diễn ra rõ nét. Trong năm nay, khoảng 77% lượng dầu xuất khẩu từ cảng Vancouver được chuyển đến thị trường châu Á, tăng mạnh so với mức khoảng 51% của năm 2024.

Không chỉ Nhật Bản, Ấn Độ, Malaysia và Singapore cũng đã quay trở lại nhập khẩu dầu thô vận chuyển qua hệ thống TMX sau khi xung đột với Iran làm gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông. Trong khi đó, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), dầu thô Canada hiện chiếm gần 60% tổng lượng dầu thô mà Mỹ nhập khẩu.

Nhu cầu đối với dầu thô Canada đang tăng lên khi nhiều quốc gia châu Á tìm cách giảm phụ thuộc vào nguồn cung đi qua eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhưng ngày càng đối mặt với nhiều rủi ro địa chính trị.

Trong khi vai trò của Canada trên thị trường năng lượng ngày càng nổi bật, Thủ tướng Mark Carney khẳng định Ottawa không có ý định sử dụng dầu mỏ như một công cụ mặc cả trong quan hệ với Washington.

Tuyên bố được đưa ra sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố các mức thuế mới đối với hàng hóa Canada hồi tuần trước.

Khi được hỏi liệu Canada có cân nhắc dùng nguồn cung dầu để tạo sức ép với Mỹ hay không, ông Carney đáp rằng Canada là một đối tác đáng tin cậy. Theo ông, với một quốc gia cung cấp mặt hàng thiết yếu như dầu mỏ, việc ngừng cung ứng là quyết định cần được cân nhắc hết sức thận trọng.

Việc Canada gia tăng xuất khẩu sang châu Á trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài cho thấy bản đồ thương mại năng lượng toàn cầu đang dần thay đổi, khi các nền kinh tế nhập khẩu lớn ưu tiên đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm thiểu rủi ro từ những điểm nóng địa chính trị.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc