Người trẻ Việt dùng công nghệ số, AI giải bài toán môi trường, giao thông đô thị

Tại cuộc thi GRAB the Future Hackathon 2026 do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNDP) và Grab Việt Nam phối hợp tổ chức, với sự đồng hành của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Trường Đại học Quốc tế – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (IU-VNUHCM), gần 600 ý tưởng từ thanh niên trên cả nước đã được gửi về, tập trung vào các thách thức như giảm rác thải đô thị, thúc đẩy tiêu dùng bền vững và nâng cao khả năng tiếp cận giao thông cho người khuyết tật.

Cuộc thi là minh chứng cho việc hợp tác giữa khu vực công, khu vực tư nhân và các tổ chức phát triển có thể mở ra cơ hội để thanh niên biến những ý tưởng đổi mới sáng tạo thành các giải pháp thực tiễn, góp phần xây dựng một tương lai đô thị xanh, thích ứng và hòa nhập hơn.

Ông Phạm Đình Long, Điều phối viên khu vực về Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo Thanh niên, UNDP khu vực châu Á Thái Bình Dương, chia sẻ: “Với UNDP, chúng tôi nhìn nhận thanh niên không chỉ là đối tượng thụ hưởng của các chương trình phát triển. Các bạn còn là những người đổi mới sáng tạo, nhà khởi nghiệp, người dẫn dắt trong cộng đồng và đối tác cùng tham gia giải quyết các thách thức phát triển”.

Sau 36 giờ phát triển liên tục dưới sự hỗ trợ của các cố vấn trong lĩnh vực công nghệ, kinh doanh, phát triển bền vững và chính sách công, nhiều giải pháp số đã được hoàn thiện dưới dạng mô hình thử nghiệm với khả năng ứng dụng thực tế. Các giải pháp chiến thắng tập trung giải quyết hai thách thức đô thị cấp thiết hiện nay: giảm thiểu rác thải thông qua thúc đẩy tiêu dùng tuần hoàn và nâng cao khả năng tiếp cận cho người khuyết tật.

Nổi bật trong số đó là GreenCart, nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm kết nối người tiêu dùng với các sản phẩm cận hạn sử dụng với mức giá phù hợp, qua đó góp phần giảm lãng phí thực phẩm và phát thải từ chuỗi tiêu dùng.

Trong lĩnh vực giao thông tiếp cận, hai giải pháp khác cũng thu hút sự quan tâm khi hướng tới nhóm người yếu thế trong đô thị.

RideNow, sản phẩm của đội CLB Mất ngủ, được phát triển nhằm hỗ trợ người khiếm thị sử dụng các dịch vụ gọi xe công nghệ một cách độc lập hơn thông qua giao diện và quy trình phù hợp với nhu cầu của nhóm người dùng này.

Trong khi đó, OpenPath của đội Panikotta xây dựng hệ thống cung cấp thông tin thời gian thực về khả năng tiếp cận của các địa điểm trong đô thị, từ đó hỗ trợ người gặp khó khăn trong vận động lựa chọn lộ trình phù hợp và di chuyển thuận tiện hơn.

Các đội được lựa chọn sẽ tiếp tục nhận được hỗ trợ sau hackathon để hoàn thiện giải pháp.

Theo chia sẻ của Nguyễn Viết Anh Khoa, thành viên của đội Panikotta và sinh viên Trường Đại học Quốc tế - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (IU-VNUHCM), nhóm phát triển một nền tảng cho phép cộng đồng cập nhật thông tin về các trở ngại trong không gian công cộng cũng như những hạ tầng hỗ trợ người khuyết tật. Trong giai đoạn tiếp theo, nhóm dự kiến bổ sung khả năng cung cấp thông tin theo thời gian thực về tình trạng của từng tuyến đường hoặc lộ trình cụ thể.

Các ý tưởng tham gia cuộc thi cho thấy xu hướng ngày càng rõ nét của thanh niên trong việc ứng dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề xã hội thay vì chỉ tập trung vào các sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng hoặc giải trí.

Trước vòng chung kết, các đội đã được đào tạo về phân tích vấn đề, tư duy thiết kế và phát triển công nghệ có trách nhiệm nhằm bảo đảm giải pháp được xây dựng từ nhu cầu thực tế và hướng tới khả năng triển khai lâu dài.

Theo Phan Kim Vĩnh Phúc, sinh viên Trường Đại học Quốc tế - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (IU-VNUHCM), một trong những bài học lớn nhất từ quá trình tham gia chương trình là việc cần hiểu rõ bản chất của vấn đề và nguyên nhân gốc rễ trước khi đưa ra giải pháp công nghệ.

Bên cạnh việc phát triển sản phẩm, các hoạt động kết nối với chuyên gia, doanh nghiệp và cộng đồng đổi mới sáng tạo cũng được kỳ vọng sẽ giúp thanh niên có thêm cơ hội học hỏi kinh nghiệm thực tiễn và tiếp cận môi trường làm việc trong lĩnh vực công nghệ.

Các đội được lựa chọn sẽ tiếp tục nhận được hỗ trợ sau hackathon để hoàn thiện giải pháp. Đội thắng cuộc sẽ chuẩn bị tham gia một diễn đàn đổi mới sáng tạo dành cho thanh niên trong khu vực, nơi các bạn có thể trao đổi ý tưởng và kết nối với những nhà sáng tạo trẻ đến từ châu Á Thái Bình Dương.

Bảo Bình