Người tiểu đường nên tập luyện lúc nào? Nghiên cứu mới chỉ ra thời điểm tốt nhất

Ảnh: iStock

Dù các chuyên gia nhấn mạnh rằng, vận động ở bất kỳ thời điểm nào vẫn tốt hơn không vận động, kết quả một nghiên cứu mới được đăng trên tạp chí Trends in Endocrinology and Metabolism cho thấy một kết quả bất ngờ.

Tập chiều, tối giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn

Nhóm nghiên cứu đã phân tích nhiều công trình trước đây so sánh tác động của tập thể dục buổi sáng và buổi chiều đối với người khỏe mạnh và người mắc tiểu đường type 2.

Kết quả cho thấy, ở người bệnh, các buổi tập vào nửa sau của ngày có xu hướng giúp giảm đường huyết tốt hơn, đồng thời cải thiện độ nhạy insulin - yếu tố quan trọng quyết định khả năng cơ thể sử dụng đường trong máu.

Trong một nghiên cứu được đưa vào tổng quan, các nam giới trung niên mắc tiểu đường type 2 được chia thành hai nhóm tập cùng chương trình vận động với cường độ như nhau, chỉ khác thời điểm tập sáng hoặc chiều.

Sau đó, các nhà khoa học nhận thấy nhóm tập buổi chiều có mức đường huyết thấp hơn và hiệu quả này kéo dài tới 24 giờ. Trong khi đó, nhóm tập sáng lại có đường huyết cao hơn và phản ứng insulin kém thuận lợi hơn.

Nhiều nghiên cứu khác cũng cho kết quả tương tự.

Vì sao tập sáng có thể làm đường huyết tăng?

Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính nằm ở hiện tượng gọi là “dawn phenomenon” - tạm dịch là hiện tượng bình minh.

Vào đầu ngày, cơ thể tự nhiên tăng tiết cortisol, hormone giúp con người tỉnh táo sau giấc ngủ. Cortisol đồng thời kích thích gan giải phóng lượng đường dự trữ vào máu để cung cấp năng lượng.

Ở người khỏe mạnh, tuyến tụy sẽ tiết insulin để đưa lượng đường này vào cơ bắp và tế bào sử dụng. Tuy nhiên, ở người mắc tiểu đường type 2, cơ thể thường đề kháng insulin hoặc tiết insulin không đủ, khiến đường huyết dễ tăng cao và kéo dài vào buổi sáng.

Nếu tập luyện cường độ cao vào thời điểm này, lượng cortisol tiếp tục tăng, cơ bắp đòi hỏi thêm nhiên liệu, gan lại giải phóng thêm đường vào máu. Trong khi đó, cơ thể người bệnh không sử dụng hiệu quả lượng đường này, khiến đường huyết tăng nhiều hơn.

Ảnh: iStock

Các nhà nghiên cứu nhận định đây là lý do khiến tập sáng có thể kém thuận lợi hơn cho việc kiểm soát glucose máu ở người tiểu đường type 2.

Đồng hồ sinh học của cơ thể cũng đóng vai trò quan trọng

Tập thể dục còn là yếu tố tác động mạnh đến nhịp sinh học - chu kỳ 24 giờ điều chỉnh giấc ngủ, hormone, huyết áp, thân nhiệt, cảm giác đói và nhiều hoạt động sống khác.

Mỗi tế bào trong cơ thể đều có “đồng hồ” riêng và phối hợp với đồng hồ trung tâm trong não. Ở người mắc tiểu đường type 2, hệ thống này thường bị rối loạn, khiến các quá trình chuyển hóa diễn ra thiếu đồng bộ.

Việc lựa chọn thời điểm tập phù hợp vì thế có thể giúp tái lập phần nào sự cân bằng sinh học, từ đó hỗ trợ kiểm soát bệnh tốt hơn.

Có nên tránh tập buổi sáng?

Các chuyên gia khẳng định không nên hiểu rằng tập buổi sáng là có hại.

Theo nhóm nghiên cứu, thông điệp quan trọng nhất vẫn là: mọi hình thức vận động đều có lợi. Người mắc tiểu đường type 2 nếu chỉ có thời gian tập sáng vẫn nên duy trì thói quen này.

Tuy nhiên, nếu tập buổi sáng, nên ưu tiên các hoạt động nhẹ đến vừa như: đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ, yoga, kéo giãn cơ, tập sức mạnh mức vừa phải. Những hình thức này ít gây dao động đường huyết hơn so với chạy nhanh, đạp xe cường độ cao hay các bài HIIT.

Vẫn cần thêm nghiên cứu

Dù kết quả được đánh giá là đáng chú ý, các nhà khoa học cho biết phần lớn nghiên cứu hiện nay có quy mô nhỏ, thời gian ngắn và chủ yếu tiến hành trên nam giới trưởng thành.

Do đó, vẫn cần thêm dữ liệu ở phụ nữ, người cao tuổi và các nhóm bệnh lý khác để đưa ra khuyến nghị rộng rãi hơn.

Thời điểm tốt nhất vẫn là lúc bạn duy trì được đều đặn

Từ các bằng chứng hiện có, giới chuyên môn cho rằng người mắc tiểu đường type 2 nếu có thể chủ động sắp xếp lịch tập nên ưu tiên buổi chiều hoặc đầu tối để hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

Tuy nhiên, với phần lớn mọi người, thời điểm tốt nhất để tập thể dục vẫn là khoảng thời gian phù hợp với lịch sinh hoạt và có thể duy trì lâu dài.

Nói cách khác, tập đúng giờ có thể tốt, nhưng tập đều đặn mới là điều quan trọng nhất.

Hồng Nhung