Người tiêu dùng 'sập bẫy' FOMO và TikTok Shop

Chỉ vài phút lướt video trên TikTok, nhiều người đã vô thức “chốt đơn” hàng loạt sản phẩm. Đằng sau những hóa đơn ngày càng dài là sự kết hợp giữa tâm lý FOMO và sức hút của TikTok Shop.

Tâm lý FOMO: Nỗi sợ bỏ lỡ dẫn dắt hành vi tiêu dùng

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, con người ngày càng dễ bị cuốn vào những xu hướng mới chỉ sau vài cú chạm trên điện thoại. Một trong những yếu tố tâm lý có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến hành vi tiêu dùng hiện nay chính là FOMO – viết tắt của cụm từ “Fear of Missing Out”, nghĩa là nỗi sợ bị bỏ lỡ cơ hội.

Từ một cú lướt video đến hóa đơn tiền triệu do "ma lực" của FOMO và TikTok Shop (Ảnh: AI)

FOMO khiến nhiều người cảm thấy bất an khi thấy người khác đang sở hữu hoặc trải nghiệm một điều gì đó mà mình chưa có. Trên các nền tảng mạng xã hội, khi liên tục nhìn thấy bạn bè hoặc cộng đồng chia sẻ về những sản phẩm “hot”, những món đồ đang gây sốt, người dùng dễ rơi vào cảm giác mình cần phải có ngay lập tức để không bị tụt lại phía sau.

Trong lĩnh vực tiêu dùng, FOMO có thể khiến người mua đưa ra quyết định rất nhanh, thậm chí chưa kịp cân nhắc xem món đồ đó có thực sự cần thiết hay không. Việc mua sắm đôi khi không còn xuất phát từ nhu cầu thực tế mà trở thành cách để bắt kịp xu hướng.

Nếu trước đây việc mua sắm trực tuyến chủ yếu diễn ra trên các sàn thương mại điện tử, thì sự xuất hiện của TikTok Shop đã tạo ra một mô hình hoàn toàn mới: mua sắm kết hợp giải trí.

Trên TikTok, người dùng thường bắt đầu bằng việc xem những video ngắn để thư giãn. Nhưng chỉ sau vài phút, họ có thể bắt gặp một video review sản phẩm, một clip “đập hộp” hấp dẫn hoặc một buổi livestream bán hàng sôi động. Chỉ cần vài thao tác đơn giản, sản phẩm có thể được đặt mua ngay lập tức mà không cần rời khỏi ứng dụng.

Điểm đặc biệt của TikTok Shop nằm ở khả năng biến nội dung giải trí thành công cụ bán hàng hiệu quả. Một video ngắn vài chục giây, nếu đủ hấp dẫn, có thể khiến hàng nghìn người cùng lúc đặt mua một sản phẩm. Điều này khiến quá trình mua sắm trở nên nhanh chóng và mang tính cảm xúc hơn bao giờ hết.

Hiệu ứng đám đông và thuật toán đề xuất

Một trong những yếu tố khiến người dùng dễ dàng “chốt đơn” trên TikTok chính là hiệu ứng đám đông. Khi xem một video bán hàng, người dùng thường thấy hàng loạt bình luận như “đã mua”, “đã chốt đơn”, “sản phẩm đang cháy hàng”. Những tín hiệu này tạo cảm giác rằng món đồ đó đang được rất nhiều người quan tâm.

Tâm lý chung của con người là dễ bị ảnh hưởng bởi hành động của số đông. Khi thấy nhiều người cùng mua một sản phẩm, người xem có xu hướng tin rằng đó là lựa chọn tốt và dễ dàng quyết định mua theo.

Bên cạnh đó, thuật toán đề xuất của TikTok cũng đóng vai trò quan trọng. Sau khi người dùng xem một vài video liên quan đến sản phẩm, nền tảng sẽ tiếp tục hiển thị nhiều nội dung tương tự. Điều này khiến họ liên tục tiếp xúc với các sản phẩm mới và dễ dàng bị kích thích mua sắm.

Chỉ sau một thời gian ngắn lướt TikTok, người dùng có thể nhìn thấy hàng chục món đồ hấp dẫn khác nhau, từ mỹ phẩm, quần áo cho đến đồ gia dụng. Sự lặp lại liên tục này khiến việc mua hàng trở nên gần như một phản xạ tự nhiên.

Chiêu thức “khan hiếm” kích hoạt FOMO

Không chỉ dựa vào nội dung hấp dẫn, nhiều người bán trên TikTok Shop còn sử dụng các chiến lược marketing nhằm kích thích tâm lý FOMO của người tiêu dùng.

Những câu nói quen thuộc như “chỉ còn vài sản phẩm cuối cùng”, “flash sale trong 10 phút”, hay “ưu đãi chỉ có trong livestream hôm nay” thường xuyên xuất hiện trong các buổi bán hàng trực tiếp. Các thông điệp này tạo cảm giác khẩn cấp, khiến người xem nghĩ rằng nếu không mua ngay thì cơ hội sẽ biến mất.

Chính cảm giác cấp bách này khiến nhiều người quyết định mua hàng trong vài giây, thay vì dành thời gian suy nghĩ hoặc so sánh với những lựa chọn khác.

Hóa đơn trở thành cú sốc cuối tháng

Vấn đề chỉ thực sự xuất hiện khi người tiêu dùng nhìn lại tổng chi tiêu của mình. Những món đồ tưởng chừng có giá rất nhỏ vài chục nghìn hay vài trăm nghìn đồng khi cộng dồn lại có thể trở thành khoản tiền đáng kể.

Không ít người thừa nhận họ chỉ nhận ra mình đã chi tiêu quá tay khi kiểm tra lại lịch sử giao dịch hoặc khi hàng loạt đơn hàng liên tiếp được giao đến nhà. Nhiều sản phẩm thậm chí chưa kịp sử dụng đã bị bỏ quên sau một thời gian ngắn.

Điều này cho thấy sức mạnh của sự kết hợp giữa tâm lý FOMO và môi trường mua sắm trên TikTok. Khi cảm xúc và xu hướng chi phối quyết định tiêu dùng, việc kiểm soát chi tiêu trở nên khó khăn hơn.

Làm thế nào để tránh rơi vào vòng xoáy mua sắm bốc đồng?

Dù TikTok Shop mang đến trải nghiệm mua sắm tiện lợi và thú vị, người tiêu dùng vẫn cần giữ sự tỉnh táo trước những lời mời gọi hấp dẫn.

Một trong những cách hiệu quả nhất là tạo thói quen tạm dừng trước khi quyết định mua hàng. Khi nhìn thấy một sản phẩm hấp dẫn, hãy dành thêm thời gian để suy nghĩ xem món đồ đó có thực sự cần thiết hay không.

Bên cạnh đó, việc đặt ra ngân sách mua sắm hàng tháng cũng giúp kiểm soát chi tiêu tốt hơn. Khi có giới hạn tài chính rõ ràng, người dùng sẽ cân nhắc kỹ trước mỗi lần “chốt đơn”.

Trong thời đại thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, mua sắm trực tuyến đã trở thành một phần quen thuộc của cuộc sống. Tuy nhiên, để tránh những hóa đơn khổng lồ không mong muốn, người tiêu dùng cần học cách nhận diện và kiểm soát tâm lý FOMO – yếu tố đang âm thầm ảnh hưởng đến thói quen chi tiêu của rất nhiều người.

Hoàng Ly