Người mỡ máu cao uống nước gừng có tốt không?

Mỡ máu cao là yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh tim mạch, đột quỵ và gan nhiễm mỡ. Bên cạnh việc điều trị bằng thuốc và điều chỉnh lối sống, nhiều người tìm đến các loại thảo dược như gừng với mong muốn hỗ trợ cải thiện sức khỏe, trong đó có nước gừng.

1. Gừng có tác dụng gì?

Gừng (Zingiber officinale Roscoe) vừa là thực phẩm vừa là dược liệu phổ biến. Theo y học cổ truyền, gừng tươi (sinh khương) có vị cay, tính ấm, quy vào các kinh phế, tỳ, vị. Gừng thường được dùng để ôn trung, tán hàn, giảm buồn nôn, hỗ trợ tiêu hóa, giảm ho do lạnh và làm ấm cơ thể. Đây là kinh nghiệm được sử dụng lâu đời trong y học cổ truyền.

Dưới góc nhìn y học hiện đại, gừng chứa nhiều hoạt chất như gingerol, shogaol, zingerone và các hợp chất polyphenol có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật cho thấy những hoạt chất này có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa lipid, giảm stress oxy hóa và cải thiện chức năng nội mô mạch máu.

Một số nghiên cứu lâm sàng quy mô nhỏ và các phân tích tổng hợp cũng ghi nhận việc bổ sung gừng có thể giúp giảm nhẹ cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol và triglycerid ở một số đối tượng. Tuy nhiên, kết quả giữa các nghiên cứu chưa hoàn toàn đồng nhất do khác biệt về liều dùng, dạng chế phẩm, thời gian sử dụng và đặc điểm người tham gia.

Uống nước gừng đúng cách giúp hỗ trợ giảm cholesterol và cải thiện chỉ số mỡ máu.

2. Tác dụng của nước gừng với người mỡ máu cao

Đối với người bị mỡ máu cao, uống nước gừng với lượng phù hợp có thể là một lựa chọn hỗ trợ trong chế độ ăn lành mạnh, nhưng không nên kỳ vọng đây là giải pháp giúp đưa các chỉ số mỡ máu trở về bình thường.

Các nhà khoa học cho rằng gừng có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch thông qua nhiều cơ chế khác nhau như chống oxy hóa, giảm tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp, cải thiện độ nhạy insulin và góp phần điều hòa quá trình chuyển hóa chất béo. Đây đều là những yếu tố có liên quan đến sự hình thành và tiến triển của rối loạn lipid máu cũng như bệnh tim mạch.

Tuy vậy, những lợi ích này nếu có thường chỉ ở mức hỗ trợ và chưa đủ để thay thế các biện pháp kiểm soát mỡ máu đã được chứng minh hiệu quả. Việc cải thiện chỉ số lipid máu vẫn phụ thuộc chủ yếu vào chế độ ăn lành mạnh với ít chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, tăng cường chất xơ hòa tan, duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần và tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

Điều cần lưu ý là nhiều người có thói quen pha nước gừng với nhiều đường hoặc mật ong để dễ uống. Việc bổ sung quá nhiều đường có thể làm tăng năng lượng khẩu phần, bất lợi cho người bị rối loạn lipid máu, thừa cân hoặc đái tháo đường. Vì vậy, nếu sử dụng nước gừng, nên uống không hoặc chỉ thêm rất ít chất tạo ngọt.

3. Uống nước gừng như thế nào để an toàn?

Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, nước gừng pha từ vài lát gừng tươi với nước nóng có thể được sử dụng như một loại đồ uống thông thường. Tuy nhiên, không nên uống quá đặc hoặc quá nhiều trong ngày.

Người đang sử dụng thuốc chống đông máu, thuốc kháng kết tập tiểu cầu hoặc chuẩn bị phẫu thuật nên thận trọng vì gừng có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu khi dùng với lượng lớn hoặc dưới dạng thực phẩm chức năng. Người bị viêm loét dạ dày tiến triển, trào ngược dạ dày thực quản nặng hoặc thường xuyên nóng rát vùng thượng vị cũng có thể cảm thấy khó chịu hơn sau khi dùng gừng.

Phụ nữ mang thai thường được khuyến cáo có thể dùng gừng với lượng phù hợp để giảm buồn nôn trong thai kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, nhưng không nên tự ý sử dụng liều cao hoặc kéo dài.

Theo NCCIH (Mỹ), gừng nhìn chung khá an toàn khi dùng với lượng thông thường trong thực phẩm, song việc sử dụng dưới dạng bổ sung liều cao cần được cân nhắc, đặc biệt ở người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc.

4. Những hiểu lầm thường gặp về nước gừng và mỡ máu

Trên mạng xã hội thường xuất hiện thông tin cho rằng uống nước gừng mỗi ngày có thể "làm tan mỡ trong máu", "làm sạch mạch máu" hoặc "thay thế thuốc hạ cholesterol". Những cách diễn đạt này không phù hợp với bằng chứng khoa học hiện nay.

Rối loạn lipid máu là bệnh lý liên quan đến nhiều yếu tố như di truyền, chế độ ăn, tuổi tác, nội tiết, hoạt động thể lực và các bệnh lý đi kèm. Việc kiểm soát bệnh cần được đánh giá bằng xét nghiệm lipid máu định kỳ chứ không thể dựa vào cảm giác chủ quan sau khi uống một loại đồ uống.

Đối với người có LDL-cholesterol tăng cao, đã mắc bệnh tim mạch hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, thuốc hạ mỡ máu như statin vẫn là phương pháp điều trị có bằng chứng mạnh trong việc giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Hiện chưa có nghiên cứu chất lượng cao nào chứng minh nước gừng có thể thay thế các thuốc này.

Vì vậy, nếu muốn sử dụng nước gừng để hỗ trợ sức khỏe, người bệnh nên xem đây là một phần của chế độ ăn cân bằng, không phải biện pháp điều trị chính; đồng thời cần tái khám và xét nghiệm theo lịch hẹn để đánh giá hiệu quả kiểm soát mỡ máu.

Lưu ý, những người trong ngoài đều nhiệt, vì nhiệt mà đau bụng, vì nhiệt mà thổ huyết thì không dùng được gừng.

Nước gừng là đồ uống có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe nhờ chứa các hợp chất chống oxy hóa và chống viêm. Đối với người mỡ máu cao, đây có thể là thức uống hỗ trợ trong chế độ ăn lành mạnh nhưng không có tác dụng thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp kiểm soát mỡ máu đã được chứng minh. Để đạt hiệu quả tốt nhất, người bệnh nên sử dụng đúng cách, kết hợp dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền nếu có nhu cầu sử dụng lâu dài nhằm hỗ trợ điều trị.

Mời độc giả xem thêm:

Lương Y Nguyễn Đình Cự