Người dân miền núi Thái Nguyên kiếm bạc triệu mỗi ngày nhờ hái 'lộc rừng'

Nhọc nhằn nghề hái măng rừng

5 giờ sáng, chị Lê Thị Hè, ở xóm Ngọc Sơn xã Thần Sa (Thái Nguyên) đã thức dậy từ lâu. Trong căn nhà nhỏ bên sườn núi, chị nhanh tay gói nắm cơm mang theo, rồi xỏ ủng, đeo gùi, dao gài thắt lưng để vào rừng tìm măng.

Chị Hè thức dậy từ sớm gói cơm để vào rừng hái măng.

Những bãi măng thường mọc trên núi cao, để đến được nơi hái măng người dân nơi đây phải thức dậy thật sớm. Vì vậy, mỗi ngày đi hái măng thường kéo dài từ sáng sớm tinh mơ đến chiều muộn. Khi mặt trời khuất sau dãy núi, họ mới gùi măng xuống chân núi để bán cho thương lái.

Đường rừng cheo leo, hiểm trở, trơn trượt, nguy hiểm luôn rình rập.

Theo chân chị Hè, vượt qua những con dốc dài, lội qua suối rồi tiếp tục leo lên những triền núi trơn trượt. Sau gần ba giờ đồng hồ băng rừng, những bụi tre vầu bắt đầu hiện ra dày đặc. Đây cũng là “mỏ vàng” của những người đi hái măng.

Mùa này, măng chủ yếu là măng vầu, hay còn gọi là măng ngọt Đến nơi, mỗi người tỏa ra một hướng, mắt chăm chú quan sát những mầm măng nhô lên khỏi mặt đất, chị Hè nhanh tay dùng dao khéo léo đào lên rồi tỉ mỉ bóc lớp vỏ ngoài.

Rừng nhiều muỗi vắt, người đi hái măng phải trùm kín mặt, mặc áo dài tay, đeo găng, mang theo dao và gùi.

“Những mầm măng mới nhú khỏi mặt đất gọi là măng củ, ăn ngon hơn nhưng phải đào lên khá vất vả. Măng cao đến đầu gối thì chỉ cần chặt rồi bóc vỏ. Còn măng già quá thì phải để lại cho vụ sau, vì đây là lộc rừng, mình cũng phải biết giữ rừng”, chị Hè vừa làm vừa chia sẻ kinh nghiệm hái măng.

Theo chị, những bụi tre vầu già thường cho măng ngon nhất, nhưng cũng là nơi rậm rạp, khó tiếp cận. Ngoài ra người đi hái măng không chỉ cần quen địa hình mà còn phải tinh mắt, đôi chân khỏe và đôi tay khéo léo.

Với kinh nghiệm đi rừng nhiều năm và kỹ năng măng bóc măng chuyên nghiệp, chỉ trong chốc lát, chiếc gùi của chị Hè đã đầy ắp những búp măng non trắng nõn.

Ăn tạm nắm cơm sau một buổi hái măng vất vả.

Nhìn những rừng tre bạt ngàn, chắc hẳn nhiều người nghĩ rằng măng mọc sẵn, chỉ cần dùng dao, thuổng đào lên là được. Nhưng thực tế, công việc này ẩn chứa không ít nhọc nhằn và nguy hiểm.

Những ngày mưa lớn, đường rừng trơn trượt, cây cối đổ ngổn ngang khiến việc di chuyển càng khó khăn. Để tìm được măng, người đi rừng phải len lỏi vào những bụi vầu rậm rạp, đầy gai góc và muỗi vắt. Không ít lần họ còn phải đối mặt với rắn rết, ong rừng.

Măng bóc đầy gùi phải cho vào bao tải luôn để măng được trắng và ngon.

“Hái măng là chấp nhận rủi ro. Muốn có măng ngon thì phải vào những bụi rậm, thiếu ánh sáng, ẩm ướt”, chị Hè nói.

Chị Hè gánh những búp măng lấy được về nơi tập kết để bán cho thương lái.

Bà Lê Thị Lân xóm Ngọc Sơn xã Thần Sa, cũng có nhiều năm gắn bó với nghề này. Nhớ lại một kỷ niệm đi rừng, bà vẫn chưa hết ám ảnh.

“Có lần tôi chui vào bụi tre tìm măng, ngẩng đầu lên thấy con rắn độc to ngay trước mặt. Lúc đó chỉ kịp bỏ chạy, măng cũng chẳng dám lấy nữa”, bà Lân kể.

Vỏ măng thường ngứa rát nên dù có đeo găng tay cũng phải bóc thật nhanh, nếu không lông măng sẽ đâm vào tay.

Sau khi hái xong, việc bóc măng ngay tại rừng cũng vất vả không kém. Những búp măng vừa đào lên được đặt xuống khoảng đất trống, rồi dùng tay tước bỏ lớp vỏ dày để lộ phần măng trắng ngần trước khi cho vào gùi. Lông măng bám vào tay gây ngứa rát, nhựa măng khiến tay tím bầm, đau rát.

Kiếm bạc triệu mỗi ngày từ việc hái măng rừng

Chiều muộn, khi ánh nắng bắt đầu tắt sau những dãy núi, từng tốp người lại lặng lẽ gùi măng trở về điểm tập kết dưới chân núi.

Những chiếc gùi nặng trĩu sau lưng, quần áo lấm lem đất, ướt đẫm mồ hôi. Đường xuống núi còn vất vả hơn lúc lên. Dốc dựng đứng, trơn trượt, trên lưng lại gùi vài chục kg măng tươi nên từng bước đi đều phải chậm rãi, tay chống gậy dò đường. Khi đi qua suối cũng phải thật cẩn trọng không chẳng may ngã xuống là hỏng hết măng.

Gùi măng qua suối, mỗi bước chân đều phải dò dẫm cẩn trọng.

Trung bình mỗi ngày, một người có thể hái được 60 - 100 kg măng tươi. Nhà đông người có thể thu được cả tạ măng. Giá măng đầu mùa thường cao hơn, khoảng 10.000 - 15.000 đồng/kg, còn phổ biến dao động từ 7.000 - 8.000 đồng/kg. Với sản lượng như vậy, mỗi người có thể kiếm 500.000 đến hơn 1 triệu đồng mỗi ngày.

Bà Lý Thị Hòa (xóm Tân Kim, xã Thần Sa) cho biết, hôm nay bà hái được khoảng 70 kg măng, bán cho thương lái được gần một triệu đồng. “Dù đi rừng rất mệt nhưng kiếm được khoản tiền như vậy cũng thấy phấn khởi”, bà nói.

Anh Chung (áo đen) - một thương lái đang thu mua măng cho người dân.

Anh Lý Kim Chung, một thương lái thu mua măng tại địa phương cho biết, khoảng 5 giờ chiều mỗi ngày anh có mặt dưới chân núi để chờ người dân gùi măng xuống bán. Số măng này sau đó được anh thu mua và vận chuyển đi bỏ mối cho các chợ đầu mối ở Bắc Giang và Hà Nội.

Theo anh Chung, mỗi ngày anh thu mua từ 1 đến vài tấn măng. Nhờ vậy, nhiều người dân địa phương có thêm nguồn thu nhập.

Tuy nhiên, nhiều hôm thương lái ép giá hoặc không đến thu mua, người dân phải mang măng về luộc để hôm sau đem ra chợ bán hoặc phơi làm măng khô. Dù giá thành không cao, nhưng nhờ sản lượng lớn nên nguồn thu từ măng vẫn khá ổn định, giúp nhiều gia đình đủ trang trải cuộc sống.

Ông Nguyễn Minh Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã Thần Sa cho biết, hiện nay trên địa bàn xã có khoảng 2.000 ha rừng tre, vầu, chủ yếu phân bố xen kẽ trong rừng tự nhiên. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng, gắn bó lâu đời với đời sống người dân. Mỗi năm, vào mùa măng, người dân vào rừng khai thác với sản lượng ước đạt trên 100 tấn, vừa cải thiện bữa ăn, vừa bán ra thị trường, góp phần tạo thêm thu nhập trong thời gian nông nhàn.

Ông Nguyễn Minh Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã Thần Sa cho biết: Để khai thác hiệu quả măng rừng xã thường xuyên tăng cường phối hợp kiểm tra, bảo vệ rừng và nâng cao ý thức của người dân.

Theo ông Tuấn, để vừa khai thác hiệu quả nguồn “lộc rừng”, vừa bảo vệ tài nguyên rừng bền vững, chính quyền địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân khai thác đúng kỹ thuật, không làm ảnh hưởng đến khả năng tái sinh của rừng; đồng thời tăng cường phối hợp kiểm tra, bảo vệ rừng và nâng cao ý thức cộng đồng. Trong thời gian tới, xã sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp quản lý, bảo vệ rừng gắn với khai thác hợp lý, nhằm đảm bảo sinh kế lâu dài và ổn định đời sống cho người dân.

Hoàng Bằng