Người dân khổ sở khi miền Tây vào mùa đất hai bên bờ sông sạt lở

Con đường biến mất, nhà trôi theo sông

Những ngày cuối tháng 4 đầu tháng 5, tình trạng sạt lở tại nhiều địa phương miền Tây tiếp tục diễn biến phức tạp. Dọc các tuyến sông tại Cần Thơ, Cà Mau, Đồng Tháp, Vĩnh Long... nhiều vết nứt xuất hiện, ăn sâu vào đất liền, đe dọa trực tiếp đến hạ tầng giao thông và khu dân cư.

Con lộ bê tông ở xã Nhơn Mỹ, TP Cần Thơ sạt lở sát nhà dân.

Tại xã Nhơn Mỹ (TP Cần Thơ), nỗi lo sạt lở đã trở thành mối quan tâm thường trực của người dân. Với bà con, câu hỏi quen thuộc không còn là chuyện mùa màng, mà là "con lộ trước nhà có nứt không?".

Sáng 23/4, tuyến đường bê tông dẫn vào ấp An Phú Đông gần như bị cuốn trôi sau khi xuất hiện 4 điểm sạt lở chỉ trong một ngày, với tổng chiều dài khoảng 70m. Riêng đoạn tại ấp An Phú Đông dài 30m, ăn sâu vào đất liền khoảng 10m.

Nhiều đoạn mặt đường gãy gập, đứt đoạn, phần bê tông lơ lửng bên trên dòng nước xoáy. Tuyến giao thông huyết mạch bị chia cắt, ảnh hưởng lớn đến việc đi lại và vận chuyển hàng hóa.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Hiền (75 tuổi) vẫn chưa hết bàng hoàng khi căn nhà gắn bó nhiều năm bị sông Rạch Mọp cuốn trôi. Dù đã kịp di dời vào sâu bên trong, điểm sạt lở tiếp tục lấn sâu, cuốn sập thêm đoạn đường bê tông dài khoảng 30m trước nhà.

"Đêm nghe đất rạn, sáng ra thấy đường mất rồi…", một người dân nói, ánh mắt chưa hết ám ảnh.

Tại ấp Phú Tây, một đoạn sạt lở dài 25m khoét sát mép nhà dân, khiến sinh hoạt của người dân bị đảo lộn nghiêm trọng.

Sạt lở xảy rạng sáng 21/4 tại xã Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau.

Ông Cao Văn Thơm, Chủ tịch UBND xã Nhơn Mỹ cho biết, địa bàn có 70 điểm sạt lở, hơn 1,3km bờ sông bị ảnh hưởng; 6 tuyến đường bị chia cắt, 9 căn nhà bị tác động, trong đó 4 căn sụp lún hoàn toàn. Những con số không còn là báo cáo khô cứng, mà hiện hữu bằng những mái nhà mất dấu, những đoạn đường dang dở và những chuyến đò tạm thay thế cầu đường.

Không riêng Cần Thơ, nhiều địa phương trong vùng cũng đang đối mặt tình trạng tương tự.

Tại Đồng Tháp, sạt lở bờ sông Tiền xảy ra liên tiếp ở cù lao Long Phú Thuận, làm gián đoạn giao thông liên xã. Đáng chú ý, ngày 12/4, tuyến đê ngăn triều Phú An dài 75m bị sụt lún hoàn toàn, đe dọa gần 500ha vườn cây ăn trái.

Vĩnh Long ghi nhận 19 điểm sạt lở từ đầu năm 2026, với tổng chiều dài hơn 3,2km, ảnh hưởng trực tiếp đến 47 hộ dân. Từ năm 2020 đến nay, địa phương này đã xảy ra hơn 900 điểm sạt lở.

Tại Cà Mau, rạng sáng 21/4, một vụ sạt lở trên tuyến kênh xáng Cà Mau - Bạc Liêu khiến 4 căn nhà trượt xuống kênh. Riêng xã Đầm Dơi từ đầu năm đến nay đã ghi nhận 22 vụ sạt lở, với tổng thiệt hại hơn 4,6 tỷ đồng.

Đặc biệt, tuyến đường Dương Thị Cẩm Vân xuất hiện điểm sạt lở dài khoảng 70m và tiếp tục có dấu hiệu lan rộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hạ tầng giao thông và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ông Lâm Văn Bi, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Cà Mau (bìa trái) kiểm tra hiện trường sạt lở xã Đầm Dơi ngày 27/4.

Từ cảnh báo đến hiện thực

Trước diễn biến phức tạp, các địa phương đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó theo phương châm "4 tại chỗ", bao gồm: cảnh báo, di dời dân cư, gia cố tạm thời bằng cừ tràm, đá và đất.

Ông Nguyễn Tấn Nhơn, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ đánh giá tình hình sạt lở trên địa bàn đang ở mức nghiêm trọng.

Đối với các khu vực có thể xử lý trước mắt, địa phương sẽ áp dụng các giải pháp kè mềm nhằm nhanh chóng tái lập giao thông. Tuy nhiên, tại những đoạn xung yếu, đặc biệt là khu vực sông cong, dòng chảy mạnh, việc đầu tư các công trình kè kiên cố là yêu cầu cấp thiết.

Hiện ngành chức năng đang rà soát, lập danh mục ưu tiên đầu tư và đề xuất bố trí nguồn vốn phù hợp, đồng thời kiến nghị Trung ương hỗ trợ đối với các công trình quy mô lớn.

Riêng tại xã Nhơn Mỹ, hiện vẫn còn 42 điểm sạt lở chưa được xử lý, với nhu cầu kinh phí hơn 6,2 tỷ đồng, vượt quá khả năng cân đối của địa phương.

Tại Cà Mau, lãnh đạo tỉnh đã trực tiếp khảo sát thực tế, xem xét công bố tình huống khẩn cấp tại các khu vực sạt lở nghiêm trọng; đồng thời yêu cầu nghiên cứu quy luật dòng chảy, hệ thống cống điều tiết để xây dựng giải pháp căn cơ, lâu dài.

Các địa phương như Đồng Tháp, Vĩnh Long cũng đang đẩy mạnh cảnh báo, di dời dân cư, đầu tư công trình phòng chống sạt lở và xây dựng kế hoạch tái định cư quy mô lớn.

Trong tháng 4/2026, nhiều tuyến đường xã Nhơn Mỹ sạt lở sát nhà dân.

Định hướng ứng phó sạt lở theo Kết luận 26

Theo Kết luận số 26-KL/TW của Bộ Chính trị, trong quý II/2026 phải hoàn thành việc rà soát, bổ sung các nội dung liên quan đến sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn và lấn biển vùng Đồng bằng sông Cửu Long vào hệ thống quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng, ngành và địa phương.

Đến năm 2027, các chủ trương này sẽ cơ bản được thể chế hóa thành hệ thống pháp luật liên quan đến tài nguyên nước, thủy lợi, đất đai, xây dựng và phòng chống thiên tai.

Đồng thời, xây dựng cơ chế hỗ trợ chuyển đổi sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển mô hình nông - thủy sản phù hợp từng vùng sinh thái; nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và bảo vệ rừng ngập mặn.

Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với hạ tầng kinh tế - xã hội cũng sẽ được rà soát, hoàn thiện theo hướng đa mục tiêu, lồng ghép yêu cầu phòng chống sạt lở và các rủi ro thiên tai.

Đào Văn