Người dân được quyền trích xuất dữ liệu đo lường để khiếu nại, yêu cầu bồi thường

Ngày 26/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Đại biểu Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Quang Vinh.

Nêu ý kiến, đại biểu Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) cho rằng, đo lường là lĩnh vực gắn với từng lần đổ xăng, cân hàng, từng hóa đơn điện, nước của người dân. Tuy nhiên, trong các giao dịch này, người dân thường phải tin vào thiết bị và những con số do bên bán cung cấp, trong khi khả năng tự kiểm chứng còn hạn chế.

Theo đại biểu, dự thảo Luật cần quy định rõ quyền kiểm chứng kết quả đo và quyền được hoàn trả khi bị thu thừa, nhất là đối với các dịch vụ thiết yếu như điện, nước. Khi hóa đơn nước tăng bất thường, người dân cần biết chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận, thời hạn kiểm định đồng hồ. Một con số tổng hợp trên hóa đơn chưa đủ để đối chiếu.

Từ đó, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị dự thảo Luật quy định rõ quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch của người tiêu dùng; đồng thời xác định trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ. Qua đó, người dân có cơ sở đối chiếu, phát hiện sai lệch và bảo vệ quyền lợi khi phát sinh tranh chấp.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: Quang Vinh.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cũng cho rằng, trong môi trường số, một lỗi phần mềm có thể tác động đồng thời đến nhiều phương tiện đo và nhiều giao dịch. Vì vậy, cùng với quyền tiếp cận dữ liệu của người tiêu dùng, cần xác định rõ trách nhiệm chủ động sử dụng dữ liệu để nhận diện đầy đủ phạm vi ảnh hưởng khi đã phát hiện lỗi chung. Làm rõ trách nhiệm đó sẽ tạo căn cứ thực hiện nghĩa vụ hoàn trả, bồi thường đã được pháp luật quy định; đồng thời giúp doanh nghiệp xác định đúng phạm vi trách nhiệm.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu giải trình. Ảnh: Quang Vinh.

Phát biểu giải trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, dự thảo luật hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển phương thức quản lý từ kiểm tra đồng loạt sang kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro và dữ liệu thực tế. Tuy nhiên, việc giảm thủ tục phải đi đôi với cơ chế bảo vệ người tiêu dùng trước những sai sót hoặc hành vi gian lận trong đo lường.

Theo Bộ trưởng, dự thảo luật được xây dựng theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính; chuyển một số thủ tục từ đăng ký sang công bố năng lực, đồng thời loại bỏ những yêu cầu chứng nhận không cần thiết. Hoạt động kiểm tra cũng được định hướng chuyển từ kiểm tra rộng khắp sang dựa trên mức độ rủi ro và dữ liệu.

Tuy nhiên, việc đổi mới phương thức quản lý không đồng nghĩa với giảm kiểm soát đối với các phương tiện đo ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân. Dự thảo vẫn duy trì yêu cầu kiểm định đối với công tơ điện, đồng hồ nước và cột đo xăng dầu - những thiết bị trực tiếp xác định lượng hàng hóa, dịch vụ mà người tiêu dùng phải thanh toán.

Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung quyền yêu cầu cung cấp, trích xuất dữ liệu đo lường liên quan đến giao dịch. Theo đó, dữ liệu có thể giúp người tiêu dùng đối chiếu kết quả đo, làm căn cứ phản ánh, khiếu nại và yêu cầu bồi thường khi có thiệt hại.

Bộ trưởng cho biết, tổ chức, cá nhân gây thiệt hại do vi phạm pháp luật về đo lường phải thực hiện trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nền tảng số về đo lường cũng được thiết kế để tiếp nhận phản ánh, kiến nghị.

Anh Vũ - Việt Thắng