Người còn lại

Vốn nhanh nhẹn, gan dạ, từ đội viên Ðội Thiếu niên tiền phong, Nguyễn Văn Tòng được ông Lưu Phước Thành (Bảy Ðường), Bí thư xã Tân Thuận, giao nhiệm vụ theo dõi những tên tề ngụy ác ôn như: Duy Kê, Hoàng Ba, Hẵn, Mi...

Ðầu năm 1957, một số cán bộ, chiến sĩ Vệ quốc đoàn (khi tập kết được bố trí ở lại miền Nam chuẩn bị cho cuộc chiến đấu mới) được điều động trở lại để thành lập lực lượng vũ trang, lấy tên gọi “Liên minh các lực lượng giáo phái Cao Ðài - Hòa Hảo yêu nước chống Mỹ - Diệm”. Cậu thiếu niên Nguyễn Văn Tòng 14 tuổi được bố trí ở Ðại đội 2, do đồng chí Sáu Nhung làm đội trưởng.

Ðêm 10/3/1958, anh và đồng chí Tư Hên được phân công đi công tác từ Bàu Hang - Tân Tiến đến Kiến Vàng - Tân Hưng Tây, trên đường về đến rạch Cây Gừa thì bị bọn tự vệ hương thôn vây bắt. Bình tĩnh tính toán, thừa cơ hội bọn chúng sơ hở, 2 người chạy thoát trong gang tấc.

Ðược trở về với đồng đội, qua thử thách, chàng trai trẻ càng thêm rắn rỏi. Ngày 3/6/1958, Nguyễn Văn Tòng cùng một số đồng chí đưa đoàn cán bộ cao cấp đi dự họp. Khi đến vàm Kinh Năm, phát hiện có địch, đoàn cán bộ được chuyển đi hướng khác, anh cùng đồng chí Trịnh Tấn Lạc cho ghe chạy vào rạch Cây Mắm. Ðịch lùng sục khu vực này suốt 6 ngày liền, cả hai cẩn thận ẩn mình, đói lả vì lương thực mang theo không đủ. May mà lúc này trong rừng đọng những vũng nước mưa để uống, thức ăn thì có con vọp, con cua đỡ đói, chờ địch rút.

Ngày 14/5/1959, Nguyễn Văn Tòng nhận lệnh đi công tác từ cửa biển Ðầu Già đến Kiến Vàng, lúc về đến Cái Học thì bị địch bắt, giam tại Ðồn Vàm Ðầm 3 ngày rồi giải về Chi khu Ðầm Dơi. Hơn 1 tháng giam cầm, chúng tra tấn tàn nhẫn hòng buộc anh khai báo cơ sở cách mạng. Bọn ác ôn tưởng những trận đánh rướm máu, tím bầm da thịt sẽ dễ dàng khuất phục cậu thiếu niên tuổi 16, nhưng chúng đã thất bại, anh kiên quyết không hé môi nửa lời.

Rồi ngày bi thương đến - ngày 16/9/1959, từ sáng sớm, 11 cán bộ của ta bị địch bắt, trong đó có Nguyễn Văn Tòng. Bị bọn chúng lùa ra sân đánh đập, ai nấy quần áo tả tơi, mặt mày bầm tím. 10 giờ, tên quận Thắng ra lệnh dồn họ xuống xuồng, chở thẳng vào Bàu Hang - vùng rừng chồi giáp ranh giữa xã Tân Tiến và Nguyễn Huân. Tại đây có hàng trăm tên tự vệ hương thôn với cây roi chờ sẵn để tiến hành cái gọi là “tế cờ”.

Biết sẽ chết nhưng anh không hề sợ sệt, mà hỏi thẳng mặt bọn chúng: “Tôi mới 13, 14 tuổi, tội tình gì mà các ông giết tôi”. Mới nói tới đó thì tên ác ôn Mi đã đè đầu anh, rồi rút dao lê định đâm vào lưng. May thay, tên Thiếu úy Minh chặn lại, nói với tên quận Thắng: “Nó mới tuổi vị thành niên mà giết là sai luật, hãy đem giam tiếp rồi giết cũng không muộn”. Thấy tên quận Thắng không nói năng gì, Thiếu úy Minh tiến tới cắt dây trói cho anh, gọi y tế băng bó vết thương và đưa áo cho mặc, đồng thời cử 2 tên lính canh giữ.

Lúc này, 10 cán bộ của ta đang bị trói chặt, ngồi hàng dọc trên bục đất. Tên Thiếu úy Lan tuôn ra những lời lẽ thương xót tên Dương Văn Tiếu, tay sai đắc lực, gây nhiều nợ máu với Nhân dân vừa mới đền tội. Nó vừa dứt lời thì hàng chục tên tự vệ hương thôn hung hãn xốc tới, dùng roi đánh vào đầu, vai, lấy thân thể 10 con người làm mục tiêu mà tàn sát một cách man rợ. Không khiếp sợ, đồng chí Nguyễn Văn Núi, Chi ủy viên, quê ấp Tân Thành, kiên cường hét lớn: “Ðả đảo Mỹ - Diệm. Ðảng Cộng sản muôn năm!”.

Cuộc thảm sát diễn ra trong chớp mắt, 10 thân thể con người nằm vật vờ, máu loang đỏ ngọn cỏ, bờ đất. Bàu Hang ghi dấu chứng tích tội ác tàn bạo của Mỹ - Diệm!

Cựu chiến binh và đoàn viên, thanh niên xúc động tưởng niệm những người đã hy sinh, tại Bia tội ác Mỹ - ngụy ở Bàu Hang - Tân Tiến. Ảnh: LÊ TUẤN

11 người, chỉ còn 1. Nguyễn Văn Tòng chứng kiến trước mắt mình cái chết thê thảm của đồng chí, đồng đội. Ám ảnh tiếng va đập từ những khúc cây vào đầu, thân người, tiếng hò hét của bầy quỷ dữ; ghê rợn tột độ và cũng căm thù tột độ.

Tuy thoát chết nhưng anh tiếp tục bị địch giam ở Chi khu Ðầm Dơi hơn 1 tháng, sau đó chuyển về giam ở bót Lò Heo, Tiểu khu An Xuyên. Lại chịu đòn roi, nhưng anh có lợi thế nhỏ tuổi, tránh được đòn hiểm của kẻ thù vì chúng sợ phạm luật; đây cũng là lợi thế để anh nhận nhiệm vụ liên lạc cơ sở cách mạng trong tù.

Ngày 20/6/1960, lãnh đạo cơ sở cách mạng trong nhà tù tổ chức cuộc vượt ngục thành công, Nguyễn Văn Tòng là người thứ sáu trong đội hình. Thoát khỏi tù ngục, mỗi người một ngã, anh đi theo hướng Gành Hào - Hai Hạt an toàn.

Anh trở về đơn vị, lúc này là Tiểu đoàn U Minh. 1 lần thoát chết, 2 lần thoát khỏi cảnh tù tội, chàng trai Nguyễn Văn Tòng thêm trưởng thành, chững chạc, như con chim đủ lông đủ cánh bay xa trên hành trình theo cách mạng, chiến đấu giải phóng quê hương, đất nước.

(Ghi theo lời kể của cựu chiến binh Nguyễn Văn Tòng)

Nguyễn Thái Thuận