Người cao tuổi châu Á hưởng lợi từ các mô hình chăm sóc sức khỏe mới

Người cao tuổi tham gia buổi sinh hoạt tại viện dưỡng lão Điện Hồng ở Hà Nội. Ảnh minh họa: Nikkei Asia

Tác giả chính của báo cáo, bà Janice Chia, nhận định rằng tuổi thọ và chất lượng sống của con người vừa là thách thức nhân đạo lớn nhất, vừa là cơ hội thương mại lớn nhất của khu vực. Một trong những phát hiện then chốt trong báo cáo cho thấy ngành chăm sóc người cao tuổi trên thực tế đang chia thành hai thị trường riêng biệt.

Thị trường đầu tiên đã định hình vững chắc và được báo cáo gọi là "nền kinh tế chăm sóc". Lĩnh vực này bao gồm y tế, chăm sóc tại nhà, hỗ trợ sinh hoạt và các dịch vụ dành cho người mắc chứng mất trí nhớ, phục vụ nhóm đối tượng từ 75 tuổi trở lên. Cùng với đó, vượt ra ngoài "nền kinh tế chăm sóc", y tế cùng với du lịch - lữ hành sẽ là hai lĩnh vực chi tiêu hàng đầu của nhóm người từ 60 tuổi trở lên vào năm 2030. 

Trong bối cảnh đó, tại quận Luyang, thành phố Hợp Phì, tỉnh An Huy (Trung Quốc), hơn 600 người cao tuổi sống một mình, phần lớn từ 80 tuổi trở lên, được lắp đặt cảm biến cửa và máy dò khói trong nhà. Hệ thống tự động gửi cảnh báo đến nhân viên cộng đồng khi phát hiện dấu hiệu bất thường, như không có hoạt động tại cửa nhà trong hơn 24 giờ hoặc máy dò khói được kích hoạt.

Báo cáo của Ageing Asia cho thấy cái nhìn toàn cảnh về ngành chăm sóc người cao tuổi. Ảnh: RGA

Theo Xinhua, chương trình chăm sóc người cao tuổi do chính phủ tài trợ được triển khai từ năm 2025. Khi có cảnh báo, gia đình, nhân viên cộng đồng và cán bộ địa phương phối hợp xử lý. Mỗi ngày, hệ thống ghi nhận và xử lý khoảng 10 cảnh báo. Nhu cầu ứng dụng công nghệ ngày càng tăng khi dân số Trung Quốc từ 60 tuổi trở lên vượt 323 triệu người vào cuối năm 2025, chiếm khoảng 23% tổng dân số.

Trong khi đó, tại thành phố Kimitsu (tỉnh Chiba, Nhật Bản) lại có một ngôi trường mang tên “Đại học Kimitsu Ikiiki 100 tuổi”, nơi toàn bộ học viên đều từ 65 tuổi trở lên. Dù gọi là "đại học", đây không phải là trường đại học thuộc hệ thống giáo dục chính quy của Nhật Bản mà là một mô hình giúp người lớn tuổi tiếp tục học hỏi, duy trì sức khỏe, mở rộng các mối quan hệ xã hội và phát huy kinh nghiệm sống để đóng góp cho cộng đồng.

Khóa học mới nhất khai giảng vào tháng 5/2026 với khoảng 30 học viên. Người lớn tuổi nhất đã ngoài 90 tuổi. Khóa học kéo dài khoảng 5 tháng, các buổi học được tổ chức vào thứ Tư hàng tuần. Học phí hiện là 4.000 yên mỗi khóa, chưa bao gồm một số chi phí phát sinh cho các hoạt động ngoại khóa. Đội ngũ giảng viên gồm cán bộ của chính quyền thành phố, chuyên gia y tế, lãnh đạo doanh nghiệp địa phương và những người có kinh nghiệm trong nhiều lĩnh vực.

Nội dung giảng dạy không thiên về học thuật mà tập trung vào những kiến thức thiết thực cho cuộc sống như: Chăm sóc sức khỏe, xây dựng mục đích sống và việc làm phù hợp; Tham gia xã hội và vai trò của người cao tuổi trong cộng đồng; Phòng chống thiên tai dành cho người cao tuổi; Chăm sóc toàn diện tại cộng đồng và chứng sa sút trí tuệ; Chăm sóc y tế tại nhà, sức khỏe và mục đích sống; Lập kế hoạch và chuẩn bị cho cuộc sống đến tuổi 100…

Những "sinh viên" cao tuổi theo học tại Đại học Kimitsu Ikiiki 100 tuổi. Ảnh: Sankei Shimbun

Còn tại Hàn Quốc, Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc mới đây đã trình chính phủ “Lộ trình chuyển đổi AI trong phúc lợi và chăm sóc”, nhằm ứng phó tình trạng già hóa dân số và nguy cơ thiếu hụt nhân lực chăm sóc trong những năm tới.

Theo lộ trình, AI sẽ được ứng dụng để theo dõi liên tục tình trạng sức khỏe, cảm xúc và sự an toàn của người được chăm sóc, qua đó, hỗ trợ phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và kết nối với nhân viên chăm sóc khi cần thiết. Các thiết bị thông minh và robot chăm sóc cũng được đưa vào hệ thống hỗ trợ tại nhà và các cơ sở chăm sóc.

Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc cũng đặt mục tiêu đưa AI tạo sinh vào hoạt động tư vấn phúc lợi từ năm 2027. Đến năm 2029, người dân dự kiến có thể sử dụng hệ thống AI để được hướng dẫn và hỗ trợ thực hiện các thủ tục đăng ký dịch vụ phúc lợi. Lộ trình trên nằm trong kế hoạch thúc đẩy chuyển đổi AI trong khu vực phúc lợi, hướng tới xây dựng hệ thống chăm sóc có khả năng cung cấp dịch vụ liên tục, đồng thời nâng cao khả năng phát hiện sớm các vấn đề về sức khỏe và an toàn của người cao tuổi.

Hàn Quốc cũng đặt mục tiêu đưa AI tạo sinh vào hoạt động tư vấn phúc lợi từ năm 2027. Ảnh: RGA

Tại Hà Nội, sự quá tải tại các điểm thí điểm trung tâm chăm sóc sức khỏe ban ngày phản ánh thực tế thiếu hụt không gian chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam. Hà Nội hiện có hơn 1,3 triệu người cao tuổi, chiếm 16% dân số. Tuy nhiên, hệ thống dưỡng lão hiện tại mới đáp ứng được 3 - 5% nhu cầu. Theo kế hoạch, sau giai đoạn thí điểm, thành phố hướng tới mục tiêu 70% xã, phường có điểm chăm sóc ban ngày vào năm 2030.

Mới đây, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Tổng công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội (HANDICO) và các đối tác đã chính thức khai trương Tổ hợp chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. PGS.TS. Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết: Tổ hợp là kết quả của sự hợp lực giữa các đơn vị phát triển hạ tầng, y tế chuyên sâu, vận hành dưỡng lão và phục hồi chức năng.

Cụ thể, ba tầng khối đế là phòng khám được trang bị hệ thống cận lâm sàng cao cấp như chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, nội soi, thăm dò chức năng,... sẵn sàng phục vụ khoảng 300 đến 400 lượt khám mỗi ngày. Các tầng không gian phía trên được dành cho khu căn hộ dưỡng cư kết hợp chăm sóc sức khỏe và Trung tâm Trị liệu và Phục hồi chức năng.

"Ba mảnh ghép: y tế, chăm sóc và phục hồi đã cùng tạo nên một hành trình liền mạch, với người sử dụng dịch vụ là trung tâm," PGS.TS. Nguyễn Lân Hiếu chia sẻ. "“Không phải là thêm một bệnh viện nữa, mà chúng tôi "đưa bệnh viện về nhà". Để ở đây, các cụ được chăm sóc trọn vẹn và bình an”.

PGS.TS. Nguyễn Lân Hiếu phát biểu tại lễ khai trương. Ảnh: HANDICO

Mỗi căn hộ được thiết kế như một ngôi nhà ấm cúng, nhưng bên trong là cả một hệ thống quy trình, thiết bị để bảo đảm an toàn cho mọi tình huống sức khỏe. Ngoài ra, hồ sơ bệnh án liên thông, nhắc lịch tái khám, theo dõi sức khỏe từ xa Telehealth để con cháu dù ở xa vẫn biết hôm nay bố mẹ huyết áp thế nào, ăn uống ra sao…

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, việc đưa vào vận hành mô hình này là một bước cụ thể hóa mục tiêu nâng cao chỉ số phát triển con người theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Hoài Phương