Ngoại trưởng Mỹ công du ba nước Vùng Vịnh sau thỏa thuận với Iran

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sẽ thực hiện chuyến công du tới ba quốc gia Vùng Vịnh gồm Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain trong tuần này. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một thành viên nội các Mỹ tới Trung Đông kể từ khi Washington và Tehran ký bản ghi nhớ hợp tác mới, trong bối cảnh tiến trình hòa bình giữa hai bên vẫn còn nhiều thách thức.

Thông tin được người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott công bố ngày 22/6. Theo kế hoạch, ông Rubio sẽ có các cuộc làm việc từ ngày 23 đến 25/6 nhằm trao đổi về những ưu tiên an ninh và chính trị hàng đầu của khu vực.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các cuộc thảo luận sẽ tập trung vào việc triển khai bản ghi nhớ hợp tác Mỹ-Iran, bảo đảm hoạt động hàng hải an toàn và tự do qua eo biển Hormuz, cũng như thúc đẩy hòa bình và ổn định tại Trung Đông.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio (bên trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Trong khuôn khổ chuyến thăm Bahrain, Ngoại trưởng Rubio dự kiến gặp các đại diện của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) để trao đổi về các vấn đề an ninh chung. GCC được đánh giá sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thực thi các điều khoản của thỏa thuận Mỹ-Iran, đặc biệt liên quan đến an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz.

Theo Reuters, dù các nhà lãnh đạo Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) nhìn chung ủng hộ các nỗ lực chấm dứt xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, nhiều người vẫn bày tỏ sự hoài nghi về các điều khoản trong bản ghi nhớ mà Tổng thống Mỹ Donald Trump ký kết tuần trước.

Một trong những nội dung gây lo ngại nhất đối với các nước vùng Vịnh là đề xuất thành lập quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD dành cho Tehran. Các quan chức khu vực lo ngại Iran có thể sử dụng nguồn lực này để khôi phục năng lực quân sự và tiếp tục hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Bên cạnh đó, việc bản ghi nhớ không đề cập đến chương trình tên lửa đạn đạo của Iran cũng làm dấy lên quan ngại từ các đồng minh vùng Vịnh của Washington. Những quốc gia này cho rằng mối đe dọa từ tên lửa và máy bay không người lái của Iran vẫn hiện hữu, đặc biệt sau hàng loạt vụ tấn công nhằm vào khu vực trong thời gian gần đây.

Reuters lưu ý rằng, UAE, Ả Rập Xê Út, Kuwait, Bahrain và Qatar đều là nơi đặt các căn cứ quân sự của Mỹ, tạo nên xương sống cho cấu trúc an ninh ở Trung Đông. Nếu bất kỳ quốc gia nào trong số đó xem xét lại mối quan hệ an ninh với Washington, điều này có thể tác động đáng kể đến chiến lược quân sự của Mỹ trong khu vực.

Trong một diễn biến liên quan,Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al-Thani cho biết các cuộc tham vấn với các nước Vùng Vịnh sẽ được tiến hành trong giai đoạn tiếp theo của đối thoại Mỹ-Iran.

Trả lời phỏng vấn Al Jazeera, ông Al-Thani cho biết hiện các bên đang chuẩn bị cho những cuộc họp cấp khu vực nhằm thảo luận về cơ chế bảo đảm an ninh Trung Đông. Qatar mong muốn Iran tăng cường hợp tác với các quốc gia láng giềng Vùng Vịnh và xây dựng lòng tin ở mức cao hơn.

Ông Al-Thani cũng chỉ trích các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các nước trong khu vực trong thời gian qua, cho rằng những hành động này là "không thể chấp nhận được", trong đó có vụ tấn công nhằm vào cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng Ras Laffan của Qatar hồi tháng 3.

Quỳnh Như