Ngoại trưởng Đức công du Nam Mỹ: Làm ấm hợp tác kinh tế giữa vòng xoáy cạnh tranh ảnh hưởng?

Điểm dừng chân đầu tiên của ông Wadephul là thủ đô Asuncíon của Paraguay, nơi diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur). Sau đó, người đứng đầu Bộ Ngoại giao Đức sẽ đến thăm Argentina và Brazil.

Giới quan sát đánh giá, chuyến đi diễn ra sau khi Liên minh châu Âu (EU) và Mercosur ký kết Hiệp định thương mại tự do, được kỳ vọng tạo nền tảng để hai bên mở rộng hợp tác về thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng.

Trước chuyến công du, Ngoại trưởng Đức nhấn mạnh, châu Âu và các nước Nam Mỹ "có nhiều điểm chung hơn là khác biệt", đồng thời cho rằng đã đến lúc khôi phục và tăng cường quan hệ với khu vực vốn chưa nhận được sự quan tâm tương xứng từ châu Âu trong nhiều năm qua.

Theo ông Wadephul, trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế toàn cầu biến động, việc xây dựng mạng lưới đối tác ổn định có ý nghĩa quan trọng đối với các lợi ích cốt lõi về đối ngoại, an ninh và kinh tế của Đức cũng như EU.

Ông cho rằng, Hiệp định EU-Mercosur có thể trở thành nền tảng để hai bên khai thác hiệu quả hơn tiềm năng hợp tác.

Châu Âu thay đổi quan điểm về vai trò của Nam Mỹ

Theo bài viết trên bản tin truyền hình quốc gia và quốc tế của Đức Tagesschau, trong bối cảnh chiến tranh thương mại và các biện pháp thuế quan gia tăng, cả châu Âu và Nam Mỹ đều có nhu cầu đa dạng hóa chuỗi cung ứng và mở rộng quan hệ với các đối tác tin cậy. Khu vực Nam Mỹ sở hữu nhiều loại khoáng sản chiến lược như đồng, lithium và đất hiếm - những nguyên liệu quan trọng đối với quá trình chuyển đổi năng lượng và phát triển các ngành công nghệ cao.

Ông Micha Zauner, thành viên ban lãnh đạo Công ty E-Metalle AG của Đức, cho rằng trên thực tế, châu Âu cần Nam Mỹ nhiều hơn chiều ngược lại, nhưng chưa đầu tư đủ cho khu vực này. Là thành viên đoàn doanh nghiệp tháp tùng Ngoại trưởng Wadephul, ông nhận định Trung Quốc đã hiện diện tại Nam Mỹ từ nhiều năm nay, trong khi Mỹ cũng liên tục tăng cường ảnh hưởng, đặc biệt dưới thời Tổng thống Donald Trump.

"Mỗi lần đến đây, tôi đều nhận thấy thực tế đáng tiếc là hầu như không có hoặc có quá ít doanh nghiệp và tổ chức châu Âu hoạt động tại khu vực này", ông Zauner nói.

Bài viết nhận định, khác với châu Âu vốn chủ yếu thúc đẩy các khuôn khổ hợp tác, Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng và lĩnh vực năng lượng tại Nam Mỹ, đồng thời trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất đối với nhiều mặt hàng chủ lực của khu vực như nông sản, đồng và lithium.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục coi Mỹ Latinh là khu vực có ý nghĩa chiến lược, đẩy mạnh các biện pháp nhằm hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc và tăng cường quan hệ với các chính phủ trong khu vực, trong đó có Argentina của Tổng thống Javier Milei.

Cơ hội song hành với thách thức?

Theo nhà khoa học chính trị Paulo Velasco thuộc Đại học Liên bang Rio de Janeiro, Brazil, đối với chính phủ cánh tả của Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, việc tăng cường hợp tác với Đức và châu Âu là một ưu tiên địa chính trị.

Ông cho rằng, áp lực ngày càng lớn từ Washington cùng xu hướng suy giảm của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ khiến Brazil lo ngại, nhưng đồng thời cũng tạo cơ hội để nước này thúc đẩy quan hệ với châu Âu. Tuy nhiên, tiếng nói của Brazil đang ngày càng trở nên tương đối đơn độc tại Nam Mỹ trong một số vấn đề, trong đó có Hiệp định EU-Mercosur.

Ngoại trưởng Wadephul cũng sẽ phải đối mặt với những khác biệt trong nội bộ Mercosur. Một trong những vấn đề đáng chú ý là việc Tổng thống Argentina Javier Milei thúc đẩy ký kết một thỏa thuận thương mại song phương với Mỹ ngay sau khi Hiệp định EU-Mercosur được ký kết.

Bên cạnh đó, Brazil tiếp tục bày tỏ quan ngại trước các biện pháp bảo hộ của EU. Ông Celso Amorim, Cố vấn đối ngoại của Tổng thống Brazil, cho rằng, EU đang áp dụng "tiêu chuẩn kép". Theo ông, điều này chưa đến mức làm lung lay hiệp định, nhưng gây không ít thất vọng.

"Không có lý do gì để tuyên bố ủng hộ chủ nghĩa đa phương trong một số lĩnh vực, trong khi lại hành động đơn phương ở những lĩnh vực khác", ông Amorim nói.

Dù Đức và các nước Nam Mỹ vẫn chia sẻ nhiều lợi ích và giá trị chung, giới quan sát cho rằng, mối quan hệ tốt đẹp với đối tác lâu năm trong khu vực không còn là điều hiển nhiên nữa. Thay vào đó, Berlin sẽ phải cạnh tranh quyết liệt hơn nếu muốn mở rộng hiện diện tại khu vực, nơi ảnh hưởng của Trung Quốc và Mỹ đã được thiết lập từ nhiều năm qua.

Bảo Minh