Ngoại hạng Anh chi tiền như thế nào?

Ngay trong thời gian World Cup 2026 diễn ra, “bom tấn” đã nổ ở sân vận động Etihad của Man City, khi đội bóng chi tới 135 triệu euro để mang về tân binh Eliiot Anderson, một cầu thủ giỏi, nhưng chỉ được đánh giá ở đẳng cấp châu Âu, với giá trị thị trường được định ở mức khoảng 60 triệu euro. Nhưng một số tiền gấp đôi được chi ra. Nghe qua thì điên rồ, nhưng thực tế không hẳn vậy. Đó là màn cung-cầu đặc thù ở Ngoại hạng Anh.

Sân Eihad trở thành điểm đến của nhiều danh thủ. Ảnh: NGỌC KHÁNH 

Ở thời điểm diễn ra vòng tứ kết World Cup 2026, tôi đến Anh, thăm quan các câu lạc bộ lớn như Man Utd, Man City, Arsenal, Chelsea... Tôi không chỉ tìm hiểu cách họ hoạt động mà còn nghiên cứu về cách họ xây dựng đội bóng. Có quá nhiều chuyện mà tôi đã đọc được, nghe được. Nhưng khi mục sở thị, được trò chuyện với một số người ở câu lạc bộ, tôi mới nhận thấy quy mô, sự phức tạp ghê gớm trong cách một đội bóng hàng đầu ở Anh vận hành. Không nói quá, họ chi tiết tới từng viên gạch trong khuôn viên sân vận động. Chính vì thế, việc mua về một cầu thủ là một quá trình vận hành của nhiều nhân sự, nhiều bộ phận, giúp dòng chảy tài chính lưu thông.

 Trở lại với Elliot Anderson và Man City. Anh là một tiền vệ xuất sắc, có phong cách cổ điển, toàn diện, hữu dụng, thực tế. Tuy nhiên, anh không phải là cầu thủ được định mệnh chọn lựa, cũng không phải là một nhà vô địch, càng không phải một cầu thủ độc đáo. Thế nhưng giá của Elliot Anderson là 135 triệu euro, con số thường chỉ dành cho những siêu sao danh tiếng như Bellingham, Dembele, Mbappe... Ngay cả Ronaldo cũng chưa bao giờ đạt tới con số ấy. Các kỷ lục chuyển nhượng bị phá vỡ đều là những hiện tượng mang tính thời điểm: Bale (101 triệu euro, năm 2013), Mbappe (180 triệu euro, năm 2018), Neymar (222 triệu euro, năm 2017)...

Ngay khi tới sân của Man City, tôi được một nhân viên ở đó đưa cho tờ báo giấy, trong đó có bài viết về vụ chuyển nhượng Elliot Anderson. Họ nói rằng, thời thế đã thay đổi. Câu chuyện bắt đầu từ vụ “Lentini”, tiền đạo chuyển từ Torino sang AC Milan với giá 18,5 tỷ lire (khoảng 15 triệu euro) vào thời điểm bắt đầu vụ bê bối Tangentopoli năm 1992. Con số ấy được dựa theo nhu cầu, gây ra sự phẫn nộ rất lớn, đến mức ngay cả Vatican cũng không thể chấp nhận. Phần lớn người Italy cho rằng nó xúc phạm đến phẩm giá của người lao động.

Nhưng bây giờ những con số chuyển nhượng nhảy múa, lao như tên lửa là chuyện không có gì lạ. Cùng lắm chúng ta chỉ nhăn mặt, bị sốc, nhưng hoàn toàn nhận thức được rằng, khía cạnh kinh tế của bóng đá hoàn toàn đã mất kiểm soát. Thị trường đang bị chi phối bởi bong bóng chuyển nhượng. Những đội bóng như Man City có nguồn tiền gần như không giới hạn, sẽ tung ra những số tiền không tưởng nếu không có luật công bằng tài chính.

 Tác giả đến thăm sân vận động Etihad. Ảnh: NGỌC KHÁNH

Chưa nói đến chuyện họ sử dụng tiền ở đâu, như thế nào, bởi đó là chuyện tế nhị, phức tạp. Họ cần thổi phồng các con số, những số liệu thống kê để họ trở nên khác biệt, ngay cả ở khía cạnh kinh doanh. Họ mua giá cao, ắt hẳn sẽ bán đắt. Các đội bóng yếu hơn sẽ chùn bước, dẫn đến đối thủ thu hẹp lại.

Chỉ với 6 bản hợp đồng mới là Elliot Anderson, Rogers, Tonali, Gordon, Mateus Fernandes, Santos đã có giá 630 triệu euro, bằng 1/2 tổng số tiền Serie A chi trong cả mùa chuyển nhượng năm 2025. Nó còn tăng chóng mặt so với chính tiêu chuẩn của người Anh. Vậy, những nhà đầu tư chi ra số tiền quá lớn ấy có lợi nhuận, có hợp lý không, khi chẳng có khoản đầu tư nào được bảo đảm trong bóng đá.

Những thương vụ trên đắt hơn khi mua cầu thủ từ bên ngoài xứ sương mù, vì có những quy luật ngầm về giá, có sự bảo đảm hơn về sự hòa nhập, giảm rủi ro về sự thích nghi. Hơn nữa, chính sự tăng phi mã của giá cầu thủ cũng làm tăng giá trị giải đấu với bản quyền truyền hình, doanh thu thương mại cực lớn. Điều đó giúp các câu lạc bộ có thể bán cầu thủ vì cơ hội chứ không phải vì nhu cầu. Khi đó, sức mạnh thương lượng trên bàn đàm phán giúp bên bán có lợi về giá, các bên gặp nhau trong thị trường tự do, với biên độ lợi nhuận lớn dành cho bên bán. Họ cũng sẽ nhìn thấy mình ở cuộc thương lượng tiếp theo trong vai người mua. Cứ thế, ngân sách chuyển nhượng tăng không giới hạn. Kể từ năm 2016, tổng chi tiêu chuyển nhượng mùa hè ở Ngoại hạng Anh tăng từ 1,36 tỷ euro lên tới 3,75 tỷ euro, tăng 175%.

Tựu trung, giá trị của các đội bóng lớn, cũng như của Ngoại hạng Anh tăng lên cũng nhờ mấy vụ chuyển nhượng như của Elliot Anderson.

LÊ THÀNH TRUNG (từ London, Anh)