Ngoại giao nhân dân tạo lực đẩy hội nhập

Từ nền tảng đối ngoại được mở rộng và đi vào chiều sâu, thu hút đầu tư nổi lên như trụ cột quan trọng, phản ánh rõ nhất hiệu quả thực chất trong công tác đối ngoại của tỉnh Thái Nguyên thời gian qua. Ảnh: T.L

Kết nối con người - nền tảng bền vững của hội nhập

Điểm cốt lõi của ngoại giao nhân dân không nằm ở hình thức, mà ở bản chất kết nối giữa con người với con người, vượt qua khác biệt về quốc gia, ngôn ngữ và thể chế. Trong nhiều trường hợp, yếu tố quyết định thành công của một mối quan hệ quốc tế không nằm trên bàn đàm phán, mà nằm ở cảm nhận tin cậy, có thấu hiểu, có sẵn sàng đồng hành lâu dài hay không.

Tại Thái Nguyên, điều này thể hiện rõ qua môi trường giáo dục quốc tế ngày càng phát triển. Những lớp học tại Đại học Thái Nguyên, nơi có sự hiện diện của hàng nghìn sinh viên đến từ nhiều châu lục, trở thành những “không gian ngoại giao” đặc biệt. Ở đó có sự chân thành, tạo ra hiệu ứng lan tỏa sâu rộng, âm thầm mà bền bỉ.

Câu chuyện của Nino Paul W. Sevilla, sinh viên đến từ Philippines, là một ví dụ tiêu biểu. Điều khiến anh nhớ không chỉ là chương trình học, mà là sự ấm áp của những người xung quanh. “Tôi rất vui vì có các bạn người Việt Nam, nhất là các bạn sinh viên tại Đại học Thái Nguyên và Khoa Quốc tế, rất tốt bụng, ấm áp và lịch thiệp” - Nino Paul W. Sevilla, chia sẻ.

Trường Đại học Sư phạm (Đại học Thái Nguyên) luôn tạo môi trường thuận lợi cho sinh viên người nước ngoài học tập và nghiên cứu. Ảnh: T.L

Khi hình ảnh về một vùng đất được “neo” vào ký ức bằng cảm xúc tích cực, nó trở thành một phần trong nhận thức lâu dài, có sức lan tỏa vượt xa nhiều chiến dịch truyền thông. Những ấn tượng ấy được kể lại, chia sẻ và tiếp tục lan rộng trong cộng đồng của họ. Từ góc nhìn này, ngoại giao nhân dân đang hình thành một “vốn niềm tin” quan trọng cho tiến trình hội nhập.

Song hành với đó, khái niệm “hạ tầng” cũng đang được mở rộng. Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, một dạng “hạ tầng văn hóa - xã hội” ngày càng giữ vai trò then chốt. Đó là mức độ cởi mở của cộng đồng, khả năng tiếp nhận khác biệt, cách ứng xử với người nước ngoài. Đây chính là những yếu tố khó nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng lại tác động trực tiếp đến cảm nhận của đối tác, nhà đầu tư và bạn bè quốc tế.

Thái Nguyên đang từng bước bồi đắp nền tảng này thông qua các hoạt động ngoại giao nhân dân. Những lễ hội ẩm thực quốc tế, chương trình giao lưu hữu nghị, các buổi biểu diễn nghệ thuật đa văn hóa… trở thành “không gian thử nghiệm” cho hội nhập.

Ở đó, người dân không chỉ đón tiếp mà còn tương tác; người nước ngoài không chỉ tham gia mà còn trải nghiệm. Những cuộc trò chuyện, những nụ cười, những cử chỉ thân thiện tuy nhỏ bé nhưng lại góp phần xóa nhòa khoảng cách.

Giao lưu văn hóa Việt Nam - Nhật Bản năm 2025 được tổ chức tại tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: T.L

Ikechukwu Franklin Ekeh, sinh viên đến từ Nigeria, chia sẻ: Tôi cảm thấy ở Thái Nguyên “như ở nhà”. Cảm nhận này cho thấy khoảng cách văn hóa được thu hẹp, rào cản tâm lý dần được tháo gỡ, niềm tin bắt đầu hình thành, tạo nền tảng cho hợp tác lâu dài. Khi con người tìm thấy sự an toàn và thiện cảm, họ có xu hướng gắn bó lâu hơn và sẵn sàng mở rộng các mối quan hệ hợp tác.

Trong cạnh tranh thu hút đầu tư, yếu tố này càng trở nên đáng chú ý. Một địa phương có thể có chính sách tốt, nhưng môi trường xã hội thiếu thân thiện sẽ khó tạo sức hút bền vững.

Ngược lại, một môi trường cởi mở, được nuôi dưỡng từ chính các hoạt động ngoại giao nhân dân sẽ tạo ra lợi thế khác biệt. Nếu chính sách là lời mời, thì văn hóa và con người chính là lý do để ở lại, để gắn bó và để tiếp tục lan tỏa những giá trị tích cực.

Từ kết nối cảm xúc đến giá trị phát triển thực chất

Ngoại giao nhân dân thường bị xem là khó đo lường. Tuy nhiên, những kết quả tại Thái Nguyên lại cho thấy điều ngược lại. Chính các yếu tố tưởng như “mềm” lại tạo ra giá trị rất cụ thể, thậm chí có thể nhìn thấy rõ qua các chỉ số phát triển và các kết quả hợp tác.

Cán bộ, giảng viên, sinh viên Đại học Thái Nguyên tham gia trải nghiệm, tìm hiểu văn hóa, lịch sử Mỹ tại Lễ hội giao lưu hữu nghị Việt - Mỹ lần thứ IV ở Hà Nội.

Trong giai đoạn 2020-2025, với khoảng 60 tổ chức phi chính phủ nước ngoài hoạt động, mỗi năm Thái Nguyên tiếp nhận khoảng 1 triệu USD viện trợ. Mỗi năm, địa phương đón từ 600-1.000 sinh viên quốc tế.

Từ các lớp học vùng cao được cải thiện, đến chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng hay dự án sinh kế cho người dân, tất cả đều phản ánh một quá trình chuyển hóa rõ ràng từ kết nối con người đến kết quả phát triển.

Không dừng lại ở các dự án hỗ trợ trực tiếp, nhiều chương trình hợp tác còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa, giúp nâng cao năng lực quản lý, chuyển giao tri thức và hình thành tư duy phát triển mới cho đội ngũ cán bộ, người dân. Đây là những giá trị lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khả năng thích ứng của địa phương.

Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, sự chuyển hóa này thể hiện rõ nét hơn. Các chương trình hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, đưa khoa học đến gần đời sống.

Công tác đối ngoại được đẩy mạnh, góp phần thu hút đông đảo du khách nước ngoài đến với Thái Nguyên. Ảnh: T.L

Những tiến bộ trong nông nghiệp sạch, công nghệ sinh học, thích ứng biến đổi khí hậu… là kết quả của các mối quan hệ hợp tác được bồi đắp từ trước, dựa trên nền tảng tin cậy và hiểu biết lẫn nhau. Nhờ đó, Thái Nguyên thu hút hơn 200 dự án FDI và giữ chân được các nhà đầu tư trong dài hạn.

Trong kỷ nguyên số, khi mỗi địa phương đều có thể quảng bá hình ảnh ra thế giới chỉ bằng một cú nhấp chuột, cạnh tranh không chỉ nằm ở tài nguyên hay vị trí địa lý, mà còn ở “câu chuyện” được kể. Không có câu chuyện nào thuyết phục hơn trải nghiệm thực.

Ngoại giao nhân dân chính là “người kể chuyện” hiệu quả nhất, bởi câu chuyện được hình thành từ những trải nghiệm chân thực. Mỗi sinh viên quốc tế, mỗi tình nguyện viên, mỗi chuyên gia đến làm việc tại Thái Nguyên sau khi rời đi đều trở thành một “đại sứ tự nhiên”, mang theo ký ức và trải nghiệm về vùng đất này.

Khi những câu chuyện ấy lan tỏa qua mạng xã hội và cộng đồng, chúng tạo nên một “hình ảnh tập thể” có độ tin cậy cao, bởi xuất phát từ trải nghiệm cá nhân, không qua sự dàn dựng.

Đoàn đại biểu Hội hữu nghị đối ngoại nhân dân tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc) đến thăm, làm việc tại tỉnh Thái Nguyên. Dịp này, các doanh nghiệp của 2 tỉnh cam kết đẩy mạnh kết nối, xây dựng chiến lược hợp tác đầu tư, kinh doanh trong thời gian tới. Ảnh: T.L

Nhìn lại chặng đường 2020-2025, có thể thấy một sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức về ngoại giao nhân dân tại Thái Nguyên. Từ cách tiếp cận mang tính phong trào, lĩnh vực này đang dần được nhìn nhận ở tầm chiến lược. Để phát huy hiệu quả, cần tiếp tục tích hợp ngoại giao nhân dân vào định hướng phát triển tổng thể của địa phương, gắn với các mục tiêu dài hạn.

Điều đó đòi hỏi xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên như giáo dục, văn hóa, khoa học; nâng cao tính chuyên nghiệp trong tổ chức hoạt động; phát huy vai trò của các tổ chức xã hội, cơ sở đào tạo, cộng đồng doanh nghiệp; đồng thời coi mỗi người dân là một chủ thể của hoạt động đối ngoại. Khi mỗi cá nhân đều ý thức được vai trò của mình, sức mạnh lan tỏa sẽ được nhân lên theo cấp số cộng.

Thái Nguyên hôm nay với những lớp học đa quốc tịch, các chương trình giao lưu văn hóa, những dự án cộng đồng… là những mảnh ghép nhỏ. Khi kết nối lại, chúng tạo thành một bức tranh lớn về một địa phương hội nhập bằng chính con người. Và trên hành trình vươn ra thế giới, đó là con đường bền vững: không cần nhanh nhất, nhưng đủ chắc chắn để đi xa.

Mai Thu