Ngoại giao khoa học - công nghệ phải tìm tri thức, không chỉ vốn

Trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 tại Hà Nội, chiều 5/8 Bộ Ngoại giao tổ chức Phiên họp “Ngoại giao khoa học - công nghệ góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia”.

Sự kiện do Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang cùng Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đồng chủ trì. Hai bộ trưởng lần lượt là Phó trưởng ban thường trực và Ủy viên của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phiên thảo luận "Ngoại giao khoa học - công nghệ góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia" bao gồm hai phiên thảo luận chính. Ảnh: Quang Hòa/Thế giới&Việt Nam.

Phiên họp quy tụ lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cùng hơn 500 đại biểu đến từ các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và hiệp hội công nghệ.

Hai phiên thảo luận tập trung làm rõ nhu cầu hợp tác quốc tế về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Việt Nam, đồng thời xác định các đối tác ưu tiên và giải pháp phát huy vai trò của ngành ngoại giao trong kiến tạo năng lực phát triển quốc gia.

Trụ cột trong phát triển quốc gia

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh ngoại giao khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành một trụ cột quan trọng, giữ vai trò mở đường, kết nối và kiến tạo các điều kiện quốc tế thuận lợi để nâng cao năng lực khoa học - công nghệ, thúc đẩy làm chủ công nghệ chiến lược, bảo đảm an ninh công nghệ và vị thế quốc gia trong trật tự công nghệ mới.

Theo Bộ trưởng, thời gian qua, công tác này đã giúp mở rộng hợp tác với các trung tâm công nghệ hàng đầu, kết nối các tập đoàn, quỹ đầu tư quốc tế, đồng thời từng bước hình thành mạng lưới trí thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nước.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu tại Phiên thảo luận. Ảnh: Quang Hòa/Thế giới&Việt Nam.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Lê Hoài Trung lưu ý rằng công tác này vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Ông nhấn mạnh mục tiêu không chỉ dừng ở việc tìm kiếm thêm cơ hội hay ký kết thêm các thỏa thuận hợp tác, mà quan trọng hơn là phải xác định đúng bài toán phát triển của đất nước, lựa chọn đúng đối tác, đúng công nghệ và đúng phương thức hợp tác để biến các cam kết quốc tế thành năng lực nội sinh của nền kinh tế.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cũng tập trung làm rõ yêu cầu tiếp cận và làm chủ các công nghệ chiến lược nhằm tạo động lực tăng trưởng mới; vai trò của hợp tác quốc tế trong triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đại diện các địa phương, doanh nghiệp và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài chia sẻ kinh nghiệm thu hút đầu tư công nghệ cao, kết nối với các quỹ đầu tư quốc tế, hỗ trợ khởi nghiệp công nghệ, phát triển nền tảng trí tuệ nhân tạo quốc gia, đồng thời phân tích những tác động của cạnh tranh công nghệ, kiểm soát xuất khẩu và tái cấu trúc hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu đối với Việt Nam.

Toàn cảnh Phiên họp “Ngoại giao khoa học - công nghệ góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia”. Ảnh: Thanh Vân.

Các đại biểu cũng đề xuất tăng cường hợp tác với các đối tác có thế mạnh về công nghệ chiến lược, kết nối Việt Nam với các hệ thống công nghệ cao trên thế giới, phát huy mạng lưới trí thức người Việt Nam ở nước ngoài và thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên, thực chất giữa Bộ Ngoại giao với các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Chuyển trọng tâm sang thu hút tri thức và tổ chức thực hiện

Phát biểu kết luận, Đại tướng Lương Tam Quang khẳng định phiên họp thể hiện quyết tâm của ngành Ngoại giao trong triển khai các quyết sách chiến lược của Đảng và Nhà nước, đồng thời nhấn mạnh vai trò của ngoại giao khoa học - công nghệ đã được xác định rõ trong các Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 59-NQ/TW và Nghị quyết số 06-NQ/TW.

Trong vai trò Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ trưởng Lương Tam Quang đã chia sẻ về những yêu cầu mới trong tư duy, cách tiếp cận và phương pháp triển khai hoạt động ngoại giao khoa học - công nghệ.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, trong giai đoạn mới, ngoại giao khoa học - công nghệ cần đổi mới mạnh mẽ về tư duy và phương thức triển khai, chuyển từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, từ tìm kiếm viện trợ sang thúc đẩy hợp tác cùng có lợi với các đối tác quốc tế.

Đặc biệt, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu chuyển trọng tâm từ thu hút vốn đầu tư sang thu hút tri thức, công nghệ và chuyên gia, bảo đảm các cam kết hợp tác cấp cao đều có kế hoạch triển khai cụ thể, mục tiêu rõ ràng và kết quả có thể đo đếm.

Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang phát biểu kết luận Phiên thảo luận. Ảnh: Thanh Vân.

Nhân dịp này, Bộ trưởng Lương Tam Quang đã nêu một số đề nghị cụ thể với Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài:

Thứ nhất, ngoại giao khoa học - công nghệ phát huy vai trò tham mưu, chuyển từ kết nối sang kiến tạo phát triển - đồng hành, từ ký kết sang tổ chức thực hiện, từ huy động nguồn lực bên ngoài sang hình thành nguồn lực nội sinh, trở thành kênh thu hút hiệu quả các nguồn lực, tri thức, công nghệ và chuyên gia quốc tế trên cơ sở nhu cầu cụ thể của các bộ, ngành, địa phương.

Thứ hai, thúc đẩy xây dựng mạng lưới đối tác, công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia; xây dựng mạng lưới và cơ sở dữ liệu về chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược; đặc biệt là xây dựng bản đồ cơ hội của địa bàn, xác định rõ tập đoàn, quỹ đầu tư, viện nghiên cứu, trường đại học trọng điểm có nhiều tiềm năng.

Thứ ba, các cơ quan đại diện cần phát huy vai trò cầu nối công nghệ, chủ động tham mưu chính sách, kết nối đối tác, huy động mạng lưới chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Các cơ quan đại diện chính là nơi đặt niềm tin của các doanh nghiệp Việt Nam.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Quang Hòa/Thế giới&Việt Nam.

Khẳng định ngoại giao khoa học - công nghệ là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho rằng Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện giữ vai trò tìm kiếm, kết nối và thúc đẩy hợp tác; trong khi các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp phải chủ động nâng cao năng lực nghiên cứu, tiếp nhận, làm chủ và thương mại hóa công nghệ. Chỉ khi các mắt xích này vận hành đồng bộ, ngoại giao khoa học - công nghệ mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển đất nước.

Kết thúc phiên họp, Bộ trưởng bày tỏ kỳ vọng đội ngũ cán bộ ngoại giao và các trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong triển khai ngoại giao khoa học - công nghệ, đóng góp thiết thực vào việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.

Phương Linh