Nghiên cứu mới nhất thay đổi định kiến 'ngồi nhiều là có hại'

Nghiên cứu kéo dài gần hai thập kỷ trên hơn 20.000 người trong độ tuổi 35-64 tại Mỹ cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa “ngồi thụ động” và “ngồi chủ động”, qua đó đưa ra một góc nhìn mới: không phải mọi kiểu ngồi đều có hại.

Tiến sĩ Gene Alexander, giáo sư tâm lý học tại Đại học Arizona (Mỹ), cho biết não bộ phản ứng khác nhau tùy vào mức độ kích thích thần kinh. Việc bạn làm trong lúc ngồi quyết định mức độ “khỏe” của não.

Theo ông, các hoạt động như đọc sách, viết lách, chơi cờ hay làm việc trí óc giúp não liên tục xử lý thông tin, hình thành kết nối mới giữa các tế bào thần kinh, qua đó tăng khả năng chống lại lão hóa và các bệnh thoái hóa như Alzheimer.

Hoạt động trí não như đọc sách hay làm việc trên máy tính khi ngồi có thể giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Ảnh: Unsplash

Ngược lại, các hoạt động thụ động như xem TV hoặc lướt mạng xã hội kéo dài không tạo đủ kích thích cho não, thậm chí làm tăng nguy cơ trầm cảm và suy giảm nhận thức. Nghiên cứu cho thấy người xem TV nhiều có nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn tới 24%.

Đáng chú ý, việc tập thể dục không thể bù đắp hoàn toàn cho thời gian ngồi thụ động kéo dài. Ngay cả những người vận động thường xuyên vẫn có nguy cơ cao nếu dành nhiều thời gian xem TV. Ngược lại, duy trì hoạt động trí não khi ngồi giúp giảm đáng kể nguy cơ.

“Hoạt động thể chất không hoàn toàn bảo vệ bạn khỏi nguy cơ suy giảm trí nhớ nếu thời gian ngồi thụ động quá nhiều,” Tiến sĩ David Raichlen, Đại học Nam California, cho biết.

Điều này đồng nghĩa, 30 phút tập luyện không thể “bù” cho nhiều giờ ngồi xem màn hình. Tuy nhiên, chỉ cần thay thế một phần thời gian thụ động bằng hoạt động trí tuệ cũng tạo ra khác biệt rõ rệt.

Về cơ chế, các chuyên gia cho rằng ngồi thụ động thường đi kèm ăn vặt, tăng đường huyết và giảm lưu lượng máu lên não, trong khi các hoạt động trí óc giúp kích thích tuần hoàn và duy trì hoạt động não bộ.

Bài học cho dân văn phòng và người cao tuổi Nghiên cứu mang lại một thông điệp rõ ràng: không chỉ thời gian ngồi, mà chất lượng của việc ngồi mới là yếu tố quyết định. Với dân văn phòng và người trẻ, nên tận dụng thời gian ngồi cho học tập, sáng tạo, hạn chế giải trí thụ động. Nếu giải trí, ưu tiên các hoạt động có tương tác và tư duy.

Với người cao tuổi, cần giảm phụ thuộc vào TV, thay vào đó là đọc tin, chơi cờ, hoặc tham gia các hoạt động trí tuệ. Những thay đổi nhỏ có thể giúp duy trì trí nhớ lâu dài. Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh lối sống tối ưu vẫn là sự kết hợp giữa vận động thể chất và hoạt động trí não.

Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh và số ca Alzheimer gia tăng, phát hiện này gợi mở hướng tiếp cận mới: Bảo vệ não bộ không chỉ bằng vận động, mà còn bằng việc duy trì hoạt động trí tuệ mỗi ngày.

Anh Kiệt