Nghiên cứu bổ sung cơ chế bắt buộc phản hồi từ kết quả giám sát của Quốc hội

Có tiêu chí cụ thể đánh giá hiệu quả tiết kiệm trong soạn thảo chính sách

Các đại biểu cơ bản đồng tình với việc ban hành Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí để thể chế hóa đầy đủ quan điểm của Đảng và Nhà nước; không chỉ nhằm tiết kiệm nguồn lực, chống lãng phí mà còn góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình và tăng cường minh bạch trong hoạt động quản lý nhà nước và trong toàn xã hội.

Nhấn mạnh phải định danh được “lãng phí” ngay từ khâu xây dựng chính sách, ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cần nghiên cứu kỹ lưỡng các kiến nghị của Đoàn giám sát "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2016 - 2021" để sửa luật bảo đảm phù hợp, thể hiện đúng quan điểm của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư trong thời gian qua.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) thảo luận tại tổ. Ảnh: Khánh Duy

Mặt khác, trong dự thảo Luật hiện nay chưa quy định cơ chế bắt buộc phản hồi từ kết quả giám sát của Quốc hội, mặc dù đã đề xuất thêm Điều 59 về trách nhiệm tiếp thu, xử lý kiến nghị giám sát của Quốc hội về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí nhưng cũng chưa rõ ràng. “Do đó, nếu luật hóa được nội dung này thì các cơ quan sẽ thực hiện đúng vai trò và tổ chức giám sát một cách tốt hơn”, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nêu rõ.

Về nguyên tắc tiết kiệm, chống lãng phí tại Điều 6, ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) nêu rõ, trên cơ sở kế thừa có sửa đổi 5 nguyên tắc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí từ Luật hiện hành, dự thảo Luật đã bổ sung 2 nguyên tắc tại khoản 2 và khoản 7.
Theo đó, khoản 2 quy định nguyên tắc bảo đảm tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn bộ quá trình xây dựng chính sách, soạn thảo, theo dõi thi hành pháp luật nhằm kịp thời phát hiện những điểm nghẽn, nút thắt và đề xuất giải pháp xử lý bảo đảm đồng bộ, thống nhất với chủ trương, đường lối của Đảng.

“Với việc quy định như vậy, dự thảo Luật đã mở rộng phạm vi từ thực hiện chính sách sang toàn bộ quá trình hoạch định, thực thi, giám sát, qua đó, giúp phòng ngừa lãng phí ngay từ khâu xây dựng chính sách thay vì khắc phục hậu quả khi đã phát sinh. Điều này cũng thể hiện tư duy quản lý theo kết quả, theo phản ứng chính sách và là một cách tiếp cận hiện đại để giúp hệ thống pháp luật thích ứng nhanh với thực tiễn. Khi chính sách được xây dựng và triển khai đồng bộ, nhất quán sẽ giảm thiểu lãng phí thể chế, tránh việc mâu thuẫn, chồng chéo giữa các văn bản quy phạm pháp luật cũng như tình trạng chậm thực thi”, đại biểu Nguyễn Văn Huy nêu rõ.

Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Văn Huy, việc đánh giá hiệu quả tiết kiệm trong quá trình soạn thảo chính sách cũng cần có tiêu chí cụ thể. Nếu như đội ngũ cán bộ làm chính sách chưa có năng lực phân tích chi phí, lợi ích hoặc chưa được trang bị công cụ đánh giá tác động thì nguyên tắc này sẽ khó được thực hiện một cách thực chất. Mặt khác, không quy định rõ cơ chế phối hợp có thể gây trùng lặp giữa khâu theo dõi thi hành pháp luật và các hoạt động thanh tra, kiểm toán sau này.

Rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, định mức

Khoản 7 Điều 6 cũng là một nguyên tắc mới được bổ sung. Theo đó, việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí cần phân biệt rõ giữa hành vi gây lãng phí do thiếu trách nhiệm, vi phạm pháp luật với các rủi ro khách quan trong quá trình đổi mới, thực hiện cơ chế, chính sách thí điểm, khuyến khích cán bộ năng động, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Với nguyên tắc này, đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng, sẽ góp phần tạo không gian an toàn pháp lý đối với cán bộ trong quá trình thực thi công vụ, tháo gỡ tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm vốn là rào cản được đề cập rất nhiều trong tình hình hiện nay.

ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) phát biểu tại thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Song, đại biểu chỉ rõ, cần rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, định mức theo các lĩnh vực; xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, công khai số liệu để phục vụ công tác giám sát. Đồng thời, cụ thể hóa tiêu chí đánh giá tiết kiệm, chống lãng phí trong xây dựng chính sách, pháp luật; ban hành bộ chỉ số hoặc tiêu chí đánh giá về hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng huy động nguồn lực xã hội của văn bản quy phạm pháp luật; quy định đánh giá về chi phí, lợi ích bắt buộc đối với các chính sách có tác động lớn và coi đây là một tiêu chí về tiết kiệm và hiệu quả.

Liên quan đến cung cấp, xử lý thông tin phát hiện lãng phí và bảo vệ đấu tranh chống lãng phí, khoản 3 Điều 7 dự thảo Luật quy định người đấu tranh chống lãng phí và người thân, cơ quan, tổ chức cung cấp thông tin phát hiện lãng phí được áp dụng các biện pháp bảo vệ kịp thời, bảo đảm an toàn, được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp theo quy định của Chính phủ.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu sửa đổi “quy định của Chính phủ” thành “quy định của pháp luật” và giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm chặt chẽ. Ngoài ra, đề nghị cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất trong toàn bộ dự thảo Luật, tạo thuận lợi khi luật được thực thi.

Minh Trang