Nghịch lý lệch đầu và 'nóng' chuyện giá vé máy bay dịp cận Tết

Bản chất của "cơn sốt" vé Tết: Khi dòng người chỉ chảy về một hướng

Đặc thù của thị trường lao động Việt Nam là sự tập trung lớn tại các đô thị phía Nam, đặc biệt là TP.HCM. Khi Tết Nguyên đán cận kề, một cuộc "di cư nội địa" khổng lồ diễn ra, tạo nên áp lực khủng khiếp lên hạ tầng giao thông.

Đằng sau mức giá vé cao điểm không chỉ là quy luật cung - cầu đơn thuần, mà còn là câu chuyện về chi phí vận hành những "chuyến bay rỗng" đặc thù của ngành hàng không Việt Nam mỗi dịp Tết đến xuân về. Trong hàng không, hiện tượng này được gọi là nghịch lý "lệch đầu".

Trước Tết, trục bay "nóng" nhất là từ Nam ra Bắc và miền Trung. Các chuyến bay từ TP.HCM đi Hà Nội, Thanh Hóa, Vinh, Đồng Hới...

Trước Tết: Trục bay "nóng" nhất là từ Nam ra Bắc và miền Trung. Các chuyến bay từ TP.HCM đi Hà Nội, Thanh Hóa, Vinh, Đồng Hới... luôn trong tình trạng "cháy vé". Tỷ lệ lấp đầy thường xuyên chạm mức 95-100%.

Sau Tết: Quy luật đảo chiều hoàn toàn. Người dân từ các tỉnh đổ về lại các trung tâm kinh tế để bắt đầu năm làm việc mới. Lúc này, chiều từ Bắc vào Nam lại trở thành "chảo lửa".

Anh Trần Nam Anh, một kỹ sư làm việc tại TP.HCM, chia sẻ về hành trình tìm vé về Vinh: "Tôi phải canh vé từ cách đây 2 tháng. Dù giá vé một chiều lên tới 3,5 triệu đồng cho hạng phổ thông, tôi vẫn thấy mình may mắn. Nhiều đồng nghiệp của tôi hiện chỉ còn lựa chọn hạng thương gia với mức giá gấp đôi, hoặc phải chấp nhận đi xe khách đường dài".

Ngược lại, ở chiều "ngược gió", chị Thu Hương (Hà Nội) lại có trải nghiệm hoàn toàn khác khi bay vào TP.HCM thăm người thân vào ngày 28 Tết: "Vé chỉ bằng 1/3 so với chiều ra. Máy bay vắng, thủ tục nhanh gọn, cảm giác như mình đang tận hưởng một dịch vụ cao cấp với giá bình dân".

Nhiều hành khách thường thắc mắc: "Tại sao các hãng không giảm giá vé để hỗ trợ người dân?". Tuy nhiên, dưới góc độ quản trị hàng không, đây là một bài toán chi phí cực kỳ nan giải. Để phục vụ dòng người từ Nam ra Bắc trước Tết, các hãng hàng không phải thực hiện các chuyến bay "Ferry" (bay rỗng) hoặc bay với rất ít khách từ Bắc vào Nam để đón khách.

Các hãng hàng không cũng đang phải đối mặt với một bài toán kinh doanh đầy khắc nghiệt mang tên "lệch đầu"...

Một chuyến bay dù không có khách vẫn phải gánh các chi phí cố định và biến đổi như: nhiên liệu, lương phi hành đoàn, phí cất hạ cánh, phí điều hành bay, và khấu hao tàu bay. Doanh thu từ một chiều bay khách đầy (chiều ra) phải gánh cho cả chi phí của chiều bay rỗng (chiều về). Đây chính là lý do giá vé chiều cao điểm thường neo ở mức kịch trần theo quy định của Nhà nước.

Các hãng hàng không sử dụng các thuật toán thông minh để tối ưu hóa doanh thu. Vé rẻ thường được mở bán rất sớm để đảm bảo dòng tiền và lấp đầy các ghế cơ bản. Càng sát ngày, khi cầu vượt xa cung, hệ thống sẽ tự động đẩy mức giá lên cao nhất.

Giải pháp từ cơ quan quản lý và các hãng hàng không

Trước tình hình căng thẳng về tải cung ứng, Cục Hàng không Việt Nam và các hãng bay đã đưa ra nhiều phương án ứng phó. Việc cấp phép tăng thêm các khung giờ bay đêm là một "cứu cánh" quan trọng. Điều này giúp tăng tổng lượng ghế cung ứng trên thị trường mà không làm quá tải hạ tầng vào ban ngày, giảm bớt áp lực giá vé cho hành khách chấp nhận bay vào các khung giờ muộn (từ 23 giờ đêm đến 5 giờ sáng); Tối ưu hóa năng lực khai thác của đội tàu bay.

Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng đưa ra cảnh báo: "Càng sát ngày Tết, phân khúc vé phổ thông trên các chặng từ TP.HCM đi các tỉnh sẽ biến mất. Người dân không nên chờ đợi vé giảm giá vào phút chót vì điều đó gần như không xảy ra trong ngành hàng không vào mùa cao điểm. Khi vé phổ thông hết, khách hàng buộc phải mua vé hạng thương gia hoặc tìm phương thức vận chuyển khác".

Để giải quyết triệt để vấn đề này, giới chuyên gia cho rằng không chỉ dựa vào sự điều tiết của ngành hàng không mà cần một chiến lược tổng thể. Các hãng hàng không đang tích cực phối hợp với các địa phương để đẩy mạnh du lịch vào mùa Tết. Ví dụ: Khuyến mãi vé máy bay và khách sạn giá rẻ tại TP.HCM hoặc các tỉnh phía Nam để thu hút người dân miền Bắc vào Nam ăn Tết, giúp lấp đầy các chuyến bay rỗng.

Mùa Tết không chỉ là mùa của những chuyến bay, mà là mùa của sự đoàn viên...

Việc hoàn thiện các nhà ga mới (như T3 Tân Sơn Nhất) và sân bay Long Thành trong tương lai sẽ giúp tăng tần suất chuyến bay, giảm nghẽn cổ chai tại các điểm nóng. Đường sắt tốc độ cao và hệ thống đường cao tốc sẽ là sự bổ trợ hoàn hảo, giúp chia lửa cho hàng không ở các chặng tầm trung (500-800km).

Nghịch lý "lệch đầu" là một đặc trưng mang tính lịch sử và văn hóa của thị trường hàng không Tết Việt Nam. Dù giá vé cao mang lại sự không thoải mái cho người tiêu dùng, nhưng đó là kết quả tất yếu của quy luật kinh tế và chi phí vận hành đặc thù. Việc lên kế hoạch sớm, tận dụng các chuyến bay đêm và hiểu rõ cơ chế vận hành của ngành sẽ giúp hành khách có một hành trình về quê suôn sẻ và tiết kiệm hơn.

Mùa Tết không chỉ là mùa của những chuyến bay, mà là mùa của sự đoàn viên. Và để sự đoàn viên đó trọn vẹn, cần có sự thấu hiểu từ phía khách hàng và nỗ lực tối đa từ phía các đơn vị vận hành.

Với hãng hàng không Vietnam Airlines, hiện tại, nhiều chuyến bay giờ đẹp của hãng này đã hết sạch vé phổ thông, chỉ còn hạng thương gia (giá có thể dao động từ 8 - 10 triệu đồng/chiều.

Với hãng Vietjet, Bamboo, Vietravel, dải giá dao động rộng hơn tùy vào giờ khởi hành. Các chuyến bay khởi hành lúc 0 - 4 giờ sáng thường rẻ hơn các chuyến bay giờ hành chính khoảng 300.000 - 500.000 đồng. Hành khách cần đặc biệt lưu ý phí hành lý ký gửi khi mua vé Vietjet hoặc các hạng vé tiết kiệm của Bamboo/Vietravel, vì mua tại sân bay giá sẽ rất cao.

Tuyết Nhung