Nghỉ việc rồi vẫn phải 'đi làm' dưới dạng AI: Câu chuyện gây tranh cãi về ranh giới giữa công nghệ và con người

Một công ty game tại tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc đang trở thành tâm điểm chú ý khi bị cho là đã sử dụng dữ liệu của một nhân viên cũ để tạo ra một “con người AI” tiếp tục làm việc sau khi người này nghỉ việc. Vụ việc nhanh chóng gây tranh cãi trên mạng xã hội, đặt ra nhiều câu hỏi về ranh giới giữa công nghệ và quyền cá nhân.

Theo thông tin được chia sẻ, nhân viên bị “số hóa” từng làm việc ở bộ phận nhân sự. Sau khi rời công ty, dữ liệu liên quan đến công việc của người này được sử dụng để huấn luyện một phiên bản AI có thể đảm nhận các nhiệm vụ cơ bản như trả lời câu hỏi, sắp xếp lịch hẹn, tạo slide PowerPoint và bảng tính.

Trong một đoạn video lan truyền trên mạng, “nhân viên AI” này tự giới thiệu trong cửa sổ trò chuyện rằng: “Xin chào, tôi là avatar kỹ thuật số của một nhân viên cũ. Bạn có thể hỏi tôi bất cứ lúc nào. Tôi sẽ trả lời dựa trên các tài liệu tôi đã xử lý trong thời gian làm việc.”

Một công ty game tại tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc đang trở thành tâm điểm chú ý khi bị cho là đã sử dụng dữ liệu của một nhân viên cũ để tạo ra một “con người AI” tiếp tục làm việc sau khi người này nghỉ việc. Ảnh minh họa: Shutterstock

Theo chia sẻ từ một nhân viên công ty có tên Xiaoyu, avatar này được xây dựng dựa trên chính dữ liệu và hồ sơ công việc của nhân viên cũ. Toàn bộ hệ thống được huấn luyện từ các tài liệu do chính người này từng tải lên trong quá trình làm việc. Đáng chú ý, thử nghiệm này được thực hiện với sự đồng ý của nhân viên liên quan.

Xiaoyu cho biết công ty hiện có hơn 100 nhân sự và việc tạo “nhân viên số” chỉ là một thử nghiệm nội bộ nhằm kiểm tra khả năng của AI trong việc xử lý các công việc lặp lại, đơn giản. “Hôm qua chúng tôi còn đùa giỡn với nhau, hôm nay anh ấy đã trở thành AI”, Xiaoyu nói, đồng thời thừa nhận hệ thống vẫn còn hạn chế và chưa được triển khai rộng rãi.

Không dừng lại ở đó, công ty còn lên kế hoạch phát triển các “nhân viên robot hình người” trong tương lai, có thể đảm nhiệm các vai trò như lễ tân, hướng dẫn hoặc hỗ trợ hành chính.

Tuy nhiên, ý tưởng này đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Dư luận đặc biệt quan tâm đến vấn đề quyền riêng tư và quyền sở hữu dữ liệu cá nhân.

Ông Fu Jian, giám đốc một công ty luật tại Trung Quốc, cảnh báo rằng các dữ liệu như email công việc, lịch sử trò chuyện và thói quen làm việc đều được xem là thông tin cá nhân theo quy định pháp luật. Trong đó, một số nội dung có thể thuộc nhóm dữ liệu nhạy cảm.

Theo ông, việc sử dụng các dữ liệu này để huấn luyện AI bắt buộc phải có sự đồng ý rõ ràng của người liên quan. Nếu doanh nghiệp tự ý sử dụng mã nguồn, tài liệu hoặc kế hoạch công việc của nhân viên cho mục đích đào tạo AI mà không được phép, hành vi này có thể bị xem là xâm phạm quyền riêng tư và thông tin cá nhân.

Trong những trường hợp nghiêm trọng, người vi phạm có thể đối mặt với mức án từ 3 đến 7 năm tù kèm theo tiền phạt.

Trên mạng xã hội Trung Quốc, vụ việc đã làm dấy lên nhiều tranh luận. Một số người đặt câu hỏi về lý do nhân viên lại đồng ý cho việc này. “Thật vô lý. Người ta đã nghỉ việc rồi, tại sao còn đồng ý bị biến thành AI?”, một bình luận nêu ý kiến.

Một số khác cho rằng nếu công ty tiếp tục sử dụng “phiên bản AI” của nhân viên, họ cần phải trả phí bản quyền hoặc một khoản thù lao tương xứng. “Ngay cả khi đã nghỉ việc, công ty vẫn nên tiếp tục trả tiền cho họ”, một ý kiến khác nhận định.

Bên cạnh đó, cũng có những phản ứng mang tính lo ngại về tương lai của con người trong thời đại công nghệ. “Tuyệt vời. Nhân loại vừa tiến thêm một bước đến việc tự hủy diệt chính mình”, một người dùng bình luận.

Vụ việc cho thấy sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang kéo theo những vấn đề pháp lý và đạo đức phức tạp. Khi ranh giới giữa con người thật và “bản sao số” ngày càng mờ nhạt, câu hỏi đặt ra không chỉ là công nghệ có thể làm gì, mà còn là nên dừng lại ở đâu.

Phương Anh (Theo SCMP)