Nghi vấn về hiệu quả thực chiến của hệ thống phòng không Skynex tại Ukraine

Hệ thống phòng không Skynex do tập đoàn quốc phòng Rheinmetall (Đức) phát triển đang đối mặt với những nghi ngờ về hiệu quả thực tế sau các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) của Nga. Được thiết kế để bảo vệ các mục tiêu cố định như hạ tầng năng lượng và căn cứ quân sự, Skynex được kỳ vọng là lớp phòng thủ cuối cùng tối ưu về chi phí đối với các mục tiêu bay giá rẻ.

Cơ chế đánh chặn bằng đạn lập trình AHEAD

Trong chiến tranh tiêu hao, việc sử dụng tên lửa phòng không đắt tiền để đánh chặn UAV tự sát như Shahed gây ra sự bất lợi lớn về kinh tế cho Ukraine. Skynex giải quyết bài toán này bằng cách sử dụng hỏa lực pháo tầm gần thay vì tên lửa.

Thành phần cốt lõi của hệ thống là pháo Oerlikon Revolver Gun Mk3 cỡ nòng 35 mm. Điểm đặc biệt nằm ở loại đạn AHEAD, được lập trình để nổ ngay trước khi tiếp cận mục tiêu, tạo ra một đám mây mảnh văng dày đặc để tiêu diệt UAV hoặc tên lửa hành trình.

Hệ thống phòng không Skynex trong biên chế Lực lượng vũ trang Ukraine. Ảnh: Quân đội Ukraine

Khả năng phản ứng nhanh và kết nối mạng lưới giữa nhiều khẩu pháo, radar X-TAR3D và trung tâm điều khiển giúp Skynex tạo ra vùng bảo vệ hỏa lực chồng lấn. Điều này trên lý thuyết giúp giảm tải đáng kể cho các tổ hợp tên lửa tầm xa và tầm trung vốn đang bị kéo căng trên toàn chiến tuyến.

Hệ thống phòng không Skynex. Ảnh: Quân đội Ukraine

Trục trặc kỹ thuật trong vụ tấn công ngày 1/4

Theo báo cáo đánh giá nội bộ của quân đội Ukraine được tạp chí Stern dẫn lại, Skynex đã không đạt được hiệu quả như kỳ vọng trong vụ tấn công vào một cơ sở công nghiệp ở miền tây Ukraine vào ngày 1/4. Tại thời điểm đó, khu vực này được bảo vệ bởi hai khẩu đội Skynex với tổng cộng 8 mô-đun pháo.

Hệ thống phòng không Skynex. Ảnh: Rheinmetall

Dữ liệu radar cho thấy hệ thống đã phát hiện hai UAV của Nga ở khoảng cách 20 km. Tuy nhiên, khi mục tiêu đi vào vùng tiêu diệt, hệ thống chỉ khai hỏa duy nhất một viên đạn và không trúng đích. Kết quả là một chiếc UAV đã lao trúng hạ tầng và phát nổ.

Đáng chú ý hơn, báo cáo chỉ ra rằng 3 trong số 8 mô-đun pháo đã mất khả năng hoạt động chỉ sau vài phút do lỗi hệ thống thủy lực, radar theo dõi gặp sự cố và vấn đề ở bộ phận nạp đạn. Điều này khiến khả năng sẵn sàng chiến đấu của tổ hợp trị giá hơn 60 triệu euro này bị đặt dấu hỏi lớn.

Thách thức từ môi trường tác chiến thực tế

Chiến trường Ukraine là nơi thử nghiệm khắc nghiệt nhất cho các loại vũ khí hiện đại. UAV thường bay thấp, tận dụng địa hình để che khuất tầm nhìn radar và xuất hiện cùng lúc với các mồi bẫy điện tử. Trong bối cảnh đó, kíp vận hành chỉ có vài giây để đưa ra quyết định khai hỏa.

Thông số kĩ thuật hệ thống phòng không tầm gần của Skynex của Rheinmetall (Đức). Infographic: HV

Rheinmetall hiện chưa đưa ra bình luận chi tiết về các dữ liệu tác chiến cụ thể vì lý do bảo mật, nhưng khẳng định Skynex vẫn đang thể hiện tốt vai trò tại Ukraine. Một số chuyên gia quân sự cho rằng, lỗi vận hành hoặc công tác bảo dưỡng cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến sự cố đánh chặn không thành công, thay vì hoàn toàn do lỗi thiết kế của hệ thống.

Hệ thống phòng không Skyranger 35 trên khung gầm Leopard 1, được đặt hàng cho Ukraine. Ảnh: Rheinmetall

Vấn đề của Skynex có thể ảnh hưởng đến niềm tin vào các hệ thống tương tự như Skyranger 35 – loại pháo phòng không tự hành dự kiến sẽ được chuyển giao cho Ukraine trên khung gầm xe tăng Leopard 1. Nếu các lỗi về hệ thống nạp đạn và radar theo dõi không được khắc phục triệt để, hiệu quả của lưới phòng không tầm gần của Ukraine sẽ gặp thách thức lớn trước chiến thuật UAV ngày càng tinh vi của Nga.

Nhìn chung, một vụ đánh chặn thất bại chưa thể phủ nhận hoàn toàn giá trị của Skynex. Tuy nhiên, nó cho thấy khoảng cách giữa thông số kỹ thuật trên giấy tờ và khả năng hoạt động ổn định trong điều kiện chiến tranh tiêu hao khốc liệt.

Tuệ Nhân