Nghệ nhân Quốc gia Lý Thanh Bình: Khơi mạch nguồn xưa giữa lòng phố thị

Giữa nhịp sống đô thị hối hả, khi công nghệ và những giá trị số ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống, thư pháp chữ Việt vẫn âm thầm định vị chỗ đứng của mình như một mạch nguồn văn hóa chưa bao giờ ngừng chảy.

Không ồn ào, không phô trương, những nét mực trên giấy vẫn có cách riêng để “chạm” vào người xem. Đó có thể là một câu thơ cũ, một lời người xưa để lại, hay đơn giản chỉ là một chữ đủ khiến người ta dừng lại vài giây giữa dòng đời tất bật.

Trên hành trình tiếp nối và tìm kiếm diện mạo mới cho lối chơi chữ truyền thống, nghệ sĩ thư pháp Lý Thanh Bình chọn cho mình một lối đi riêng. Ở đó, nét mực không chỉ dừng lại ở câu chữ mà còn trở thành điểm gặp gỡ giữa ký tự Quốc ngữ, hội họa thủy mặc và tinh thần an nhiên.

Danh hiệu Nghệ nhân Quốc gia do Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam phong tặng vào tháng 6/2026 đánh dấu một chương mới trên hành trình nhiều năm gắn bó, sáng tạo và lan tỏa nghệ thuật thư pháp Việt của nghệ nhân Lý Thanh Bình.

Khi con chữ bước vào không gian hội họa

Ngày 21/6/2026, trong không khí kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, nghệ nhân thư pháp Lý Thanh Bình đón nhận niềm vui khi được Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Quốc gia.

Với anh, cột mốc ấy không chỉ là sự ghi nhận đối với hành trình bền bỉ theo đuổi nghệ thuật mà còn mở ra những trách nhiệm mới trong việc gìn giữ, lan tỏa những giá trị nhân văn của thư pháp và đưa nét chữ Việt đến gần hơn với công chúng đương thời.

Nghệ nhân thư pháp Lý Thanh Bình chia sẻ, niềm vinh dự này mang đến cho anh một nguồn năng lượng mới để tiếp tục hành trình bảo tồn, lan tỏa những giá trị nhân văn của thư pháp, đồng thời tìm thêm những hướng đi để nét chữ Việt có thể bám rễ sâu hơn trong đời sống hiện đại.

Có lẽ cũng từ suy nghĩ ấy, thư pháp của Lý Thanh Bình không dừng lại ở câu chuyện “viết chữ đẹp”.

Chữ Quốc ngữ qua ngọn bút lông của anh dần thoát khỏi khuôn mẫu của kỹ thuật viết chữ thuần túy, bước vào không gian hội họa mang tính biểu cảm. Anh không để con chữ đứng một mình. Một chữ, một câu thơ hay lời của người xưa thường được đặt trong một chỉnh thể nghệ thuật, nơi ngôn từ và hội họa đối thoại, nâng đỡ và hòa vào nhau.

Trên nền mực tàu, giấy xuyến, những ký tự La-tinh quen thuộc mang một dáng vẻ khác. Nét chữ có khi phóng khoáng, mạnh mẽ; có lúc chậm, mảnh và trầm. Mỗi nét mác, nét sổ không chỉ tạo hình cho chữ mà còn có thể nương theo thế núi, nhành tre, làn sương hay những khoảng trắng được người nghệ sĩ chủ ý giữ lại.

Bởi thế, một tác phẩm thư pháp của Lý Thanh Bình không chỉ có hình, có chữ mà còn có nhịp điệu riêng, tựa một “khúc nhạc không lời”.

Sự kết hợp giữa thư pháp chữ Việt và tranh thủy mặc cũng là dấu ấn dễ nhận thấy trong sáng tác của anh. Con chữ nhờ hội họa mà giàu sức gợi hơn; ngược lại, bức tranh có thêm chiều sâu của ngôn từ.

Người xem có thể bắt gặp trong một tác phẩm nhiều lớp cảm xúc: hoài niệm, suy tư, bình yên và cả những câu hỏi rất đời về cách sống, cách ứng xử hay cách mỗi người đối diện với chính mình.

Một “khoảng thở” giữa lòng phố thị

Một sức hút khác trong nghệ thuật của nghệ nhân quốc gia Lý Thanh Bình nằm ở tinh thần thiền vị xuyên suốt nhiều tác phẩm. Đó không hẳn là những triết lý cao xa. Đôi khi chỉ là một khoảng trắng, một nét mực dừng đúng lúc hay vài chữ đủ khiến người xem chậm lại.

Giữa một đời sống luôn thúc giục con người phải nhanh hơn, nhiều hơn và kết nối liên tục, những khoảng lặng ấy bỗng trở nên quý giá. Thư pháp, theo cách đó, tạo ra một “khoảng thở” cần thiết giữa lòng phố thị.

Có lẽ vì vậy, tác phẩm của nghệ nhân quốc gia Lý Thanh Bình đặc biệt phù hợp với những không gian mang hơi thở kiến trúc Đông Dương - Indochine hay những góc bài trí tối giản. Mực tàu, giấy xuyến, chất liệu gỗ, ánh sáng trầm và những khoảng trống tạo nên sự giao thoa giữa nét hoài niệm và tinh thần sống đương đại.

Nhưng với nghệ nhân quốc gia Lý Thanh Bình, giá trị của một bức thư pháp dường như không chỉ nằm ở việc nó được treo ở đâu. Quan trọng hơn là tác phẩm có thể tạo nên một cuộc trò chuyện với người xem. Có người tìm đến một câu thơ cổ. Có người chọn lời răn của tiền nhân. Cũng có người chỉ cần một chữ “An”, “Tĩnh” hay “Nhẫn” để tự nhắc mình sống chậm hơn một chút.

Theo cách nói đang khá quen thuộc với người trẻ hôm nay, đó có thể là một kiểu “chữa lành”. Nhưng thực ra, nhu cầu tìm về sự tĩnh tại, cân bằng và tự tại trong tâm hồn vốn đã hiện diện từ rất lâu trong văn hóa phương Đông.

Nghệ nhân quốc gia Lý Thanh Bình đang kể lại câu chuyện ấy bằng ngôn ngữ của hôm nay.

Giữ lửa Phố Ông Đồ, đưa thư pháp đến gần người trẻ

Suốt nhiều năm qua, với vai trò Ủy viên Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thư pháp Việt tại Nhà Văn hóa Thanh niên TP.HCM, Lý Thanh Bình đã trở thành một gương mặt quen thuộc tại Phố Ông Đồ mỗi dịp Tết đến, Xuân về.

Cùng những người bạn đồng hành trong giới thư pháp, anh góp phần giữ cho góc phố ngày Xuân trở thành một điểm hẹn văn hóa đặc sắc của thành phố.

Ở đó, người trẻ có thể tận mắt nhìn một ông đồ đưa bút, xem mực loang trên giấy và hiểu rằng phía sau một chữ tưởng như đơn giản là sự rèn luyện, cảm xúc và cả vốn sống của người viết.

Việc đưa thư pháp đến gần công chúng, nhất là thế hệ trẻ, cũng là một phần quan trọng trong hành trình nghệ thuật của Lý Thanh Bình.

Thay vì đặt nghệ thuật truyền thống trong một “chiếc hộp kính”, anh lựa chọn để thư pháp hiện diện giữa đời sống, tham gia vào những không gian văn hóa mới và đối thoại với cảm quan thẩm mỹ của công chúng hôm nay.

Sức sáng tạo và hành trình nghệ thuật của nghệ nhân Lý Thanh Bình được ghi dấu qua nhiều cuộc triển lãm, giao lưu như “Cội nguồn” năm 2023, “Tổ nghiệp” năm 2024, Giao lưu Thư pháp Việt - Nhật “Giao Hảo” năm 2024, triển lãm “Tấm” năm 2025, cùng các hoạt động triển lãm tranh tại Hội Mỹ thuật TP.HCM và Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM.

Mỗi cuộc gặp gỡ nghệ thuật là một lần người nghệ sĩ thử đi xa hơn với con chữ. Cách thể hiện có thể thay đổi, không gian sáng tạo có thể mở rộng, nhưng điểm tựa trong sáng tác của nghệ nhân Lý Thanh Bình vẫn là văn hóa Việt và những giá trị hướng con người đến sự thiện lành, bao dung.

Khi nét mực kết nối những tấm lòng

Nếu thư pháp là cách nghệ nhân Lý Thanh Bình trò chuyện với văn hóa truyền thống, những hoạt động cộng đồng lại cho thấy một góc khác trong quan niệm làm nghệ thuật của anh.

Nhiều năm qua, anh thường xuyên tham gia các hoạt động tặng chữ gây quỹ, đấu giá tác phẩm nghệ thuật và các chương trình thiện nguyện. Những nét chữ, bức tranh - những “đứa con tinh thần” của người nghệ sĩ - từ không gian sáng tác đã bước vào một hành trình mới: kết nối những tấm lòng.

Nguồn lực từ các hoạt động ấy được hướng tới trẻ em vùng cao và những hoàn cảnh còn nhiều khó khăn. Những phần quà nghĩa tình được trao đi, những hoạt động hỗ trợ cộng đồng được tiếp tục.

Với Lý Thanh Bình, một tác phẩm khi rời khỏi xưởng vẽ có thể bắt đầu một cuộc đời khác. Nét mực trên giấy có thể trở thành một chiếc cầu nhỏ, kết nối người yêu nghệ thuật với những người đang cần được sẻ chia.

Đó cũng là cách nghệ thuật bước ra khỏi không gian trưng bày để hiện diện trong cuộc sống - gần gũi, thiết thực và có ích hơn.

Giữa một thế giới không ngừng chuyển động, hành trình của nghệ nhân Lý Thanh Bình gợi nhắc rằng truyền thống không nhất thiết phải đứng yên.

Một mạch nguồn xưa vẫn có thể tiếp tục chảy nếu người nghệ sĩ biết lắng nghe thời đại và tìm được ngôn ngữ để trò chuyện với công chúng ngày nay.

Danh hiệu Nghệ nhân Quốc gia năm 2026, nhìn từ hành trình ấy, không chỉ là một dấu mốc ghi nhận. Với nghệ nhân Lý Thanh Bình, đó còn là điểm khởi đầu cho những trách nhiệm mới.

Anh không đơn thuần chép lại những ký ức của người xưa. Bằng mực, giấy và con chữ Việt, nghệ nhân Lý Thanh Bình đang viết tiếp câu chuyện ấy trong đời sống đương đại - để mỗi nét mực vẫn mang theo hơi thở của cội nguồn, nhưng không xa lạ với nhịp sống hôm nay.

Duy Mạnh