Nghề mới trong kỷ nguyên AI: Con người 'diễn' cuộc sống để dạy robot

Trong căn bếp nhỏ tại California, Ryan đội một bộ giá gắn camera trên đầu và lật miếng trứng trên chảo. Anh không quay vlog. Mỗi động tác – từ gấp quần áo, đặt ly nước lên bàn đến mở cửa tủ lạnh – đều được ghi lại để huấn luyện robot.

Ryan là một trong hàng nghìn người đang làm công việc ít ai biết đến: Cung cấp dữ liệu hành vi cho các hệ thống AI.

Sự bùng nổ của robot hình người từ đầu năm 2026 đang đẩy các công ty công nghệ vào một thách thức quen thuộc nhưng khó giải: Làm sao để máy móc có thể di chuyển và thao tác linh hoạt trong những môi trường không được lập trình sẵn như nhà ở hay văn phòng. Câu trả lời, ít nhất ở thời điểm hiện tại, vẫn là học từ con người.

Mỗi chuyển động - từ lực tay đến góc xoay cổ tay - đều được cảm biến ghi lại để robot học cách tái hiện chính xác. Ảnh: CNN

Những công việc như của Ryan đang được tổ chức ở quy mô toàn cầu. Micro1, một công ty dữ liệu robot có trụ sở tại California, cho biết họ đang vận hành mạng lưới khoảng 4.000 cộng tác viên tại hơn 70 quốc gia.

Nhiệm vụ của họ là ghi lại các hoạt động hàng ngày – từ tưới cây, dọn dẹp đến chơi với thú cưng – bằng camera đeo đầu và các thiết bị cảm biến.

“Từ nhà máy, kho bãi cho đến bệnh viện và hộ gia đình, mỗi môi trường đều đòi hỏi những chuyển động khác nhau. Chúng tôi cần dữ liệu thực tế từ khắp nơi để robot có thể thích nghi nhanh nhất,” Arian Sadeghi, Phó Chủ tịch mảng dữ liệu robot tại Micro1, cho biết.

Công việc tưởng chừng đơn giản này lại đòi hỏi độ chính xác cao. Người lao động phải lặp lại cùng một hành động hàng trăm lần/ngày, trong khi mọi chi tiết, từ góc đặt tay đến lực cầm và trình tự thao tác, đều được ghi lại. Dữ liệu sau đó được đưa vào các mô hình AI để tái tạo hành vi tương tự.

Mỗi cộng tác viên thường phải nộp ít nhất 10 giờ video/ tuần. Công việc không yêu cầu trình độ kỹ thuật cao, nhưng cần sự nhất quán và tự nhiên trong từng chuyển động.

Một số công ty thậm chí trang bị bộ đồ cảm biến toàn thân để ghi lại những chuyển động tinh vi nhất. Điều này phản ánh một yêu cầu ngày càng rõ: Robot không chỉ cần hoàn thành nhiệm vụ, mà còn phải thực hiện theo cách giống con người.

Sự xuất hiện của công việc này diễn ra trong bối cảnh nhiều ngành nghề truyền thống đối mặt với nguy cơ bị tự động hóa. Với một bộ phận lao động, họ không còn cạnh tranh trực tiếp với máy móc mà trở thành người huấn luyện cho chính công nghệ đó.

Tuy nhiên, nghịch lý cũng dần lộ rõ. Khi robot học nhanh hơn và chính xác hơn, nhu cầu về chính những “người thầy” này có thể giảm xuống. Những người đang tạo ra dữ liệu hôm nay có thể là nhóm đầu tiên bị thay thế trong tương lai.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng kịch bản này chưa xảy ra trong ngắn hạn. Robot hình người vẫn gặp khó khăn với các tình huống phức tạp và môi trường biến đổi, nơi sự linh hoạt của con người vẫn là yếu tố then chốt.

Ở góc độ rộng hơn, sự phát triển của nghề “huấn luyện robot” cho thấy một chuyển dịch trong thị trường lao động. Thay vì đối đầu, con người ngày càng đóng vai trò hỗ trợ, định hình và thậm chí “nuôi dưỡng” những hệ thống có thể thay đổi chính tương lai việc làm của họ.

Anh Kiệt