Nghệ An tăng cường giữ rừng trong cao điểm nắng nóng

Nguy cơ cháy rừng ở mức cao

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan gia tăng, những ngày đầu tháng 4, nắng nóng gay gắt bao trùm nhiều vùng rừng xứ Nghệ, đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức cao trên diện rộng. Thảm thực bì khô dày, độ ẩm giảm sâu, gió nóng thổi mạnh khiến chỉ một nguồn lửa nhỏ cũng có thể nhanh chóng bùng phát thành đám cháy lớn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ kiểm tra công tác phòng, chống cháy rừng tại các địa phương. Ảnh: H.P

Diễn biến trên thực địa cho thấy mức độ nghiêm trọng khi các điểm cháy liên tiếp xuất hiện tại nhiều địa bàn như Tân Châu, Châu Bình, Tam Hợp, Bích Hào… buộc lực lượng chức năng phải duy trì trạng thái ứng trực cao độ.

Áp lực ứng phó thể hiện rõ qua các vụ cháy cụ thể. Tại khu vực Khe Ve (xã Tân Châu), hơn 50 người gồm công an, dân quân và người dân được huy động, chia thành nhiều tổ, sử dụng máy thổi, phát dọn thực bì để cô lập đám cháy rừng thông. Dù nỗ lực trong nhiều giờ, điều kiện thời tiết bất lợi vẫn khiến khoảng 1ha rừng bị thiêu rụi... Tương tự, tại bản Kẻ Nậm - khu vực giáp ranh Châu Bình và Tam Hợp, hơn 200 người được huy động mở các tuyến đường băng dài hàng trăm mét để chặn lửa trong đêm. Ngay sau đó, tại xóm Khạng (xã Tam Hợp), một vụ cháy khác lại xảy ra, kéo dài chuỗi ứng phó liên tục của các lực lượng.

Đáng chú ý, xã Bích Hào trở thành điểm "nóng" khi các vụ cháy xảy ra dày đặc. Trưa 3/4, cháy bùng phát tại rừng phòng hộ núi Trăm (giáp ranh xã Vạn An) và được khống chế sau hơn 2 giờ... Tuy nhiên, chỉ trong một tuần, nhiều vụ cháy tiếp tục xảy ra; đỉnh điểm là chiều 10/4 tại xóm Lâm Sơn, hơn 100 người phải chữa cháy xuyên đêm, đến sáng 11/4 mới khống chế hoàn toàn. Tần suất này cho thấy áp lực rất lớn đối với lực lượng tại chỗ.

Thực tế trên cho thấy, phần lớn các vụ cháy xuất phát từ sự bất cẩn trong sử dụng lửa xử lý thực bì. Trong điều kiện thời tiết cực đoan, nguy cơ rất dễ bị khuếch đại thành hậu quả lớn, đòi hỏi phải chuyển mạnh sang phòng ngừa chủ động, kiểm soát chặt nguồn nguy cơ và nâng cao trách nhiệm quản lý từ cơ sở.

Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm khi xảy ra cháy rừng diện rộng

Trong khi các điểm cháy liên tiếp phản ánh áp lực lớn trong cao điểm nắng nóng, thì tại An Châu cho thấy, khi phương án được chuẩn bị bài bản, thiệt hại hoàn toàn có thể được kiểm soát ở mức thấp nhất.

Theo lãnh đạo xã An Châu, địa phương có 564,9ha rừng, chủ yếu là rừng trồng thông, keo trên địa hình đồi thấp, chịu tác động của khí hậu nóng khô. Ngay từ đầu năm, xã đã xây dựng phương án phòng cháy, chữa cháy rừng; thành lập trung đội trực chiến 28 người và các tổ tại 15 xóm; duy trì 9km đường băng cản lửa, chuẩn bị đầy đủ phương tiện, vật tư, nhu yếu phẩm sẵn sàng ứng phó.

Hiệu quả thể hiện qua vụ cháy tại khu vực phía sau núi Mộ Dạ (xóm 10). Nhờ phát hiện sớm, huy động nhanh 110 người, đám cháy được dập tắt trong thời gian ngắn, thiệt hại chủ yếu là thảm thực bì, không ảnh hưởng đến rừng gỗ. Điều này cho thấy, năng lực ứng phó tại chỗ được nâng lên rõ rệt khi phương án được chuẩn bị bài bản.

Tuy nhiên, trên phạm vi toàn tỉnh, nhiều khó khăn vẫn tồn tại: kinh phí hạn chế, trang thiết bị thiếu, lực lượng lâm nghiệp cơ sở mỏng, chủ yếu kiêm nhiệm; trong khi diện tích rừng trải dài, xen kẽ khu dân cư, gần các khu vực nhạy cảm làm gia tăng nguy cơ cháy... Bình Minh là ví dụ điển hình. Với 4.601,82ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó 294ha rừng thông dễ cháy, địa phương đang chịu áp lực lớn. Trong 4 tháng đầu năm xảy ra 2 vụ cháy, thiệt hại khoảng 2ha. Dù được khống chế kịp thời, bài toán xử lý thực bì, đầu tư hạ tầng phòng cháy và nâng cao năng lực lực lượng cơ sở vẫn chưa có lời giải căn cơ.

Từ thực tế kiểm tra tại các địa phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng tỉnh Nguyễn Văn Đệ yêu cầu tiếp tục siết chặt kỷ luật ứng trực trong cao điểm nắng nóng, tuyệt đối không chủ quan. Trọng tâm là rà soát, hoàn thiện phương án “4 tại chỗ”; kiểm soát chặt việc sử dụng lửa trong rừng và gần rừng; tăng cường chốt chặn, tuần tra tại các khu vực trọng điểm; phát hiện sớm, xử lý kịp thời, không để xảy ra cháy lớn, cháy lan...

Đáng chú ý, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở ứng phó mà còn ở xử lý sau cháy. Sau mỗi vụ việc, các địa phương phải khẩn trương xác minh nguyên nhân, làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm các vi phạm theo quy định; nếu không, nguy cơ tái diễn rất lớn.

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Công điện số 09/CĐ-UBND ngày 13/4 nhằm tăng cường hiệu lực quản lý trong cao điểm nắng nóng. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp về PCCCR; cấm xử lý thực bì khi cảnh báo từ mức nguy hiểm trở lên. Địa phương để xảy ra cháy rừng diện rộng, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm... Bên cạnh đó, các địa phương được yêu cầu rà soát phương án “4 tại chỗ”; tổ chức trực 24/24 giờ tại khu vực trọng điểm; kiểm soát chặt nguồn lửa ra vào rừng; tăng cường tuyên truyền nâng cao ý thức người dân.

Các lực lượng Kiểm lâm, Công an, Quân sự, Biên phòng phối hợp chặt chẽ, sẵn sàng chữa cháy; đồng thời khẩn trương điều tra, xử lý nghiêm vi phạm... Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi sát diễn biến thời tiết, kịp thời cảnh báo nguy cơ, tăng cường kiểm tra, đôn đốc thực hiện quy định phòng cháy, chữa cháy rừng.

Diệp Anh