Ngày Tết nghe chuyện làm giàu của nông dân

Bỏ phố về quê, gieo giấc mơ nông nghiệp hữu cơ trên đất đồi

Con đường dẫn vào xóm Nà Roác 1, xã Bạch Đằng những ngày giáp Tết phủ một màu xanh dịu mắt. Giữa không gian ấy, Nông trại La Dũng hiện ra gọn gàng, trù phú, khác hẳn với hình dung về một vùng đất đồi cằn cỗi ngày nào. Chủ nhân của nông trại là anh La Văn Dũng (sinh năm 1991), dân tộc Nùng, một gương mặt trẻ nhưng toát lên sự chín chắn của người đã đi qua không ít gian nan.

Anh Dũng từng làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Hà Nội với mức thu nhập ổn định. Nhưng giữa phố thị đông đúc, chàng trai trẻ ấy vẫn luôn đau đáu một suy nghĩ “quê mình còn nhiều đất, nhiều tiềm năng, tại sao mình không trở về làm giàu từ chính mảnh đất đó”.

Cuối năm 2017, anh Dũng quyết định rời Thủ đô, trở về quê khởi nghiệp. Đó không phải là lựa chọn dễ dàng, nhất là khi kiến thức về nông nghiệp của anh gần như “bằng 0”. Anh phải thuyết phục gia đình chuyển đổi toàn bộ diện tích đất đồi quanh nhà sang trồng cây ăn quả, đồng thời bắt tay xây dựng mô hình nông nghiệp sạch. Những ngày đầu thực sự rất áp lực. Cây trồng chậm phát triển, có cây chết vì sâu bệnh, vốn thì ngày một cạn. “Có lúc tôi cũng hoang mang, nhưng đã chọn con đường này thì không cho phép mình bỏ cuộc”, anh Dũng nhớ lại.

Anh La Văn Dũng phổ biến kiến thức nông nghiệp cho các hội viên Hội Nông dân xóm Nà Roác 1, xã Bạch Đằng.

Không có kinh nghiệm, anh tự học từ sách báo, Internet, lặn lội đi tham quan nhiều mô hình trong và ngoài tỉnh. Vừa làm vừa rút kinh nghiệm, anh xác định phải lấy cây ngắn ngày nuôi cây dài ngày để duy trì sản xuất.

Kiên định với hướng nông nghiệp hữu cơ, anh Dũng không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hay phân bón hóa học. Anh tận dụng rác thải hữu cơ, rơm rạ, cỏ dại để ủ vi sinh, tạo nguồn phân bón tại chỗ; kết hợp mô hình trồng cây - nuôi cá - nuôi ong khép kín. “Làm nông nghiệp sạch vất vả hơn, năng suất có thể không ồ ạt, nhưng đổi lại là sự bền vững và niềm tin của người tiêu dùng. Tôi muốn sản phẩm mình làm ra không chỉ bán được mà còn tốt cho sức khỏe cộng đồng”, anh Dũng chia sẻ. Đến nay, Nông trại La Dũng có hơn 6 ha trồng hồng xiêm, bưởi, cam, ổi, thanh long. Ngoài ra anh mở rộng quy mô ao cá trên 1.000 m2 và nuôi 40 - 50 đàn ong. Mỗi năm, mô hình mang lại thu nhập từ 250 - 300 triệu đồng sau khi trừ hết chi phí, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Giữa vườn cây xanh mướt ngày xuân, câu chuyện “bỏ phố về quê” của anh Dũng không chỉ là hành trình làm giàu, mà còn là minh chứng cho khát vọng của lớp thanh niên nông thôn hôm nay. Trên hành trình đó, anh Dũng đã được các cấp, ngành ghi nhận. Nhiều năm liền, anh được công nhận hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh (từ năm 2020 - 2023). Đặc biệt, năm 2024, anh Dũng vinh dự được tuyên dương Thanh niên khởi nghiệp tiêu biểu tỉnh Cao Bằng, nhận Bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khi có dự án tham gia vòng chung kết Cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn toàn quốc. Mới đây, anh tiếp tục được UBND tỉnh tặng Bằng khen có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua lập thành tích chào mừng 525 năm thành lập tỉnh.

Làm giàu từ “dòng suối nguồn” và tư duy nông nghiệp thông minh

Rời Bạch Đằng, chúng tôi đến xóm Bản Hoàng, xã Trường Hà, nơi đây có dòng suối Lê-nin trong xanh uốn mình qua những nếp nhà sàn, mang theo một câu chuyện khởi nghiệp đặc biệt của anh Ngụy Văn Công (sinh năm 1985), dân tộc Nùng, người được mệnh danh là “tỷ phú cá tầm” của vùng.

Trước đây, kinh tế gia đình anh Công chỉ quanh quẩn với ngô, lúa, cây thuốc lá và vài con bò. Cuộc sống đủ ăn nhưng khó có tích lũy. Bước ngoặt đến khi anh đọc được một bài báo viết về mô hình nuôi cá tầm, một loài cá ưa nước lạnh, sạch, kỹ thuật nuôi khắt khe nhưng cho giá trị kinh tế cao.
“Tôi nghĩ ngay đến con suối quê mình. Nước trong, mát quanh năm, nếu không tận dụng thì quá phí”, anh Công kể. Sau thời gian tìm hiểu, đi tham quan các mô hình trong và ngoài tỉnh, năm 2017, vợ chồng anh quyết định đầu tư nuôi cá tầm trong bể bằng công nghệ tuần hoàn nước. Gom góp 100 triệu đồng tiền tiết kiệm, vay thêm 200 triệu đồng từ ngân hàng, anh xây 4 bể nuôi 1.000 con cá tầm giống.

Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, sau 1 năm, cá đạt trọng lượng 2 - 3 kg/con, sản lượng đạt 1,5 tấn, mang lại lợi nhuận hơn 220 triệu đồng. Thành công đầu tiên đã tiếp thêm niềm tin để anh mạnh dạn mở rộng quy mô. Đến nay, mô hình có trên 10 bể nuôi cá tầm cho sản lượng hơn 7 tấn cá thương phẩm mỗi năm, lợi nhuận trên 1 tỷ đồng.

Anh Ngụy Văn Công thu hoạch dưa chuột bao tử.

Anh Công tiếp tục tiên phong làm nông nghiệp công nghệ cao, đầu tư nhà màng kính, hệ thống tưới nước tự động điều khiển bằng điện thoại thông minh. Nhận thấy địa phương chưa có nhiều dưa lê lai và dưa chuột bao tử nên anh tự học và thử nghiệm. Thành quả bất ngờ khi ngay năm đầu tiên dưa lê và dưa chuột bao tử được trồng trong nhà màng kính cho năng suất, chất lượng vượt trội. “Làm nông nghiệp bây giờ không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm. Phải có khoa học kỹ thuật thì mới phát triển bền vững”, anh Công khẳng định.

Không chỉ làm giàu cho gia đình, anh sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật cho nhiều hộ nông dân khác. Thành công của anh Công là minh chứng sinh động cho việc đưa tư duy mới, công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp vùng cao. Từ năm 2020 - 2024, anh Công liên tục đạt danh hiệu hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh. Năm 2025, anh được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua “Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững”; là một trong 99 Nông dân Việt Nam xuất sắc được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vinh danh và được nhận Bằng khen có thành tích xuất sắc trong lao động sản xuất và xây dựng nông thôn mới; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường tặng Bằng khen trong phong trào Thi đua yêu nước giai đoạn 2021 - 2025.

Nữ giám đốc người Tày dựng nghiệp từ cây thuốc lá

Giữa những ngày đầu xuân, trong khu xưởng thu mua thuốc lá còn phảng phất mùi lá sấy khô, chị Đàm Thị Ngân (sinh năm 1976), xóm Nà Rị, xã Nam Tuấn trò chuyện với chúng tôi bằng giọng nói chậm rãi nhưng dứt khoát.

Khởi nghiệp từ năm 2017, chị Ngân mạnh dạn vay vốn ngân hàng để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đầu tư giống cây thuốc lá năng suất cao, máy móc sản xuất. Tuy nhiên, không có bước đầu nào là suôn sẻ, những ngày đầu khởi nghiệp, gia đình chị cũng đối mặt không ít rủi ro như: vốn ít, đầu ra bấp bênh, kỹ thuật còn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm truyền thống. “Có lúc tôi nghĩ, nếu mình cứ trồng nhỏ lẻ, mạnh ai nấy bán thì bà con rất dễ bị ép giá. Muốn làm ăn lâu dài thì phải tính đường đi bài bản, có liên kết, có đầu ra ổn định”, chị Ngân bộc bạch.

Chính từ suy nghĩ đó, chị mạnh dạn vay vốn, đầu tư máy móc, mở rộng diện tích trồng và từng bước tiến tới thành lập doanh nghiệp thu mua thuốc lá cho nông dân trong vùng. Từ vài trăm mét vuông ban đầu, đến nay diện tích trồng cây thuốc lá của gia đình chị đã mở rộng lên hơn 5.000 m², thành lập Công ty TNHH thương mại một thành viên Ngân Hướng Cao Bằng để thu mua thuốc lá trong vùng, mỗi năm lợi nhuận đạt hàng tỷ đồng. “Bà con trồng được mà không bán được thì vẫn nghèo. Tôi làm thu mua là để bà con yên tâm sản xuất, không phải lo cảnh được mùa mất giá” chị Ngân chia sẻ.

Chị Đàm Thị Ngân chăm sóc cây thuốc lá.

Nhắc đến chặng đường đã qua, chị Ngân thẳng thắn thừa nhận làm kinh tế ở nông thôn, nhất là phụ nữ, phải chấp nhận vất vả gấp nhiều lần, nhưng đổi lại thành quả nhận được cũng rất xứng đáng. Theo chị Ngân, muốn khá lên thì không thể ngại học hỏi, không thể sợ đầu tư. Quan trọng nhất là làm ăn phải uy tín, có trách nhiệm với người lao động và bà con.

Khi nói về thành công, chị luôn nhắc đến bà con, nhắc đến cộng đồng trước tiên. Chị coi việc tạo việc làm thời vụ, chia sẻ kỹ thuật trồng cây thuốc lá cho các hộ xung quanh là một phần không thể thiếu trong hành trình khởi nghiệp của mình. “Bà con cùng làm, cùng khá thì quê hương mới thực sự đổi thay. Tôi mong mình không chỉ làm giàu cho bản thân mà còn góp phần làm giàu cho quê hương và giúp nhiều gia đình khác có cuộc sống ổn định hơn” - chị Ngân bộc bạch.

Rời những vùng quê khi mùa xuân đã bắt đầu đọng trên hiên nhà, chúng tôi mang theo không chỉ là những con số về doanh thu hay danh hiệu khen thưởng của những nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi mà là cảm xúc ấm áp về những con người bình dị, kiên trì bám đất, làm giàu bằng chính sức lao động của mình. Trong câu chuyện làm ăn ngày xuân của họ, thấy rõ một điều khi người nông dân thay đổi tư duy, dám đi con đường mới thì mảnh đất quê hương sẽ không bao giờ phụ công người.

Khánh Việt