Ngày Pasta thế giới: Đổi mới biểu tượng 'Made in Italy'

Một đĩa pasta sốt pesto tôm. (Ảnh: Việt Hải/TTXVN)

Ngày 25/10, Ngày Pasta thế giới lần thứ 28 được tổ chức, đánh dấu bước chuyển mới trong nỗ lực quảng bá văn hóa ẩm thực Italy ra toàn cầu.

Nhân dịp này, Ngoại trưởng Italy Antonio Tajani phát động sáng kiến “Ngày Pasta Italia trên thế giới”, nhằm đưa món ăn quen thuộc này trở thành một sứ giả ngoại giao văn hóa và xúc tiến kinh tế của quốc gia.

Theo phóng viên TTXVN tại Rome, đối với người Italy, pasta không chỉ là món ăn thường ngày mà còn gắn với ký ức gia đình, sự sum họp và bản sắc dân tộc.

Khảo sát của Viện AstraRicerche với nhóm người từ 18-70 tuổi cho thấy 8/10 người Italy coi pasta là biểu tượng không thể tách rời của bản sắc quốc gia, trong khi 96,6% đánh giá đây là một trong những đại sứ tiêu biểu nhất của thương hiệu “Made in Italy.”

Pasta nằm trong nhóm những yếu tố khiến người Italy tự hào nhất về đất nước, với tỷ lệ 45%. Khi nhắc đến Italy, 69% số người được hỏi liên tưởng đầu tiên đến một đĩa pasta, vượt pizza (64,2%), rượu vang (27,4%) và phô mai, thịt nguội (18,4%).

Sức hấp dẫn của pasta nằm ở sự giản dị, giá cả hợp lý và khả năng biến hóa theo đặc trưng từng vùng miền. Hơn 70% người tham gia khảo sát đánh giá cao tính tiện lợi của món ăn; 41,5% đề cao hương vị và 39,6% đánh giá cao sự cân bằng giữa chất lượng và giá cả. Hơn 70% cũng cho rằng pasta ngon nhất khi được thưởng thức cùng người thân.

Bữa trưa Chủ nhật bên gia đình là dịp được yêu thích nhất, với tỷ lệ 54,4%, tiếp đến là gặp gỡ bạn bè (40,6%).

Không chỉ là nét văn hóa đời sống, pasta còn giữ vị trí quan trọng trong ngành công nghiệp thực phẩm Italy. Năm 2025, sản lượng pasta toàn cầu đạt 17,3 triệu tấn, trong đó Italy sản xuất khoảng 4,2 triệu tấn, chiếm gần 1/4 tổng sản lượng và tăng 0,8% so với năm trước. Người Italy tiếp tục dẫn đầu thế giới về tiêu thụ, với bình quân khoảng 23,1-23,3 kg/người/năm.

Gần 60% sản lượng pasta của Italy được xuất khẩu tới hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. Khối lượng xuất khẩu vượt 2,4 triệu tấn, trị giá khoảng 4 tỷ euro, chiếm 48,3% tổng giá trị thương mại pasta toàn cầu và đóng góp 5,4% kim ngạch xuất khẩu nông sản, thực phẩm của nước này. Trong nửa đầu năm 2026, xuất khẩu pasta Italy tăng 2,7%.

Theo nghiên cứu của Teha Group, toàn bộ chuỗi cung ứng mở rộng của ngành pasta tạo doanh thu 13,5 tỷ euro và đóng góp 3 tỷ euro giá trị gia tăng cho nền kinh tế Italy.

Phát động sáng kiến “Ngày Pasta Italia trên thế giới”, Ngoại trưởng Antonio Tajani nhấn mạnh pasta là một đại sứ lớn của văn hóa ẩm thực Italy. Theo sáng kiến, ngày 25/10 sẽ trở thành dịp để các cơ quan ngoại giao Italy trên toàn thế giới tổ chức hoạt động quảng bá thường niên, kết nối ẩm thực với đối thoại văn hóa và xúc tiến kinh tế.

Thông điệp được ông Tajani đưa ra tại nhà hàng lịch sử Antica Pesa ở khu Trastevere, thủ đô Rome. Chiến dịch truyền thông số với hashtag #WorldPastaDay cũng được triển khai nhằm thu hút đầu bếp, người yêu ẩm thực và các blogger trên thế giới.

Tuy nhiên, vị thế hàng đầu không giúp ngành pasta Italy tránh khỏi những thách thức từ biến động địa chính trị, biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất và các rào cản thương mại, trong đó có thuế quan tại Mỹ. Ngành này cần vừa bảo tồn bản sắc truyền thống, vừa thích ứng với yêu cầu ngày càng cao về sức khỏe, môi trường và tính bền vững.

Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm Italy (UIF) Paolo Barilla cho rằng thách thức lớn nhất trong những năm tới là giữ gìn tính độc đáo và bản sắc văn hóa của pasta, đồng thời thúc đẩy đầu tư vào nghiên cứu, công nghệ xanh, phát triển bền vững và kỹ năng mới.

Ông nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường liên kết giữa nông dân trồng lúa mì, ngành xay xát và doanh nghiệp chế biến để xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng thích ứng tốt hơn với biến động thị trường.

Trong khi đó, bà Margherita Mastromauro, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất pasta Italy, công bố tuyên ngôn gồm 10 điểm định hướng tương lai ngành.

Văn kiện nhấn mạnh đối thoại với chính phủ nhằm tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, tăng cường hợp tác với ngành nông nghiệp trong nước để nâng cao chất lượng lúa mì cứng Italy và thúc đẩy nghiên cứu đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng.

Khảo sát cho thấy 54,2% người tiêu dùng quan tâm đến sức khỏe và tính bền vững, mở ra cơ hội phát triển các dòng pasta nguyên cám, giàu chất xơ hoặc không chứa gluten, đồng thời cải tiến quy trình sản xuất để giảm phát thải.

Dù vậy, 70,4% người được hỏi cho rằng pasta cần duy trì mức giá phải chăng, trong khi 70,1% mong muốn món ăn này tiếp tục được bảo vệ như niềm tự hào của Italy.

Ngày Pasta thế giới vì thế không chỉ tôn vinh thành tựu sản xuất và xuất khẩu, mà còn khẳng định nỗ lực đưa di sản ẩm thực thích ứng với đời sống hiện đại.

Với Italy, đổi mới không có nghĩa là rời xa truyền thống, mà là tìm cách gìn giữ và lan tỏa những giá trị đã làm nên sức hấp dẫn của pasta qua nhiều thế hệ./.

(TTXVN/Vietnam+)