Ngày càng nhiều thanh niên Hong Kong không học, không làm

Hong Kong (Trung Quốc) đang chứng kiến sự gia tăng của một nhóm thanh niên: những người không học tập, không làm việc và cũng không tham gia bất kỳ chương trình đào tạo nghề nào. Nhóm này được gọi là NEET (Not in Education, Employment or Training).

Theo một nghiên cứu được Hội đồng Lập pháp Hong Kong công bố gần đây, số lượng thanh niên thuộc nhóm NEET đã tăng lên khoảng 36.200 người trong năm 2025, tương đương khoảng 6% dân số thanh niên của đặc khu.

Giới trẻ Hong Kong không còn coi công việc ổn định và làm việc cả đời là mục tiêu duy nhất của cuộc sống. Thay vào đó, họ chú trọng hơn đến tự do và chất lượng cuộc sống. Ảnh: Reuters

Khái niệm NEET được sử dụng để chỉ những người từ 15 đến 24 tuổi không tham gia giáo dục chính quy, không có việc làm và cũng không theo học các chương trình đào tạo nghề. Nhiều trường hợp trong số đó có tâm lý bi quan, mất phương hướng hoặc không xác định được mục tiêu rõ ràng cho tương lai.

Xu hướng này không chỉ xuất hiện tại Hong Kong. Tại Anh, một cuộc khảo sát gần đây cho thấy số thanh niên thuộc nhóm NEET đã vượt mốc một triệu người, mức cao nhất trong vòng 12 năm. Báo cáo cảnh báo rằng nếu tình trạng tiếp tục xấu đi, trong vòng 5 năm tới có thể sẽ có tới một trong sáu thanh niên Anh rơi vào tình trạng không học tập, không làm việc và không được đào tạo.

Đối với một xã hội vốn đề cao tinh thần tự lực như Hong Kong, sự xuất hiện của một bộ phận thanh niên lựa chọn đứng ngoài thị trường lao động đã làm dấy lên nhiều tranh luận về những biến đổi đang diễn ra trong đời sống kinh tế - xã hội.

Khi quan niệm về thành công thay đổi

Các nhà nghiên cứu cho rằng sự gia tăng của nhóm NEET ở Hong Kong phản ánh những chuyển biến mang tính cấu trúc trong xã hội hiện đại.

Lực lượng thanh niên hiện nay chủ yếu thuộc thế hệ Z, lớn lên trong điều kiện vật chất đầy đủ hơn so với cha mẹ. Họ cũng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của các giá trị hậu vật chất, trong đó quyền tự do cá nhân, sự cân bằng cuộc sống và hạnh phúc tinh thần được đánh giá cao hơn những thước đo thành công truyền thống.

Không ít người trẻ cho rằng một công việc ổn định kéo dài hàng chục năm không còn là đích đến duy nhất. Họ sẵn sàng từ chối những vị trí có mức lương thấp, áp lực lớn hoặc thiếu triển vọng phát triển, dù đây từng là bước khởi đầu phổ biến của nhiều thế hệ trước.

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh. Nếu như trước đây tấm bằng đại học được xem là bảo đảm cho một công việc văn phòng ổn định, thì hiện nay bằng cử nhân chỉ còn được coi là điều kiện tối thiểu để tham gia thị trường lao động.

Gánh nặng nhà ở và chi phí sinh hoạt

Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất được các chuyên gia nhắc đến là áp lực chi phí sinh hoạt quá lớn.

Mặc dù giá bất động sản tại Hong Kong đã giảm khoảng 20% so với giai đoạn đỉnh điểm, đặc khu này vẫn liên tục được xếp vào nhóm thị trường nhà ở khó tiếp cận nhất thế giới.

Hong Kong liên tục được xếp vào nhóm thị trường nhà ở khó tiếp cận nhất thế giới. Ảnh: Unsplash

Theo chỉ số khả năng chi trả nhà ở quốc tế, một người dân trung bình tại Hong Kong phải dành toàn bộ thu nhập trong hơn 14 năm mới đủ tiền mua một căn nhà.

Trong bối cảnh đó, nhiều người trẻ cho rằng việc nỗ lực làm việc chăm chỉ chưa chắc đã giúp họ đạt được các mục tiêu quan trọng như sở hữu nhà ở hoặc độc lập tài chính. Cảm giác khoảng cách giữa nỗ lực bỏ ra và thành quả đạt được ngày càng lớn khiến động lực phấn đấu suy giảm.

Một số người lựa chọn lối sống được gọi là “nằm yên” (lying flat), từ bỏ tham vọng thăng tiến và chấp nhận mức sống tối thiểu. Thậm chí, có người chủ động duy trì thu nhập thấp để đủ điều kiện thuê nhà ở công cộng với giá ưu đãi.

Theo thời gian, một bộ phận trong số này dần rơi vào tình trạng không học tập, không làm việc và không tham gia đào tạo nghề.

Sự hỗ trợ từ gia đình và nguy cơ cô lập xã hội

Một yếu tố khác góp phần làm gia tăng hiện tượng NEET là sự hỗ trợ tương đối vững chắc từ gia đình.

Thế hệ cha mẹ thuộc nhóm sinh sau Chiến tranh thế giới thứ hai tại Hong Kong nhìn chung tích lũy được nhiều tài sản hơn. Nhờ vậy, không ít gia đình có khả năng chu cấp cho con cái trưởng thành tiếp tục sống tại nhà mà không phải đóng góp đáng kể về tài chính.

Khi áp lực mưu sinh được giảm bớt, nhiều thanh niên không cảm thấy cấp thiết phải nhanh chóng tìm việc làm. Họ dành thời gian nghỉ ngơi, suy nghĩ về tương lai hoặc đơn giản là trì hoãn việc đưa ra quyết định.

Trong một số trường hợp, sự trì hoãn này kéo dài nhiều năm. Một bộ phận thanh niên gần như không rời khỏi nhà, sống chủ yếu trên không gian mạng và dần đánh mất kết nối với cộng đồng xung quanh.

Các chuyên gia cảnh báo rằng tình trạng cô lập kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp mà còn gây ra những hệ lụy về sức khỏe tâm thần. Khả năng giao tiếp xã hội suy giảm có thể khiến người trẻ ngày càng lo ngại tiếp xúc với người khác, làm quá trình tái hòa nhập trở nên khó khăn hơn.

Thách thức đối với tương lai của Hong Kong

Ở góc độ kinh tế, sự gia tăng của nhóm NEET đồng nghĩa với việc một phần nguồn nhân lực trẻ không được khai thác hiệu quả.

Các chuyên gia cho rằng việc nghỉ ngơi hoặc tạm thời gián đoạn công việc trong vài tháng sau khi tốt nghiệp là điều bình thường. Tuy nhiên, nếu thanh niên đứng ngoài giáo dục, việc làm và đào tạo nghề trong thời gian dài, đặc biệt trên hai năm, năng lực nghề nghiệp sẽ bị mai một và khả năng quay trở lại thị trường lao động sẽ giảm đáng kể.

Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tương lai cá nhân mà còn tác động đến năng suất lao động và triển vọng tăng trưởng kinh tế của toàn xã hội.

Trước thực trạng này, Hong Kong đang đẩy mạnh các cuộc thảo luận về cách thức cải thiện môi trường việc làm, nâng cao hiệu quả đào tạo và khôi phục tinh thần lao động trong giới trẻ.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng không có giải pháp đơn lẻ nào có thể giải quyết hiện tượng NEET. Bên cạnh việc tạo thêm cơ hội việc làm, chính quyền cần đồng thời cải cách giáo dục, nâng cao khả năng tiếp cận nhà ở, thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của doanh nghiệp, đồng thời xây dựng những chính sách hỗ trợ sức khỏe tinh thần cho thanh niên. Vì vậy, đây sẽ là một trong những bài toán quan trọng mà đặc khu của Trung Quốc phải giải quyết nếu muốn duy trì sức sống kinh tế và bảo đảm cơ hội phát triển cho thế hệ tương lai.

Hồng Nhung