Ngày An ninh mạng Việt Nam (6/8): Kiến tạo không gian mạng an toàn, nhân văn

Bảo đảm an ninh mạng vì thế không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu quốc gia, mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm giữ vững chủ quyền số, bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc, tạo môi trường an toàn để đất nước phát triển nhanh, bền vững.

An ninh mạng - yêu cầu tất yếu trong kỷ nguyên phát triển mới

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và Internet vạn vật đang tạo ra những động lực quan trọng cho quá trình chuyển đổi số quốc gia. Không gian mạng ngày càng trở thành môi trường hoạt động thiết yếu của chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội to lớn là các nguy cơ, thách thức ngày càng phức tạp, khó lường.

Các cuộc tấn công mạng, hoạt động đánh cắp dữ liệu, lừa đảo trực tuyến, phát tán thông tin xấu độc, tội phạm sử dụng công nghệ cao không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và niềm tin của người dân trong môi trường số.

Không gian làm việc tại Trung tâm giám sát An ninh mạng. Đội ngũ túc trực 24/7 để bảo vệ an toàn cho hàng loạt dự án trọng điểm. Ảnh: Phạm Kiên - TTXVN

Theo thống kê của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, trong năm 2025, các hệ thống thông tin tại Việt Nam phải đối mặt với khoảng 552.000. Mặc dù số lượng cuộc tấn công giảm so với năm trước, nhưng có tới 52,3% cơ quan, doanh nghiệp ghi nhận chịu tổn hại do tấn công mạng. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải coi bảo đảm an ninh mạng là một nhiệm vụ quan trọng, gắn chặt với tiến trình phát triển đất nước.

Quan điểm nhất quán của Đảng là phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải đi đôi với bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xây dựng hạ tầng số hiện đại, phát triển kinh tế số, xã hội số, đồng thời bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Tinh thần này được cụ thể hóa trong các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia; về bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; về xây dựng và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong bảo đảm an ninh quốc gia. Trong đó, không gian mạng được xác định là một địa bàn chiến lược cần được chủ động bảo vệ, không để bị động, bất ngờ trước các nguy cơ, thách thức mới.

Đặc biệt, ngày 20/9/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1013/QĐ-TTg lấy ngày 6/8 hằng năm là Ngày An ninh mạng Việt Nam. Theo Quyết định, việc tổ chức Ngày An ninh mạng Việt Nam nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các nhiệm vụ về an ninh mạng quốc gia; nâng cao nhận thức của người dân và toàn xã hội về vai trò, ý nghĩa của công tác bảo đảm an ninh mạng; đồng thời huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.

Thông qua các hoạt động hưởng ứng Ngày An ninh mạng Việt Nam, nhận thức về an ninh mạng được lan tỏa sâu rộng hơn; người dân được trang bị kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân, doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm bảo vệ hệ thống thông tin, còn các cơ quan nhà nước tăng cường phối hợp trong bảo vệ hạ tầng số và hệ thống thông tin quan trọng.

Những dấu ấn quan trọng trong xây dựng “lá chắn số” quốc gia

Những năm qua, Việt Nam từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật, tổ chức lực lượng và năng lực kỹ thuật nhằm bảo đảm an ninh mạng, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Một trong những dấu ấn quan trọng là việc tiếp tục thống nhất cơ chế quản lý nhà nước về an ninh mạng, hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo nền tảng để quản lý, bảo vệ và phát triển không gian mạng theo hướng an toàn, lành mạnh. Hệ thống pháp luật về an ninh mạng, dữ liệu và bảo vệ thông tin cá nhân ngày càng được hoàn thiện, tạo sự đồng bộ giữa yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia với thúc đẩy chuyển đổi số.

Cán bộ, chiến sĩ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao theo dõi biểu đồ xu hướng mã độc, đánh giá trực tiếp các nguy cơ trên không gian ảo. Ảnh: Phạm Kiên - TTXVN

Việc Luật An ninh mạng năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cùng với Luật Dữ liệu và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, đánh dấu bước phát triển mới trong xây dựng hành lang pháp lý cho quá trình chuyển đổi số quốc gia. Đây là những đạo luật nền tảng, góp phần nâng cao năng lực quản trị dữ liệu, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời tăng cường khả năng phòng ngừa, ứng phó với các nguy cơ trên không gian mạng.

Cùng với hoàn thiện thể chế, Việt Nam chú trọng xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng, trong đó người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội được xác định là những chủ thể quan trọng tham gia bảo vệ môi trường số. Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an toàn thông tin, kỹ năng sử dụng Internet an toàn được triển khai ngày càng sâu rộng.

Nhiều chương trình, hoạt động cụ thể đã được triển khai, như: ra mắt Hệ thống điều hành an ninh mạng quốc gia; phát động Chiến dịch “Bình dân học vụ số” nhằm phổ cập kiến thức, kỹ năng số, nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ dữ liệu cá nhân; tổ chức các cuộc diễn tập an ninh mạng đối với hệ thống thông tin trọng yếu; tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trong phòng, chống tội phạm công nghệ cao.

Đặc biệt, Việt Nam đang từng bước xây dựng hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng “Make in Vietnam”, phát huy năng lực của các doanh nghiệp công nghệ trong nước, hướng tới làm chủ các giải pháp bảo vệ không gian mạng. Đây không chỉ là yêu cầu về phát triển công nghiệp an ninh mạng mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm tính chủ động, tự lực trong bảo vệ chủ quyền số quốc gia.

Việt Nam cũng chủ động mở rộng hợp tác quốc tế, tham gia sâu hơn vào các cơ chế hợp tác toàn cầu về phòng, chống tội phạm mạng. Việc Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng được thông qua (mở ký tại Hà Nội tháng 10/2025 với sự tham gia của 72 quốc gia, Việt Nam phê chuẩn ngày 7/4/2026) là dấu mốc quan trọng, thể hiện vai trò, trách nhiệm và sự đóng góp tích cực của Việt Nam trong nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế nhằm xây dựng không gian mạng an toàn, hợp tác và phát triển.

Vì một không gian mạng nhân văn, lấy con người làm trung tâm

Với chủ đề “Vì một không gian mạng nhân văn cho mỗi người”, ngày An ninh mạng Việt Nam năm 2026 gửi đi thông điệp quan trọng: mục tiêu cuối cùng của bảo đảm an ninh mạng chính là là bảo vệ con người.

Một không gian mạng an toàn không chỉ được đo bằng những hệ thống kỹ thuật hiện đại, những lớp bảo mật tiên tiến hay khả năng phòng thủ trước các cuộc tấn công mạng, mà còn được thể hiện qua việc mỗi người dân cảm thấy an tâm, được tôn trọng và được bảo vệ khi tham gia môi trường số.

Trong xã hội số, dữ liệu cá nhân trở thành một loại tài sản đặc biệt. Việc bảo vệ dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư, ngăn chặn các hành vi xâm phạm lợi ích của người dân trên môi trường mạng là yêu cầu ngày càng cấp thiết. Cùng với đó, cần tiếp tục đấu tranh hiệu quả với các hành vi lừa đảo trực tuyến, phát tán thông tin sai sự thật, kích động thù hằn, bạo lực ngôn từ và các biểu hiện lệch chuẩn trên không gian mạng.

Xây dựng không gian mạng nhân văn đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội. Cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò định hướng, xây dựng thể chế; doanh nghiệp công nghệ có trách nhiệm phát triển các nền tảng an toàn, minh bạch; các tổ chức xã hội tham gia tuyên truyền, nâng cao nhận thức; mỗi người dân cần trở thành một “công dân số” có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng.

Đây cũng là yêu cầu phù hợp với định hướng xây dựng xã hội số được xác định trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng: lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận, thụ hưởng thành quả của khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi phục vụ con người, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy sự phát triển.

Việt Nam đang từng bước xây dựng một không gian mạng an toàn, tự chủ và có trách nhiệm. Những thành tựu đạt được trong công tác bảo đảm an ninh mạng là nền tảng quan trọng để đất nước tận dụng tốt hơn các cơ hội của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đồng thời bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia trong môi trường số.

Bảo đảm an ninh mạng là nhiệm vụ lâu dài, gắn liền với quá trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Với sự lãnh đạo của Đảng, sự hoàn thiện của thể chế, sự chủ động của các cơ quan, doanh nghiệp và mỗi người dân, Việt Nam đang xây dựng vững chắc “lá chắn số”, hướng tới một không gian mạng an toàn, lành mạnh, nhân văn - nơi công nghệ trở thành động lực phục vụ con người và sự phát triển bền vững của đất nước.

Minh Duyên/TTXVN