Ngành xây dựng quý II/2026: Lợi nhuận tăng 52%, áp lực từ khoản nợ phải thu hơn 132.000 tỷ đồng

Phân hóa lợi nhuận và tình trạng kinh doanh trái chiều của các tổng công ty lớn

Theo dữ liệu thống kê từ 100 doanh nghiệp xây dựng đang niêm yết và đăng ký giao dịch, tổng doanh thu quý II/2026 đạt gần 57.000 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Lãi ròng toàn nhóm đạt hơn 2.200 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 52% với biên lãi gộp được duy trì ổn định ở mức 10%.

Bức tranh lợi nhuận thể hiện sự phân hóa sâu sắc khi Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LLM) ghi nhận lãi ròng kỷ lục hơn 490 tỷ đồng, cao gấp 33 lần cùng kỳ nhờ hoàn nhập dự phòng và hoạt động xây lắp tăng mạnh. Nhiều doanh nghiệp khác như CTCP Đầu tư Phát triển Xây dựng (DIH), CTCP Chương Dương (CDC) và Tổng Công ty Xây dựng Số 1 (CC1) cũng ghi nhận lợi nhuận tăng bằng lần nhờ nguồn thu đột biến từ hoạt động tài chính và các hợp đồng xây dựng hạ tầng.

Ở chiều ngược lại, nhiều ông lớn trong ngành chứng kiến sự sụt giảm mạnh về hiệu quả hoạt động. Xây lắp III Petrolimex (PEN) lợi nhuận giảm mạnh do chi phí tăng cao. Dù doanh thu tăng cao nhất trong hai năm qua, Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HBC) vẫn báo lãi ròng giảm 56% còn hơn 18 tỷ đồng do hụt thu từ mảng tài chính.

Tương tự, lợi nhuận của Vinaconex (VCG) và Coteccons (CTD) cũng ghi nhận mức giảm lần lượt 40% và 25% trong quý gần nhất. Thậm chí, nhiều đơn vị như Tập đoàn Đua Fat (DFF) và Tổng CTCP Xây dựng Công nghiệp Việt Nam (VVN) tiếp tục chìm trong thua lỗ kéo dài, đẩy quy mô vốn chủ sở hữu vào trạng thái âm hàng trăm đến hàng nghìn tỷ đồng.

Áp lực dòng tiền từ khoản phải thu và động lực từ dự án hạ tầng trọng điểm

Tính đến cuối tháng 6/2026, tổng các khoản phải thu ngắn hạn của 100 doanh nghiệp xây dựng ở mức hơn 132.600 tỷ đồng, phần lớn là các khoản phải thu từ phía khách hàng.

Trong đó, Tập đoàn Xây dựng SCG và Hòa Bình lần lượt ghi nhận khoản phải thu ngắn hạn đạt gần 8.500 tỷ đồng và hơn 11.000 tỷ đồng, chiếm từ 65% đến 67% tổng tài sản. Xét về quy mô giá trị tuyệt đối, Coteccons là đơn vị có khoản nợ phải thu ngắn hạn lớn nhất với hơn 16.500 tỷ đồng, buộc doanh nghiệp phải trích lập nguồn dự phòng khó đòi lên tới gần 1.400 tỷ đồng. Cơ cấu tài sản mất cân đối này tiếp tục đặt ra thách thức lớn đối với năng lực tài chính của các nhà thầu thi công.

Đánh giá về triển vọng các quý tiếp theo, các đơn vị phân tích chứng khoán nhận định ngành xây lắp sẽ tiếp tục được hưởng lợi từ các chính sách thúc đẩy đầu tư công và sự phục hồi của nguồn cung nhà ở. Các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm như hệ thống đường sắt đô thị tại khu vực trung tâm phía Bắc với tổng vốn sơ bộ hơn 1,3 triệu tỷ đồng do các tập đoàn lớn làm tổng thầu dự kiến mở ra không gian tăng trưởng đáng kể. Việc triển khai các dự án đối tác công tư, các tuyến đường sắt kết nối khu vực trọng điểm và mục tiêu hoàn thành hàng nghìn km đường bộ cao tốc trục dọc quốc gia sẽ tạo ra khối lượng công việc dồi dào. Mức độ hưởng lợi thực tế của từng doanh nghiệp sẽ phụ thuộc trực tiếp vào năng lực trúng thầu, khả năng thu xếp vốn và tiến độ giải phóng mặt bằng tại các địa phương.

Khánh Yên