Ngành phân bón trước yêu cầu tái định vị trong bối cảnh mới

TS. Phùng Hà - Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo.

Tại hội thảo, TS. Phùng Hà - Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam khẳng định, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức từ các cuộc xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu, xu hướng chuyển đổi xanh và những thay đổi trong chuỗi cung ứng toàn cầu, ngành phân bón Việt Nam đang đứng trước những thách thức và cơ hội rất lớn. Một chiến lược phát triển ngành phân bón mang tầm quốc gia, phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững sẽ tạo ra một ngành phân bón vững mạnh.

Những biến động trong thập kỷ vừa qua không chỉ làm thay đổi thị trường trong ngắn hạn mà còn thúc đẩy những chuyển dịch mang tính cấu trúc của ngành phân bón.

Theo chia sẻ của đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), thị trường phân bón Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh mẽ, gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư nông nghiệp và giảm phát thải trong sản xuất.

Việt Nam vẫn là một trong những thị trường tiêu thụ phân bón lớn của khu vực do đặc thù sản xuất nông nghiệp thâm canh, đặc biệt ở các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cà phê, cây ăn quả và rau màu. Mặc dù năng lực sản xuất trong nước đối với các dòng phân bón như urê, NPK và một số sản phẩm khác đã được cải thiện đáng kể, song nguồn cung vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thị trường, khiến lượng phân bón nhập khẩu còn ở mức cao.

Xu hướng sử dụng phân bón cũng đang thay đổi rõ nét. Nếu trước đây nông dân thường cho rằng "bón càng nhiều càng tốt" thì hiện nay đã chuyển dần sang phương thức bón phân theo nhu cầu cây trồng, đúng thời điểm và đúng liều lượng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và giảm chi phí sản xuất.

Các chuyên gia cho rằng, cần có một chiến lược phát triển ngành phân bón mang tầm quốc gia.

Đồng thời, yêu cầu phát triển nền nông nghiệp phát thải carbon thấp đang thúc đẩy việc sử dụng các loại phân bón thân thiện với môi trường. Trong bối cảnh đó, phân bón hữu cơ, phân vi sinh, phân sinh học và các sản phẩm phân bón chậm tan đang ngày càng được quan tâm, từng bước thay thế một phần phân bón vô cơ truyền thống.

Số liệu về cơ cấu sản phẩm phân bón lưu hành cho thấy, phân bón vô cơ vẫn chiếm tỷ trọng cao. Trong đó, nhóm phân bón vô cơ hỗn hợp (NPK và các sản phẩm tương tự) chiếm khoảng 37% tổng số sản phẩm lưu hành. Nhóm phân bón hữu cơ chiếm khoảng 24%, trong khi phân bón vô cơ đơn chiếm 13%.

Các nhóm còn lại gồm phân bón trung lượng, vi lượng (10%), phân bón sinh học (5%), phân bón vô cơ phức hợp (3%), phân bón hữu cơ nhiều thành phần (6%) và một số sản phẩm khác với tỷ trọng nhỏ hơn. Xét theo phương thức sử dụng, phần lớn sản phẩm phân bón hiện nay được sử dụng để bón rễ, chiếm khoảng 86,5%, trong khi phân bón lá chỉ chiếm khoảng 13,5%.

Các số liệu cho thấy, thị trường phân bón Việt Nam vẫn dựa chủ yếu vào các sản phẩm vô cơ phục vụ canh tác thâm canh. Tuy nhiên, cùng với xu hướng nông nghiệp xanh và các cam kết giảm phát thải, tỷ trọng của phân bón hữu cơ, sinh học và các sản phẩm thế hệ mới được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới.

Hội thảo có sự tham dự của đại điện các tập đoàn, doanh nghiệp hàng đầu của ngành phân bón Việt Nam, như: Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo - Phú Mỹ) và Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) - hai đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam); Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem); Tập đoàn Quế Lâm; Phân lân Ninh Bình...

Phân bón Cà Mau mang tới hội thảo nhiều sản phẩm phân bón vi sinh và các giải pháp dinh dưỡng toàn diện cho cây trồng.

Trong đó, PVFCCo - Phú Mỹ và PVCFC là hai nhà sản xuất urê lớn nhất Việt Nam, chiếm thị phần chủ đạo trên thị trường phân bón trong nước. Hai doanh nghiệp đang đẩy mạnh phát triển các dòng phân bón chất lượng cao, phân bón hữu cơ và giải pháp dinh dưỡng cây trồng, hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững.

PVFCCo - Phú Mỹ hiện đang vận hành Nhà máy Đạm Phú Mỹ và Nhà máy NPK Phú Mỹ, cung cấp đa dạng các sản phẩm phân bón như urê, NPK, phân bón trung vi lượng và hóa chất phục vụ nông nghiệp. Với hệ thống phân phối rộng khắp cả nước, PVFCCo - Phú Mỹ giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm nguồn cung phân bón cho sản xuất nông nghiệp và là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu ngành phân bón Việt Nam.

PVCFC hiện sản xuất và kinh doanh các sản phẩm phân bón mang thương hiệu Đạm Cà Mau, với các dòng chủ lực gồm urê, NPK, phân bón hữu cơ và nhiều giải pháp dinh dưỡng cây trồng. PVCFC là một trong những doanh nghiệp phân bón hàng đầu Việt Nam, có mạng lưới phân phối rộng khắp trong nước và xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế.

Phương Thảo