Ngành Kiểm sát nhân dân đổi mới toàn diện cả về tổ chức, phương thức hoạt động và chất lượng công tác

VKSND tối cao vừa có Báo cáo số 42/BC-VKSTC về tổng kết thi hành Nghị quyết số 96/2019/QH14 ngày 27/11/2019 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của VKSND, của TAND và công tác thi hành án (Nghị quyết số 96).

Chất lượng công tác điều tra, truy tố, xét xử từng bước được nâng cao

Trong giai đoạn vừa qua, bối cảnh quốc tế tiếp tục có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo, tác động trực tiếp đến công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật của mỗi quốc gia.

Trong nước, tình hình an ninh, chính trị vẫn được bảo đảm, ổn định nhưng tình hình tội phạm có sự gia tăng, chứa đựng nhiều yếu tố tiêu cực, tính chất, mức độ phạm tội ngày càng nghiêm trọng, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, hoạt động có tổ chức và được hình thành xuyên quốc gia, phát sinh nhiều loại tội phạm với phương thức, thủ đoạn phạm tội mới, phạm tội trên không gian mạng, liên quan đến nhiều lĩnh vực: Đấu thầu, đất đai, tài chính, giáo dục, khai thác tài nguyên hoặc liên quan đến việc phòng, chống dịch COVID-19,...

Năm 2025, trên phạm vi cả nước, cùng với việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, các cơ quan tư pháp đã chủ động rà soát, kiện toàn tổ chức theo hướng tinh giản, chuyên sâu và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao. Việc sắp xếp tập trung giảm đầu mối trung gian, điều chỉnh cơ cấu bên trong, bảo đảm phân công, phối hợp rõ ràng giữa các khâu điều tra, truy tố, xét xử. Qua đó góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo, nâng cao chất lượng giải quyết án và hiệu quả hoạt động tư pháp trong tình hình mới.

Trong bối cảnh đó, ngành KSND đã chủ động thích ứng bằng việc điều chỉnh phương thức làm việc, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước triển khai chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và giải quyết công việc; tăng cường phối hợp liên ngành nhằm bảo đảm thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, không để gián đoạn hoạt động tố tụng. Qua đó, chất lượng công tác điều tra, truy tố, xét xử từng bước được nâng cao; hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm tiếp tục được mở rộng; mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng ngày càng chặt chẽ; các vi phạm, sai sót trong hoạt động tư pháp được kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm.

Theo VKSND tối cao, việc triển khai Nghị quyết số 96 và các nghị quyết có liên quan đã tạo nền tảng chính trị - pháp lý quan trọng cho hoạt động của ngành KSND; góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; củng cố vị thế, vai trò của VKSND trong hệ thống các cơ quan tư pháp. Các chỉ tiêu, nhiệm vụ do Quốc hội giao được cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch công tác hằng năm gắn với kiểm tra, đánh giá và trách nhiệm người đứng đầu; kỷ luật, kỷ cương công vụ được tăng cường; nhận thức, trách nhiệm và ý thức tuân thủ pháp luật của đội ngũ cán bộ, công chức có chuyển biến tích cực.

Cơ chế phối hợp giữa Viện kiểm sát với Cơ quan điều tra, Tòa án và các cơ quan hữu quan ngày càng chặt chẽ, thực chất hơn; nhiều khó khăn, vướng mắc được trao đổi, tháo gỡ kịp thời. Chất lượng công tác công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp tiếp tục được nâng lên; trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra được đề cao; các chỉ tiêu nghiệp vụ cơ bản đều đạt và vượt yêu cầu của Quốc hội. Công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hành chính, kinh doanh, thương mại, lao động có nhiều chuyển biến tích cực; công tác bảo vệ quyền con người, quyền công dân được chú trọng hơn; tổ chức bộ máy, công tác xây dựng Đảng, xây dựng Ngành, chuyển đổi số, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng công tác trong giai đoạn mới.

0Quang cảnh Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của ngành Kiểm sát nhân dân.

Thêm vào đó, việc triển khai Nghị quyết số 96 và các nghị quyết có liên quan đã tạo động lực quan trọng thúc đẩy ngành KSND đổi mới toàn diện cả về tổ chức, phương thức hoạt động và chất lượng công tác. Vai trò của Viện kiểm sát ngày càng được khẳng định rõ hơn, thể hiện tính chủ động xuyên suốt trong tất cả các khâu công tác, từ tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm đến điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, góp phần bảo vệ pháp luật, quyền con người, quyền công dân và lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân trong bối cảnh mới.

Nhiều kết quả tích cực đạt được theo Nghị quyết 96

Về kết quả chỉ tiêu đạt được theo Nghị quyết 96/2019/QH14, báo cáo của VKSND tối cao thể hiện: Toàn ngành Kiểm sát tiếp tục thực hiện nghiêm những quy định của pháp luật, tăng cường phối hợp với cơ quan chức năng, kiểm sát chặt chẽ việc tiếp nhận, phân loại, giải quyết nguồn tin về tội phạm; kịp thời yêu cầu xử lý đúng căn cứ, đúng pháp luật, không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm.

VKSND các cấp kiểm sát 100% trường hợp thụ lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

Viện kiểm sát các cấp tiếp tục tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra; kiểm sát chặt chẽ trong xác định thẩm quyền điều tra, các căn cứ khi phê chuẩn các biện pháp ngăn chặn, đề ra yêu cầu điều tra có trọng tâm; tham gia hỏi cung, kiểm sát đình chỉ, tạm đình chỉ điều tra, qua đó bảo đảm hoạt động điều tra tuân thủ pháp luật, chống oan, sai, bỏ lọt tội phạm.

Chất lượng công tố, kiểm sát xét xử hình sự tiếp tục được nâng lên; trách nhiệm công tố tại phiên tòa được tăng cường; chất lượng tranh tụng và chất lượng kháng nghị có chuyển biến tích cực.

Ngành KSND tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nâng cao chất lượng kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động và hành chính; chú trọng kiểm sát chặt chẽ bản án, quyết định của Tòa án, kịp thời kháng nghị, kiến nghị đối với vi phạm.

Ngành KSND tiếp tục tăng cường rà soát, phân loại, lập kế hoạch giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đơn, phấn đấu không để đơn quá hạn do lỗi chủ quan và giải quyết kịp thời các trường hợp đã có hồ sơ vụ việc.

Cùng với đó, VKSND tối cao thực hiện đồng bộ các giải pháp bảo đảm thực hiện tốt nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra VKSND tối cao; chú trọng phát hiện, khởi tố, điều tra các hành vi tham nhũng trong hoạt động tư pháp, các hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp dẫn đến oan, sai, bỏ lọt tội phạm, bức cung, dùng nhục hình; đồng thời tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, chấn chỉnh nghiệp vụ.

Với phương châm “Điều tra nhanh - Kết luận sớm - Không oan - Không sai - Không lọt”; Cơ quan điều tra VKSND tối cao nâng cao chất lượng hoạt động điều tra, đẩy nhanh tiến độ điều tra, xác minh, phấn đấu đạt và vượt các chỉ tiêu theo yêu cầu Quốc hội.

Toàn Ngành tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; tăng cường quản lý, giải quyết yêu cầu bồi thường trong tố tụng hình sự gắn với các giải pháp chống oan, sai và kiểm tra, rút kinh nghiệm đối với các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường.

Tăng cường kỷ luật, kỷ cương công vụ gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

Một kết quả nổi bật khác là ngành KSND đã tập trung tăng cường kỷ luật, kỷ cương công vụ gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Việc thực hiện kỷ luật, kỷ cương được gắn với trách nhiệm người đứng đầu; công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ được tăng cường, thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm; nhiều vi phạm, biểu hiện tiêu cực được phát hiện, xử lý kịp thời, góp phần siết chặt kỷ luật, nâng cao hiệu lực quản lý và kiểm soát quyền lực trong Ngành.

Về công tác xây dựng đội ngũ, ngành KSND đã chú trọng rà soát, đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ theo hướng khách quan, minh bạch, bảo đảm đúng người, đúng việc. Việc lựa chọn, bổ nhiệm cán bộ, nhất là cán bộ giữ chức danh tư pháp, được thực hiện trên cơ sở tiêu chí rõ ràng, gắn với yêu cầu nhiệm vụ. Ngành ưu tiên sử dụng đội ngũ cán bộ có phẩm chất chính trị vững vàng, năng lực chuyên môn tốt, bản lĩnh nghề nghiệp cao. Công tác đào tạo, bồi dưỡng được triển khai theo hướng thiết thực, gắn với yêu cầu thực tiễn. Bên cạnh đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ, Ngành đặc biệt chú trọng bồi dưỡng kỹ năng công tố, kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa, cũng như kiến thức về công nghệ thông tin và xử lý chứng cứ điện tử. Phương pháp đào tạo được đổi mới theo hướng “giao việc để đào tạo”, tăng cường kèm cặp, hướng dẫn trực tiếp, tạo điều kiện để cán bộ trẻ được rèn luyện, trưởng thành trong thực tiễn công tác.

Trong sắp xếp tổ chức bộ máy, Ngành đã hoàn thành Đề án tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, theo mô hình VKSND 3 cấp, kết thúc hoạt động của VKSND cấp cao và VKSND cấp huyện, thành lập VKSND khu vực. Đến tháng 10/2025, toàn Ngành đã giảm 921 đơn vị quản lý ở các cấp và giảm 2.388 vị trí lãnh đạo, quản lý. Dự kiến đến năm 2030, giảm khoảng 1.468 vị trí lãnh đạo, quản lý cấp phó tương ứng. Việc tinh giản này được thực hiện thận trọng, có sự chỉ đạo chặt chẽ và phối hợp đồng bộ với các cơ quan liên quan, bảo đảm tính ổn định và hiệu quả hoạt động. Việc phân bổ, sử dụng biên chế được thực hiện theo hướng hiệu quả, hợp lý, đáp ứng yêu cầu công tác trong điều kiện bộ máy mới.

Về công nghệ thông tin, VKSND tối cao chủ động ban hành hệ thống chỉ tiêu thống kê, chế độ báo cáo thống kê, hệ thống chỉ tiêu cơ bản kết quả công tác nghiệp vụ; tổng kết, sửa đổi quy định phối hợp trong thống kê hình sự; từng bước nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong dự báo, cảnh báo, phòng ngừa tội phạm; triển khai Nền tảng quản lý án hình sự ngành KSND và tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh mạng, bảo vệ bí mật nhà nước trong môi trường số.

VKSND tối cao tiếp tục thực hiện tốt trách nhiệm cơ quan trung ương về tương trợ tư pháp hình sự; tăng cường phối hợp, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, rút ngắn thời gian thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp, góp phần phục vụ điều tra, truy tố, xét xử các vụ án có yếu tố nước ngoài, tội phạm xuyên quốc gia và thu hồi tài sản do phạm tội mà có.

Đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng VKSND tối cao trao Quyết định cho các đồng chí được bổ nhiệm chức danh Kiểm sát viên cao cấp đợt 1 năm 2026.

Trong công tác phối hợp giải quyết các vụ án xâm hại trẻ em, VKSND tối cao đã ban hành công văn chỉ đạo triển khai trong toàn Ngành xây dựng Quy chế phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền trong giải quyết các vụ án xâm hại trẻ em, bảo đảm thống nhất về nhận thức và tổ chức thực hiện ở Viện kiểm sát các cấp. Trên cơ sở đó, VKSND các tỉnh, thành phố đã chủ động, tích cực phối hợp với Cơ quan điều tra và các cơ quan liên quan tập trung xây dựng hoàn thiện Quy chế theo yêu cầu. Đến nay 100% các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã triển khai, xây dựng Quy chế phối hợp, lấy ý kiến của các ngành liên quan để ký ban hành.

Từ ngày 19/6/2020 (Nghị quyết số 121/2020/QH14 thông qua) đến nay, các quyết định truy tố của VKSND đều bảo đảm giải quyết đúng thời hạn, chất lượng giải quyết các vụ án xâm hại trẻ em ngày càng được nâng cao, các quyết định truy tố của Viện kiểm sát đều bảo đảm chính xác, đúng tội danh.

Ngoài ra, về xử lý các hành vi vi phạm pháp luật nhất là về gian lận, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế: VKSND tối cao đã chủ động, tích cực trong việc chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành xây dựng, chỉnh sửa, bổ sung các quy định của pháp luật liên quan đến xử lý các hành vi vi phạm về bảo hiểm. VKSND tối cao phối hợp với Bộ Công an, TAND tối cao ban hành văn bản về việc hướng dẫn kiến nghị khởi tố đối với các tội về bảo hiểm; trong đó hướng dẫn, quy định cụ thể việc nghiên cứu, xây dựng, tổng hợp, lập hồ sơ kiến nghị khởi tố của Cơ quan Bảo hiểm xã hội nhằm khắc phục những bất cập trong thực tiễn áp dụng pháp luật, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, thống nhất cho Cơ quan Bảo hiểm xã hội và các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình tiếp nhận, giải quyết kiến nghị khởi tố liên quan đến các tội về bảo hiểm, góp phần quan trọng trong việc bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động và nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm.

Theo VKSND tối cao, thực tiễn triển khai cho thấy Nghị quyết số 96 đã phát huy vai trò định hướng quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng công tác của các cơ quan tư pháp, trong đó có ngành KSND, nhưng một số nội dung không còn phù hợp đầy đủ với yêu cầu mới. Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 96 là cần thiết, cấp bách nhằm hoàn thiện cơ sở chính trị, pháp lý cho hoạt động của các cơ quan tư pháp, nhất là ngành KSND trong giai đoạn mới, bảo đảm các chỉ tiêu, nhiệm vụ sát thực tiễn, có tính dự báo và tính khả thi cao.

P.V