Ngành công nghiệp robot Mỹ phụ thuộc nhiều vào linh kiện Trung Quốc

Robot hình người của Trung Quốc - Ảnh: China Daily.

Tuy nhiên, theo tờ báo Nikkei Asia, chính những động thái này đã làm lộ rõ sự phụ thuộc mạnh mẽ của các nhà sản xuất và nhà nghiên cứu Mỹ vào phần cứng sản xuất tại Trung Quốc, dẫn tới những mâu thuẫn mới giữa một bên là mục tiêu an ninh của Washington và một bên là nhu cầu của ngành công nghiệp robot Mỹ đang phát triển nhanh chóng.

Vào tháng 7 vừa qua, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã quyết định đưa các robot di động tiên tiến vào danh sách hạn chế, đánh dấu nỗ lực mới nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào công nghệ nước ngoài. Dù vậy, với việc Trung Quốc chiếm lĩnh các mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng robot và cơ quan quản lý Mỹ vẫn chưa làm rõ các trường hợp miễn trừ sẽ được áp dụng như thế nào, các công ty vẫn đang cố gắng xác định ý nghĩa thực tế của các quy định mới này.

Ông Jeff Burnstein Chủ tịch của Hiệp hội Tiến bộ tự động hóa - một tổ chức hiệp hội ngành đại diện cho gần 1.500 công ty trong lĩnh vực robot, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ tự động hóa liên quan - cho biết: "Tôi nghĩ các công ty đang cố gắng tìm hiểu quy định mới đó có ý nghĩa như thế nào đối với họ và có tác động như thế nào”. Ông cũng nhấn mạnh rằng việc tìm hiểu về các quy định "đang là một việc hàng ngày".

Các hạn chế mới xuất hiện trong bối cảnh các nhà đầu tư toàn cầu và các công ty công nghệ đang đổ những khoản tiền lớn vào robot hình người và các hệ sinh thái "AI vật lý" khác mà nhiều nhà điều hành coi là bước tiến tiếp theo của tự động hóa.

Các hạn chế đó cũng làm nổi bật việc FCC - cơ quan truyền thống chịu trách nhiệm giám sát quyền sở hữu truyền thông và cấp giấy phép phát sóng - nổi lên từ tháng 12 năm ngoái như một công cụ quan trọng của chính quyền ông Trump trong việc hạn chế nhập khẩu một loạt hàng hóa, bao gồm máy bay không người lái (drone), bộ định tuyến internet và bộ biến tần điện.

Ông Peter Cowhey, giáo sư danh dự tại Đại học California San Diego chuyên về thương mại toàn cầu, cho biết các hạn chế nhập khẩu của FCC nhằm khuyến khích các công ty đa dạng hóa chuỗi cung ứng và đưa một phần sản xuất trở lại Mỹ. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra rằng không có cơ chế cụ thể nào để chuyển từ việc sử dụng sản phẩm Trung Quốc sang sản phẩm Mỹ. "Tôi sẽ gọi đây là một chính sách không nhất quán trong việc bắt buộc thay thế nhập khẩu”, ông nói.

Theo trang hỏi đáp (FAQ) của FCC về danh sách hạn chế mới cập nhật, các robot tiên tiến mới được lắp ráp tại Mỹ sẽ phải chứa hơn 65% linh kiện nội địa tính theo giá trị vào năm 2028 và hơn 75% vào năm 2029. Tuy nhiên, các nhà phân tích đặt câu hỏi về tính khả thi của việc giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, quốc gia cung cấp các linh kiện quan trọng được sử dụng cho robot di động, từ cảm biến đến khớp nối và động cơ.

Một ví dụ điển hình là các bộ truyền động, được sử dụng để điều khiển chuyển động của robot hình người và thường chiếm từ 40% đến 60% hóa đơn vật liệu phần cứng - theo báo cáo của công ty Gavekal Technologies vào ngày 10/8. Việc giữ tỷ lệ hàm lượng nước ngoài dưới 35% tổng chi phí là một thách thức, đặc biệt khi Trung Quốc cũng cung cấp phần lớn pin, lidar và bộ điều khiển động cơ được sử dụng để lắp ráp robot.

Chuyên gia Arthur Kroeber và các tác giả khác của Gavekal viết rằng: "Các bộ phận robot của Trung Quốc không bị cấm riêng lẻ, nhưng sự phụ thuộc tích lũy vào chuỗi cung ứng Trung Quốc sẽ khiến việc đạt được các mục tiêu đó trở nên khó khăn".

Một câu hỏi quan trọng khác là những công ty nào sẽ được phép miễn trừ khỏi lệnh cấm nhập khẩu robot - quy định không ảnh hưởng đến các mẫu robot hiện có đã được bán tại Mỹ.

Ông Kevin O'Hanlon, Phó chủ tịch phụ trách quan hệ chính phủ Bắc Mỹ tại Hiệp hội Điện tử Toàn cầu có trụ sở tại Mỹ - tổ chức đại diện cho hơn 3.200 công ty trong ngành công nghiệp điện tử toàn cầu trị giá 6 nghìn tỷ USD - nhận xét: "Quy trình xác định đó còn thiếu minh bạch".

Một số nhà sản xuất bộ định tuyến tiêu dùng đã được cấp miễn trừ tạm thời khỏi lệnh cấm nhập khẩu với điều kiện cam kết sản xuất trong tương lai tại Mỹ, theo một nguồn thạo tin. Một số công ty sản xuất bộ định tuyến đã được Chính phủ Mỹ cho phép tiếp tục nhập khẩu từ các nhà cung cấp không phải Trung Quốc, mặc dù Trung Quốc vẫn là nguồn cung cấp chính - nguồn tin này cho biết.

“Chúng tôi không thấy những miễn trừ đó được mở rộng sang các sản phẩm sản xuất tại Trung Quốc," nguồn tin cho biết.

Ông Georg Stieler, CEO khu vực châu Á tại công ty tư vấn robot Đức Stieler Technology & Market Advisory, cho biết: "Một câu hỏi lớn chưa được trả lời là liệu các công ty robot Trung Quốc có bất kỳ con đường thực sự nào để được phê duyệt có điều kiện hay không, hay chỉ nhà sản xuất đến từ các quốc gia đồng minh mới được hưởng miễn trừ”.

Tuy nhiên, một số công ty Mỹ đã ủng hộ quyết định của FCC. Trên nền tảng xã hội X, ông Evan Beard, CEO của nhà sản xuất robot công nghiệp Standard Bots, mô tả động thái này là "một trong những hành động an ninh công nghệ mạnh mẽ nhất trong lịch sử hiện đại của Mỹ". Ông cũng kêu gọi FCC áp dụng các quy tắc tương tự đối với cánh tay robot công nghiệp cố định.

Ông Brendan Schulman, Phó chủ tịch chính sách và quan hệ chính phủ tại Boston Dynamics, một nhà sản xuất hàng đầu trong lĩnh vực robot bốn chân, nhận xét: "Tôi cảm thấy đây chỉ là đợt đầu tiên trong một loạt các chính sách sẽ định hình sự thành công và tăng trưởng của ngành robot Mỹ trong nhiều thập kỷ tới".

Hiện tại, lệnh cấm của FFC. được dự báo sẽ ảnh hưởng nặng nề đến các phòng thí nghiệm nghiên cứu và các công ty khởi nghiệp, do sự phụ thuộc của họ vào robot nhập khẩu. Ông Michael Perry, người đứng đầu chiến lược thương mại tại công ty khởi nghiệp robot hình người công nghiệp Persona AI có trụ sở tại Houston, cho biết các nhà cung cấp bộ truyền động, vít bi, pin và các linh kiện quan trọng khác đã bị đưa vào danh sách hạn chế và các hạn chế đó là một biến số khác mà thị trường robot sẽ phải đối mặt khi chi phí chuyển sang người dùng cuối.

"Câu hỏi là, liệu chúng ta có thể đạt được khối lượng cần thiết ở mức giá phù hợp không?" ông Perry nói.

Một cuộc đánh giá nội bộ vào cuối tháng 7 của Hiệp hội Tiến bộ tự động hóa cho thấy trong số 31 bài báo nghiên cứu do các trường đại học Mỹ thực hiện, 28 bài đã dựa vào robot hình người hoặc robot bốn chân của nhà sản xuất Trung Quốc Unitree để tiến hành nghiên cứu. "Một số công ty khởi nghiệp phụ thuộc vào những sản phẩm ít tốn kém hơn đến từ các quốc gia khác để xây dựng sản phẩm của riêng họ. Bởi vậy, quy định mới sẽ khiến các công ty khó phát triển hơn vì chi phí tăng lên”, ông Burnstein nói

Theo giới chuyên môn, về lâu dài, các hạn chế mới có thể phản tác dụng vì tạo ra một môi trường pháp lý không ổn định, làm nản lòng các nhà đầu tư. Nhiều công ty dự báo FCC sẽ bổ sung thêm nhiều sản phẩm hơn nữa vào danh sách hạn chế.

An Huy