Ngân sách nhà nước bố trí tối thiểu 2% tổng chi hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường

Đẩy mạnh chuyển đổi xanh với tỷ trọng kinh tế xanh đạt 10% GDP

Giới thiệu Chuyên đề “Kết luận về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới”, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho biết, Kết luận đã xác định một số chỉ tiêu chủ yếu giai đoạn 2026 - 2030.

Trong đó, tập trung vào những cam kết then chốt như: bảo đảm mức chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc giới thiệu Chuyên đề “Kết luận về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới”. Ảnh: Hồ Long

Kiểm soát nghiêm ngặt nguồn thải với yêu cầu quan trắc tự động 100% nguồn nước, khí thải lớn và xử lý nước thải đạt quy chuẩn tại tất cả các cụm công nghiệp.

Lượng hóa chi tiết các mục tiêu, nâng cao chất lượng môi trường sống: tối thiểu 80% số ngày không khí tốt và trung bình tại các đô thị đặc biệt; tỷ lệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt đạt 95% ở đô thị và 85% ở nông thôn.

Bảo tồn đa dạng sinh học; bảo đảm an toàn dân cư trước thiên tai và đẩy mạnh chuyển đổi xanh với tỷ trọng kinh tế xanh đạt 10% GDP; tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp đạt tối thiểu 26,1%. Cam kết giảm phát thải khí nhà kính ít nhất 9%.

“Những chỉ tiêu cụ thể này thể hiện tư duy quản trị hiện đại, là căn cứ bắt buộc để các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch, phân bổ nguồn lực và đánh giá thực chất hiệu quả thực hiện”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ nhấn mạnh.

Về giải pháp, nhiệm vụ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ nêu rõ, để cụ thể hóa các mục tiêu, Trung ương đã xác định 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao nhận thức và trách nhiệm xã hội; lan tỏa lối sống xanh, tiêu dùng bền vững, xây dựng ý thức tự giác, văn hóa môi trường.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế, siết chặt kỷ cương và nâng cao hiệu lực thực thi. Trong đó, khẩn trương hoàn thiện Luật Luật Bảo vệ môi trường và pháp luật có liên quan, bảo đảm đồng bộ, thống nhất. Nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu, thiên tai.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Hồ Long

Tập trung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; kết hợp giữa tiền kiểm và tăng cường hậu kiểm; quy định rõ trách nhiệm của các cấp và từng cơ quan; lấy kết quả thực hiện mục tiêu môi trường là một tiêu chí đánh giá.

Hoàn thiện chế tài xử lý vi phạm phải đủ sức răn đe; tăng cường hướng dẫn, đối thoại, hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa sai sót và tuân thủ đúng pháp luật.

Thứ ba, huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Theo đó, ngân sách nhà nước bố trí tối thiểu 2% tổng chi hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường; bảo đảm giữ vững vai trò dẫn dắt, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, nguồn vốn quốc tế, các quỹ khí hậu toàn cầu, nguồn tài chính xanh. Hoàn thiện cơ chế, chính sách sử dụng bảo đảm linh hoạt.

Thứ tư, giải quyết các vấn đề môi trường bức xúc, kiểm soát chặt nguồn ô nhiễm. Tập trung giải quyết ô nhiễm không khí tại các đô thị đặc biệt; ô nhiễm tại các lưu vực sông, kênh, mương, hồ, làng nghề, cụm công nghiệp, khu vực khai thác khoáng sản và khu vực tồn lưu hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật.

Đầu tư hạ tầng thúc đẩy phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý chất thải; giảm mạnh tỷ lệ chôn lấp trực tiếp chất thải rắn sinh hoạt. Các nguồn phát sinh nước thải, khí thải lớn phải được giám sát tự động; không để phát sinh các khu vực ô nhiễm nghiêm trọng.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về môi trường và biến đổi khí hậu thống nhất

Thứ năm, bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Hiện đại hóa quản lý, khai thác; sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên gắn với chuyển đổi số. Thực hiện các giải pháp dựa vào tự nhiên; bảo vệ và phục hồi các hệ sinh thái quan trọng.

Thứ sáu, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro thiên tai. Cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu; điều chỉnh chiến lược, quy hoạch và xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai phù hợp với địa phương.

Chú trọng đầu tư, phát triển hạ tầng có khả năng chống chịu với thiên tai và biến đổi khí hậu; tập trung giải quyết ngập úng tại các đô thị, nhất là các đô thị lớn; phát triển đô thị chống chịu, thích ứng với biến đổi khí hậu. Nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, quy hoạch, di dời người dân khỏi khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở và bảo đảm sinh kế bền vững tại nơi ở mới.

Thứ bảy, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và quản lý phát thải khí nhà kính. Chuyển đổi các ngành kinh tế theo hướng xanh, tuần hoàn và carbon thấp. Phát triển các ngành kinh tế mới, công nghiệp tái chế; phát triển giao thông xanh, đô thị xanh.

Thúc đẩy tuần hoàn vật liệu và sản phẩm trong toàn chuỗi giá trị; bảo đảm công bằng, đào tạo, chuyển đổi nghề và hỗ trợ sinh kế cho người lao động, nhóm dễ bị tổn thương. Hoàn thiện các quy định đo lường, thẩm định phát thải khí nhà kính theo tiêu chuẩn quốc tế. Quản lý chặt chẽ hoạt động trao đổi tín chỉ carbon; xây dựng tiêu chuẩn tín chỉ carbon trong nước.

Thứ tám, phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và nguồn nhân lực. Ưu tiên nghiên cứu, phát triển, chuyển giao và ứng dụng công nghệ quan trắc, dự báo, cảnh báo; công nghệ sạch, công nghệ tái chế, xử lý chất thải, giảm phát thải; thu hồi, lưu giữ và tái sử dụng carbon.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về môi trường và biến đổi khí hậu thống nhất, đồng bộ, tích hợp và liên thông; phục vụ chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, giám sát và công khai thông tin.

Tăng cường nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý môi trường nhất là cán bộ cấp xã; xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành; thúc đẩy liên kết giữa viện, trường và doanh nghiệp, có chính sách đãi ngộ thỏa đáng.

Thứ chín, đẩy mạnh hợp tác và hội nhập quốc tế. Chủ động tham gia định hình các sáng kiến, thỏa thuận và cơ chế hợp tác khu vực, toàn cầu về môi trường và khí hậu. Tăng cường ngoại giao môi trường, ngoại giao khí hậu. Tăng cường hợp tác xử lý các vấn đề môi trường xuyên biên giới, quản lý tài nguyên nước, phòng, chống thiên tai và bảo đảm an ninh môi trường, an ninh khí hậu.

Để đưa các quyết sách vào thực tiễn, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ nhấn mạnh, toàn hệ thống chính trị phải khẩn trương đổi mới mạnh mẽ nhận thức và phương thức tổ chức thực hiện; quán triệt và thực thi nghiêm túc 5 yêu cầu trọng tâm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Một là, xác định đúng trọng tâm, thứ tự ưu tiên và tập trung giải quyết dứt điểm các khâu đột phá mang tính nền tảng, lan tỏa.

Hai là, thực hiện dưới sự lãnh đạo thống nhất, xuyên suốt của Đảng; đề cao trách nhiệm nêu gương, tinh thần nói đi đôi với làm, nhận nhiệm vụ phải thực hiện đến cùng của mỗi cán bộ, đảng viên.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Ba là, phân định rõ thẩm quyền 3 cấp: Trung ương định hướng chiến lược, cấp tỉnh đổi mới điều phối, cấp xã trực tiếp thực thi. Tuyệt đối không đùn đẩy, né tránh hoặc làm thay.

Bốn là, cụ thể hóa quyết sách thành chương trình hành động sát thực tiễn, rõ nguồn lực, lộ trình, sản phẩm và cá nhân chịu trách nhiệm.

Năm là, tăng cường kiểm tra, giám sát công khai, minh bạch và đánh giá thực chất năng lực cán bộ bằng dữ liệu cùng sản phẩm thực tế.

Minh Trang; Ảnh: Hồ Long