Ngăn ngừa ngộ độc thực phẩm từ khâu chế biến đến tiêu dùng

Các y, bác sỹ tích cực theo dõi, điều trị các ca bệnh ngộ độc sau khi ăn bánh mỳ. (Ảnh: Quang Thái/TTXVN)

Từ đầu năm đến nay, tại nhiều địa phương trên cả nước đã ghi nhận các vụ ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mỳ với số lượng người mắc lớn. Các vụ việc xảy ra tại Đồng Tháp, Quảng Trị, Đắk Lắk và Quảng Ngãi… cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn hiện hữu, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nắng nóng của mùa hè.

Kết quả điều tra, xét nghiệm của cơ quan chuyên môn tại một số địa phương đã phát hiện các vi khuẩn gây bệnh như Salmonella spp và Bacillus cereus trong bệnh phẩm và thực phẩm liên quan.

Những vụ việc này tiếp tục đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất, chế biến, bảo quản đến tiêu dùng; đồng thời nâng cao nhận thức của người dân trong lựa chọn và sử dụng thực phẩm.

Tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn

Tại tỉnh Đồng Tháp, đến ngày 19/6, ngành chức năng ghi nhận 290 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến việc ăn bánh mỳ thịt tại cơ sở bánh mỳ Hồng Ngọc 37. Các trường hợp có biểu hiện đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, sốt, tê tay, mệt mỏi và đau đầu.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, các cơ sở y tế đã tổ chức cấp cứu, điều trị và phối hợp điều tra nguyên nhân vụ việc. Trong tổng số 290 trường hợp được ghi nhận, có 34 người đã được điều trị ngoại trú hoặc xuất viện, 256 người tiếp tục điều trị tại các cơ sở y tế. Theo ngành chức năng, sức khỏe của các bệnh nhân cơ bản ổn định.

Kết quả xét nghiệm bệnh phẩm do Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện cho thấy có 25 trong tổng số 36 mẫu dương tính với Salmonella spp.

Trong khi đó, các mẫu thực phẩm được kiểm tra nhanh chỉ tiêu hàn the đều cho kết quả âm tính.

Do các nguyên liệu được nhập từ nhiều lô hàng khác nhau và mặt hàng pate do cơ sở tự chế biến đã sử dụng hết nên cơ quan chức năng không còn mẫu phù hợp để truy xuất nguyên nhân trực tiếp.

Trước đó, cuối tháng 4, tại xã Tân Lập, tỉnh Quảng Trị xảy ra vụ ngộ độc thực phẩm khiến nhiều người phải nhập viện điều trị sau khi sử dụng bánh mỳ tại một cơ sở trên địa bàn. Các bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng sốt cao, đau bụng, tiêu chảy, nôn mửa và mất nước.

Kết quả kiểm nghiệm của Viện Pasteur Nha Trang cho thấy phát hiện vi khuẩn Salmonella spp trong 7 mẫu bệnh phẩm và 4 mẫu thực phẩm. Đồng thời, Bacillus cereus cũng được phát hiện trong 4 mẫu thực phẩm liên quan.

Tại Đắk Lắk, cuối tháng 3, Trung tâm Y tế Ea H’leo ghi nhận 77 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến việc sử dụng bánh mỳ của cơ sở Q.H tại xã Ea Drăng. Các bệnh nhân có biểu hiện đau bụng, nôn ói, tiêu chảy và sốt.

Theo điều tra ban đầu, các trường hợp này đều sử dụng bánh mỳ tại cơ sở nói trên trong khoảng thời gian từ chiều đến tối ngày 27/3. Sau đó, nhiều người xuất hiện triệu chứng và phải nhập viện điều trị.

Tại Quảng Ngãi, vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại xã Tịnh Khê trong các ngày 22 và 23/3 khiến nhiều người dân phải nhập viện sau khi ăn bánh mỳ tại một điểm bán trên địa bàn.

Kết quả kiểm nghiệm của Viện Pasteur Nha Trang và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ngãi cho thấy nhiều mẫu thực phẩm và bệnh phẩm dương tính với Salmonella spp và Bacillus cereus. Cơ quan chuyên môn kết luận nguyên nhân vụ ngộ độc là do thực phẩm bị nhiễm vi sinh vật.

Theo cơ quan chuyên môn, Salmonella là nhóm vi khuẩn đường ruột có thể gây sốt, đau bụng, tiêu chảy, nôn mửa và mất nước sau khi sử dụng thực phẩm nhiễm khuẩn. Trong khi đó, Bacillus cereus thường xuất hiện trong thực phẩm chế biến sẵn và có khả năng sinh độc tố gây nôn ói, đau bụng, tiêu chảy cấp.

Từ các vụ việc nêu trên có thể thấy bánh mỳ là món ăn phổ biến nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu một trong các khâu lựa chọn nguyên liệu, chế biến hoặc bảo quản không được thực hiện đúng quy định.

Bác sỹ điều trị cho các nạn nhân nghi phản vệ do thức ăn, theo dõi ngộ độc thực phẩm. (Ảnh: TTXVN phát)

Chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng

Theo Thạc sỹ, bác sỹ chuyên khoa II Nguyễn Thị Song Thao, Phó trưởng khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Hữu nghị, mùa hè là thời điểm nguy cơ ngộ độc thực phẩm gia tăng do nhiệt độ và độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus và nấm mốc phát triển trong thực phẩm.

Nhiều loại vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, Escherichia coli (E. coli), Staphylococcus aureus hay Bacillus cereus có thể nhân lên nhanh chóng khi thực phẩm được bảo quản không đúng nhiệt độ.

Thời tiết nóng làm thực phẩm dễ ôi thiu, biến chất, trong khi nhu cầu sử dụng thức ăn chế biến sẵn, thực phẩm đường phố và đồ uống giải khát tăng cao, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm.

Bên cạnh đó, ruồi, gián và các loại côn trùng phát triển mạnh trong mùa hè cũng có thể mang theo vi sinh vật gây bệnh, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm nếu khâu bảo quản, che đậy không bảo đảm.

Theo bác sỹ Song Thao, các nhóm thực phẩm dễ hư hỏng trong mùa hè gồm: thịt, cá, hải sản tươi sống; các sản phẩm chế biến sẵn như giò, chả, xúc xích, pate; trứng và các sản phẩm từ trứng; sữa và chế phẩm từ sữa; các món ăn đã nấu chín nhưng để lâu ở nhiệt độ phòng; rau sống, gỏi, nộm và thực phẩm ăn liền không qua nấu chín; kem, nước đá và đồ uống không bảo đảm vệ sinh.

Đối với bánh mỳ, nguy cơ ngộ độc có thể đến từ nhiều thành phần như thịt, chả, pate, trứng, rau sống, nước sốt hoặc đồ chua. Chỉ cần một khâu không bảo đảm vệ sinh cũng có thể gây nhiễm khuẩn thực phẩm.

Các nguyên nhân thường gặp gồm: nguyên liệu không bảo đảm chất lượng hoặc đã ôi thiu; pate, thịt nguội, chả hoặc nước sốt bảo quản không đúng nhiệt độ; rau sống không được làm sạch; dụng cụ chế biến không bảo đảm vệ sinh; nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín; người chế biến không tuân thủ vệ sinh cá nhân.

Để phòng tránh ngộ độc thực phẩm, bác sỹ khuyến cáo người dân lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn tươi, không có dấu hiệu hư hỏng; không sử dụng thực phẩm quá hạn hoặc bảo quản không đúng quy định.

Trong quá trình chế biến, cần rửa tay sạch trước khi tiếp xúc thực phẩm; tách riêng thực phẩm sống và chín để tránh nhiễm chéo; nấu chín kỹ, đặc biệt đối với thịt, cá và hải sản.

Đối với thực phẩm đã nấu chín, nên sử dụng sớm sau chế biến; bảo quản ở nhiệt độ phù hợp; không để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Khi sử dụng lại cần hâm nóng kỹ trước khi ăn.

Người dân được khuyến cáo lựa chọn cơ sở kinh doanh uy tín, bảo đảm điều kiện vệ sinh; ưu tiên thực phẩm chế biến tại chỗ và sử dụng ngay; không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu thay đổi màu sắc, mùi vị hoặc đã để lâu trong điều kiện thời tiết nóng.

Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ ngộ độc thực phẩm như đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc sốt sau ăn uống, người bệnh cần ngừng sử dụng thực phẩm nghi ngờ, uống đủ nước hoặc dung dịch oresol để bù nước và điện giải, nghỉ ngơi và theo dõi diễn biến sức khỏe. Trong trường hợp vẫn ăn uống được, nên lựa chọn thức ăn lỏng, dễ tiêu.

Cảnh báo ngộ độc Botulinum

Bác sỹ Song Thao lưu ý, ngộ độc Botulinum là dạng ngộ độc hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm do độc tố của vi khuẩn Clostridium botulinum gây ra. Trong điều kiện yếm khí, đặc biệt ở các thực phẩm đóng kín như pate, đồ hộp, thịt chế biến sẵn hoặc thực phẩm bảo quản không đúng quy trình, vi khuẩn có thể phát triển và sinh độc tố Botulinum. Đây là một trong những độc tố thần kinh mạnh nhất được biết đến.

Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, khô miệng, nhìn mờ, nhìn đôi, sụp mi, nói khó, nuốt khó, yếu cơ tăng dần và có thể dẫn tới suy hô hấp. Đáng lưu ý, người bệnh có thể không sốt, không đau bụng hoặc chỉ có triệu chứng tiêu hóa nhẹ nhưng lại xuất hiện các dấu hiệu thần kinh điển hình.

Theo bác sỹ Song Thao, nếu sau khi sử dụng các thực phẩm nghi ngờ như pate, đồ hộp hoặc thực phẩm bảo quản không đúng quy trình xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ, sụp mi, nói khó, nuốt khó, yếu tay chân hoặc khó thở, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ diễn biến nặng.

Bác sỹ cũng khuyến cáo, đối với pate và thực phẩm đóng hộp, sau khi mở nắp cần bảo quản đúng hướng dẫn của nhà sản xuất và sử dụng trong thời gian khuyến cáo để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc phát sinh độc tố.

Một số sai lầm thường gặp trong xử trí ngộ độc thực phẩm gồm tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy, sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định, không bù đủ nước và điện giải, ăn uống quá sớm hoặc dùng thức ăn khó tiêu khi hệ tiêu hóa chưa hồi phục.

Bác sỹ khuyến cáo người bệnh không nên tự điều trị kéo dài tại nhà khi triệu chứng không cải thiện hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường. Việc thăm khám, điều trị kịp thời giúp hạn chế biến chứng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền./.

(TTXVN/Vietnam+)