Ngân hàng tăng tốc sở hữu công ty bảo hiểm

Diễn biến này đang thúc đẩy một làn sóng các ngân hàng mạnh tay tăng vốn, chuyển mình từ người “bán thuê” sang chủ sở hữu để trực tiếp khai thác "mỏ vàng" dữ liệu khách hàng.

Bancassurance là "vùng xanh"

Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính chung 6 tháng đầu năm 2026, tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường ước đạt 117.900 tỷ đồng, chỉ tăng nhẹ 2,2%. Tuy nhiên, bức tranh chi tiết lại cho thấy một sự phân cực lớn.

Hàng loạt ngân hàng lớn đang có sự dịch chuyển mạnh mẽ, từ bỏ vai trò trung gian để trực tiếp sở hữu công ty bảo hiểm.

Lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ tiếp tục đối mặt với khó khăn khi doanh thu phí ước đạt 68.800 tỷ đồng, giảm 4,5%. Đáng chú ý, doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới toàn thị trường sụt giảm mạnh tới 16% so với cùng kỳ 2025. Riêng tháng 6/2026, đà giảm này thậm chí lên tới 36%, cho thấy thị trường vẫn đang trong quá trình tái cơ cấu và niềm tin của người tiêu dùng chưa hoàn toàn hồi phục sau giai đoạn khủng hoảng.

Thế nhưng, giữa bối cảnh ảm đạm đó, kênh Bancassurance (bán bảo hiểm qua ngân hàng) lại ghi nhận diễn biến trái ngược. Trong khi kênh đại lý truyền thống – vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất – sụt giảm sâu 25,5%, thì Bancassurance là kênh phân phối duy nhất có tăng trưởng dương (tăng 2,4%) trong 6 tháng đầu năm. Điều này đặt ra câu hỏi: Tại sao trong cùng một thị trường suy giảm, các ngân hàng vẫn có thể tìm thấy cơ hội tăng trưởng?

Theo các chuyên gia, sự tăng trưởng của Bancassurance đến từ lợi thế độc quyền mà các đại lý truyền thống không có được đó là dữ liệu khách hàng. TS. Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia kinh tế cao cấp, nhận định: “Ngân hàng là nơi nắm giữ bức tranh toàn diện nhất về dòng tiền, thu nhập và hành vi tài chính của khách hàng. Điều này cho phép các định chế tài chính thiết kế sản phẩm phù hợp hơn và nâng cao trải nghiệm dịch vụ”.

Thay vì tư vấn theo diện rộng, các ngân hàng có thể tận dụng tệp khách hàng trung lưu và khách hàng ưu tiên (Priority) có thu nhập ổn định để chào bán các sản phẩm bảo vệ tài chính trọn gói. Bảo hiểm lúc này không còn là một sản phẩm bán kèm (cross-sell) đơn thuần mà trở thành một phần trong chiến lược quản lý tài sản dài hạn của khách hàng tại ngân hàng.

Nhận thấy tiềm năng và muốn kiểm soát hoàn toàn trải nghiệm khách hàng, hàng loạt ngân hàng lớn đang có sự dịch chuyển mạnh mẽ: Từ bỏ vai trò trung gian nhận hoa hồng để trực tiếp sở hữu công ty bảo hiểm.

Làn sóng đổ vốn: Từ “bán thuê” sang “làm chủ”

Điển hình là Techcombank. Mới đây, HĐQT ngân hàng này đã thông qua nghị quyết tăng vốn góp tối đa 2.400 tỷ đồng vào Công ty Bảo hiểm nhân thọ Kỹ thương (Techcom Life). Sau đợt tăng vốn, Techcom Life sẽ có vốn điều lệ 4.300 tỷ đồng, lọt vào Top 10 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ lớn nhất Việt Nam. Techcombank khẳng định, việc tự xây dựng hệ sinh thái giúp họ kiểm soát toàn bộ quy trình từ thiết kế sản phẩm, phân phối đến dịch vụ sau bán và chi trả bồi thường – điều mà mô hình hợp tác độc quyền trước đây không làm được.

Không chỉ lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ mà các nhà băng cũng đang chủ động rời vai trung gian để tiến tới làm chủ cuộc chơi tại thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.

ACB cũng đã thông qua việc thành lập Công ty TNHH Bảo hiểm Phi nhân thọ ACB (ACB Insurance) với vốn 500 tỷ đồng. Ngân hàng này đặt mục tiêu đầy tham vọng với doanh thu phí bảo hiểm tăng trưởng kép trên 50% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030.

Tại VPBank, ngân hàng này cũng vừa thông qua kế hoạch rót thêm hơn 1.000 tỷ đồng vào công ty bảo hiểm thành viên OPES. Kết quả ban đầu khá khả quan khi OPES ghi nhận lợi nhuận quý I/2026 tăng gần 3 lần so với cùng kỳ. Một số ngân hàng khác như VietABank cũng đang lên kế hoạch góp vốn hoặc mua lại các doanh nghiệp bảo hiểm để hoàn thiện hệ sinh thái tài chính.

Lý giải cho làn sóng đầu tư mạnh mẽ này, lãnh đạo các ngân hàng đều nhìn nhận thị trường bảo hiểm Việt Nam vẫn đang trong "giai đoạn vàng". Với hơn 50% dân số trong độ tuổi lao động nhưng tỷ lệ phí bảo hiểm nhân thọ trên GDP mới chỉ đạt 1,2%, dư địa tăng trưởng là cực kỳ lớn.

Tuy nhiên, giới phân tích từ Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cảnh báo, bảo hiểm không phải là lĩnh vực mang lại lợi nhuận tức thì. Đây là ngành kinh doanh đặc thù đòi hỏi năng lực định phí và quản trị rủi ro chuyên sâu.

Minh chứng là kế hoạch kinh doanh của Techcom Life, công ty dự kiến chưa có lãi trong 2 năm đầu, bắt đầu có lãi từ năm thứ 3 và kỳ vọng lợi nhuận lũy kế đạt gần 1.200 tỷ đồng sau 5 năm.

Bên cạnh đó, áp lực chi trả quyền lợi bảo hiểm đang tăng cao (toàn thị trường tăng 18,2% trong 6 tháng đầu năm) cũng là một thách thức không nhỏ. Việc các ngân hàng tham gia sâu vào chuỗi giá trị bảo hiểm giúp giảm phụ thuộc vào tín dụng truyền thống trong bối cảnh biên lãi thuần (NIM) thu hẹp, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi một năng lực quản trị hệ sinh thái cực kỳ chuyên nghiệp.

Các chuyên gia nhận định sự dịch chuyển từ mô hình Bancassurance truyền thống sang sở hữu trực tiếp công ty bảo hiểm là bước đi tất yếu của các ngân hàng hiện đại. Dù thị trường bảo hiểm nhân thọ đang trong giai đoạn thanh lọc, nhưng với lợi thế về công nghệ và dữ liệu, các nhà băng đang đặt cược lớn vào một chu kỳ tăng trưởng mới bền vững và minh bạch hơn.

Huyền Anh