Ngân hàng Nhà nước từ chối đề xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu tràn lan

Trong nỗ lực hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường vàng, dự thảo sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP đang trở thành tâm điểm chú ý với những quan điểm trái chiều giữa cơ quan quản lý và các hiệp hội doanh nghiệp.

Ngân hàng Nhà nước lo ngại việc cấp phép đại trà sẽ tạo ra nguy cơ lớn về buôn lậu và rửa tiền núp bóng hoạt động nhập khẩu.

Trước những khó khăn về nguồn cung, Hiệp hội Kinh doanh vàng đã kiến nghị cơ quan quản lý xây dựng cơ chế thông thoáng hơn cho hoạt động nhập khẩu vàng nguyên liệu.

Góp ý cho dự thảo Hiệp hội Kinh doanh vàng đề xuất, các doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ nên được phép nhập khẩu dựa trên khối lượng hợp đồng ký kết với đối tác nước ngoài và chỉ cần đăng ký tại ngân hàng thương mại. Hiệp hội kỳ vọng quy định này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động như các ngành dệt may hay da giày, đồng thời chỉ cần báo cáo định kỳ về tình hình sử dụng vốn và ngoại tệ.

Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước đã dứt khoát bác bỏ phương án này để thực hiện đúng tinh thần chỉ đạo của cấp trên về việc mở rộng quyền nhập khẩu có kiểm soát. Cơ quan quản lý lý giải rằng nội hàm của việc kiểm soát nghĩa là chỉ cấp phép cho những đầu mối đủ năng lực nhằm điều tiết dòng ngoại tệ hiệu quả.

Với số lượng lên tới gần 7.000 doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức hiện nay, việc cấp phép đại trà sẽ tạo ra nguy cơ lớn về buôn lậu và rửa tiền núp bóng hoạt động nhập khẩu.

Ngân hàng Nhà nước cũng dẫn chứng mô hình của Trung Quốc khi quốc gia này dù có thị trường vàng lớn nhất thế giới nhưng cũng chỉ giao quyền nhập khẩu cho 13 ngân hàng lớn. Thay vì cấp phép tràn lan, quy định mới sẽ tập trung vào các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại đáp ứng đủ điều kiện để gia tăng nguồn cung chính ngạch và bảo đảm tính minh bạch cho toàn ngành.

Một điểm mới đáng chú ý trong dự thảo lần này là việc Ngân hàng Nhà nước dự kiến bãi bỏ quy định sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ là ngành kinh doanh có điều kiện. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ không còn phải xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất từ Ngân hàng Nhà nước như trước đây. Bước đi này nhằm phù hợp với Luật Đầu tư và đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo sự chủ động tối đa cho các cơ sở chế tác và kinh doanh.

Dù vậy, cơ quan soạn thảo nhấn mạnh rằng việc bãi bỏ rào cản gia nhập thị trường không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý. Các tổ chức và cá nhân vẫn phải chịu trách nhiệm nghiêm ngặt trước pháp luật về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn đo lường, nhãn hàng hóa và nghĩa vụ thuế.

Phương thức quản lý sẽ chuyển dịch hoàn toàn từ tiền kiểm sang hậu kiểm, trong đó Bộ Khoa học và Công nghệ đóng vai trò chủ đạo trong việc kiểm tra chất lượng và đo lường vàng lưu thông trên thị trường. Sự thay đổi này nhằm bảo đảm sự đồng bộ trong hành lang pháp lý, vừa khuyến khích phát triển ngành chế tác vàng chất lượng cao, vừa bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trong khi đó, góp ý cho dự thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã chỉ ra một số quy định có thể tạo ra rào cản quá lớn cho doanh nghiệp. Điển hình là điều kiện vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng đối với doanh nghiệp muốn sản xuất vàng miếng. VCCI cho rằng ngưỡng vốn này là quá cao, có thể loại bỏ phần lớn doanh nghiệp nội địa và làm giảm tính cạnh tranh trên thị trường.

Ngoài ra, việc yêu cầu doanh nghiệp phải có đồng thời nhiều loại giấy phép như giấy phép sản xuất, giấy phép kinh doanh mua bán và giấy phép nhập khẩu cho từng lần giao dịch được xem là tình trạng giấy phép con chồng chéo, gây lãng phí thời gian và chi phí tuân thủ.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đề nghị làm rõ quy định về việc chỉ được nhập khẩu vàng từ các nhà sản xuất được Hiệp hội Thị trường vàng London (LBMA) chứng nhận, vì điều này có thể hạn chế quyền lựa chọn đối tác và tăng giá thành sản phẩm. Đối với các loại hình mới như kinh doanh vàng trên tài khoản hay các sản phẩm phái sinh, dự thảo hiện vẫn chưa có khung pháp lý cụ thể về điều kiện và trình tự thủ tục.

VCCI kiến nghị cơ quan soạn thảo cần định nghĩa rõ ràng các hoạt động kinh doanh vàng khác để tránh việc áp dụng tùy tiện, đồng thời đơn giản hóa thủ tục xuất nhập khẩu thông qua việc liên thông dữ liệu giữa cơ quan Hải quan và Ngân hàng Nhà nước thay vì duy trì cơ chế cấp phép từng lần lỗi thời.

Thanh Hoa