Ngăn chặn tai họa từ trào lưu 'độ' xe điện trong giới học sinh

Nhiều vụ tai nạn thương tâm

Chuyển đổi sang các phương tiện sử dụng năng lượng sạch là một xu thế tất yếu và tích cực, mang lại lợi ích to lớn cho môi trường đô thị. Bản thân những chiếc xe máy điện, xe đạp điện nguyên bản khi được sản xuất và nhập khẩu chính ngạch đều phải trải qua các quy trình kiểm định nghiêm ngặt về chất lượng, giới hạn an toàn kỹ thuật và vận tốc cho phép. Tuy nhiên, một bộ phận thanh thiếu niên, đặc biệt là nhóm học sinh trung học, lại đang làm méo mó ý nghĩa tốt đẹp này.

Nắm bắt tâm lý thích thể hiện, đam mê tốc độ, hàng loạt cơ sở sửa chữa đã tung ra các dịch vụ "độ, chế" xe điện. Những chiếc xe vốn được thiết kế để di chuyển an toàn ở ngưỡng 25 - 40 km/h nhanh chóng bị can thiệp thô bạo, bất chấp nguyên tắc an toàn, tháo bỏ giới hạn tốc độ trên bộ điều khiển ECU, thay thế các bình ắc quy chì nguyên bản bằng những khối pin lithium-ion dung lượng khổng lồ được hàn thủ công. Hệ thống động cơ cũng bị "phẫu thuật", quấn lại cuộn đồng hoặc thay thế bằng loại motor có công suất lớn hơn gấp nhiều lần so với thiết kế ban đầu.

Đội CSGT An Lạc kiểm tra bãi xe trường học, kịp thời phát hiện những học sinh "độ chế" xe điện

Vốn được thiết kế cho tốc độ thấp, hệ thống khung sườn, lốp xe... của những chiếc xe này hoàn toàn không chịu đựng được khi sử dụng ở vận tốc lên tới 60-80, thậm chí 100 km/h. Khi chiếc xe điện lao đi trên phố với vận tốc của một chiếc mô tô phân khối lớn nhưng lại hoàn toàn tĩnh lặng không tiếng động cơ, nó vô tình trở thành một "hung thần" tàng hình. Người tham gia giao thông xung quanh gần như không có cơ hội nghe thấy tiếng động cơ để phòng tránh.

Theo thống kê của Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an TPHCM, chỉ trong quý 1/2026, lực lượng chức năng toàn thành phố đã phát hiện và xử lý hơn 1.900 trường hợp học sinh vi phạm trật tự an toàn giao thông. Đáng xót xa hơn, đã có 30 vụ tai nạn giao thông liên quan đến học sinh, sinh viên, cướp đi sinh mạng của 5 em và làm 17 em khác bị thương. Cơ quan Công an ghi nhận, phần lớn các vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng này đều liên quan trực tiếp đến việc người cầm lái chưa đủ tuổi, thiếu kinh nghiệm, không có kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp nhưng lại điều khiển các phương tiện xe điện đã bị thay đổi kết cấu để chạy với tốc độ kinh hoàng.

Điển hình, trưa 22/3 vừa qua, P.T.T.H (16 tuổi, ngụ phường Tân Sơn Nhì) điều khiển xe điện lưu thông trên tuyến đường An Phú Đông 25. Khi đang di chuyển với tốc độ cao, do thiếu kỹ năng làm chủ phương tiện, chiếc xe bất ngờ mất lái, trượt dài trên mặt đường. Cú ngã chí mạng khiến em H. văng sang làn đường ngược chiều, va chạm mạnh với một chiếc ôtô đang di chuyển tới. Dù được người dân khu vực nhanh chóng hỗ trợ đưa đi cấp cứu, nhưng đa chấn thương quá nặng đã khiến nữ sinh tử vong sau đó.

Một vụ việc tương tự xảy ra sau đó không lâu, khi em N.T.C.L (17 tuổi, ngụ xã Đông Thạnh) gặp tai nạn trên tuyến đường Song Hành đêm 30/3. Cú ngã do gặp chướng ngại vật bất ngờ khiến L. tử vong ngay tại chỗ.

Công an kiểm tra một "lò độ” xe điện

Triệt xóa "lò độ”

Trước thực trạng trên, Phòng CSGT Công an TPHCM đã phối hợp với các đơn vị liên quan ra quân tổng rà soát, quản lý, kiểm tra các "lò độ”, tiệm sửa xe nghi có hoạt động "độ, chế" xe điện; cơ sở sản xuất, kinh doanh phụ tùng, linh kiện phục vụ việc "độ xe"; đồng thời kiểm tra các cơ sở sản xuất, chế tạo, kinh doanh vũ khí thô sơ, công cụ hỗ trợ trên địa bàn Thành phố.

Qua kiểm tra 7 cơ sở sửa chữa xe trên địa bàn, lực lượng chức năng phát hiện 1 cơ sở không có giấy phép kinh doanh; 6 cơ sở có trang bị thiết bị nhưng chưa xây dựng phương án phòng cháy, chữa cháy; 1 cơ sở là kho hàng lắp ráp xe điện, sản xuất pin điện, linh kiện.

Lực lượng chức năng cũng ghi nhận 11 xe điện có dấu hiệu thay đổi kết cấu; 221 xe điện không xuất trình được giấy tờ, trong đó có 45 xe điện đã lắp ráp hoàn chỉnh và 117 xe điện đang lắp ráp, cùng nhiều linh kiện, phụ tùng không có hóa đơn, chứng từ.

Theo Phòng CSGT, qua kiểm tra cho thấy, nhiều cơ sở sửa chữa, bảo dưỡng xe điện, bán lẻ phụ tùng xe điện sử dụng linh kiện, phụ tùng nhập từ nước ngoài, chủ yếu từ Trung Quốc. Một số cơ sở lắp ráp, tái chế, sản xuất linh kiện chưa đăng ký bản quyền, chưa qua kiểm tra chất lượng sản phẩm của cơ quan chức năng.

Muôn kiểu thay đổi kết cấu, nâng cấp pin và động cơ xe điện để tăng tốc độ

Đáng lo ngại, việc nhập khẩu các loại pin trực tiếp từ nước ngoài chưa được quản lý chặt chẽ; trong khi hoạt động tái chế pin cũ để tiếp tục sử dụng tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ, nhất là tại các khu dân cư đông đúc.

Chỉ tính riêng tháng 5/2026, Phòng CSGT phối hợp cùng Công an các địa phương liên tục tuần tra, phát hiện và lập biên bản xử lý tới 1.280 trường hợp xe điện vi phạm các quy định về trật tự an toàn giao thông. Những biện pháp mạnh tay, phương châm không có vùng cấm của Công an TPHCM đang phát huy tác dụng răn đe vô cùng mạnh mẽ, góp phần thiết lập lại trật tự kỷ cương trên các tuyến đường trọng điểm.

Bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, xử lý các cơ sở vi phạm, lực lượng chức năng khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, không sử dụng hoặc tiếp tay cho hành vi "độ, chế" xe điện.

Đặc biệt, các bậc phụ huynh cần thường xuyên kiểm tra phương tiện đi lại của con em mình; không giao xe đã bị "độ, chế" hoặc xe không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn cho trẻ sử dụng, nhằm bảo vệ tính mạng, sức khỏe của chính con em mình và những người tham gia giao thông.

Minh Tiến