Ngăn chặn gian lận hóa đơn từ sớm

Ngày 17/7, Tòa án nhân dân tỉnh mở phiên tòa xét xử vụ án “Mua bán trái phép hóa đơn” và “Trốn thuế”, trước tòa, các bị cáo đều thừa nhận hành vi phạm tội. Qua các lời khai, cơ quan chức năng xác định đường dây mua bán hóa đơn được vận hành trong nhiều năm, với hàng trăm hóa đơn khống có giá trị giao dịch lên tới hơn một nghìn tỷ đồng.

Các bị cáo trong vụ án "Mua bán trái phép hóa đơn" và "Trốn thuế" vừa xét xử ngày 17/7 tại Tòa án nhân dân tỉnh.

Theo cáo trạng, bị cáo Tạ Thị N (sinh năm 1978), là người trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động của Công ty trách nhiệm hữu hạn Phúc An ở thôn An Lạc, xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên. Từ năm 2020 đến cuối năm 2025, N đã xuất bán khống 697 hóa đơn giá trị gia tăng (không có hàng hóa, dịch vụ) cho 22 doanh nghiệp, với tổng giá trị hơn 1,2 nghìn tỷ đồng; đồng thời mua 325 hóa đơn khống của 20 công ty khác để hợp thức hóa đầu vào.

Cùng vụ án, Nguyễn Thị T (sinh năm 1972) làm nghề buôn bán phế liệu tự do tại tỉnh Hưng Yên. Do không thành lập doanh nghiệp, từ cuối năm 2020 đến cuối năm 2025, T đã mua khống 17 hóa đơn giá trị gia tăng của Công ty trách nhiệm hữu hạn Phúc An với tổng giá trị hàng hóa hơn 9,06 tỷ đồng, sau đó bán lại cho Công ty trách nhiệm hữu hạn Long Hải để hưởng chênh lệch. Bị cáo Nguyễn Đình L (sinh năm 1969), Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Long Hải ở thôn Quảng Bố, xã Lâm Thao, tỉnh Bắc Ninh. Trong quá trình điều hành doanh nghiệp, từ cuối năm 2020 đến cuối năm 2025, L đã mua 17 hóa đơn giá trị gia tăng khống từ Nguyễn Thị T với tổng giá trị hàng hóa hơn 9,06 tỷ đồng nhằm hợp thức hóa số hàng mua trôi nổi không có hóa đơn.

Một chuyên án khác do Công an tỉnh bóc gỡ tháng 5 vừa qua lại cho thấy một phương thức tinh vi hơn, khi hành vi phạm tội được ngụy trang dưới vỏ bọc doanh nghiệp cung ứng lao động. Tháng 12/2025, qua nắm tình hình, Phòng An ninh chính trị nội bộ phát hiện Công ty trách nhiệm hữu hạn STB Group ở phường Nếnh có nhiều dấu hiệu bất thường trong hoạt động cung ứng lao động và phát hành hóa đơn.

Từ những tài liệu thu thập được, đơn vị xác định từ tháng 12/2023 đến tháng 1/2026, ngoài việc ký hợp đồng và xuất hóa đơn đối với lao động do công ty trực tiếp tuyển dụng, các đối tượng còn hợp thức hóa hợp đồng cung ứng lao động cho những cá nhân môi giới tuyển dụng không đủ tư cách pháp lý giao dịch với doanh nghiệp sử dụng lao động để hưởng lợi từ 2% đến 5% giá trị trước thuế trên mỗi hóa đơn. Đến thời điểm hiện tại, các đối tượng đã mua bán trái phép 73 hóa đơn giá trị gia tăng với tổng giá trị ghi trên hóa đơn hơn 45,8 tỷ đồng.

Tội phạm mua bán hóa đơn đang chuyển từ việc lập doanh nghiệp "ma" sang lợi dụng doanh nghiệp hoạt động hợp pháp để thực hiện hành vi phạm tội. Doanh nghiệp vẫn có đăng ký kinh doanh, có hóa đơn điện tử, có tài khoản ngân hàng, có hợp đồng và dòng tiền giao dịch. Lớp "vỏ bọc" hợp pháp này khiến việc phát hiện vi phạm không còn đơn thuần dựa vào chứng từ giấy mà đòi hỏi phải đối chiếu đồng thời dữ liệu thuế, dòng tiền, hoạt động sản xuất, kinh doanh và thông tin đăng ký doanh nghiệp.

Đại tá Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Phòng An ninh chính trị nội bộ cho biết: “Các đối tượng lợi dụng chính pháp nhân doanh nghiệp được thành lập hợp pháp để che giấu hành vi phạm tội. Hồ sơ tuyển dụng, hợp đồng cung ứng lao động và hóa đơn đều được hợp thức hóa dưới các giao dịch kinh tế bình thường, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, điều tra”.

Phía sau mỗi đường dây mua bán hóa đơn là hành vi trái phép của một số doanh nghiệp muốn hợp thức hóa chi phí, giảm nghĩa vụ thuế hoặc che giấu nguồn gốc hàng hóa. Khi cả người bán và người mua cùng hưởng lợi, hóa đơn trở thành "mắt xích" trong hoạt động gian lận kinh tế, làm thất thu ngân sách, cạnh tranh không lành mạnh. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã khởi tố gần 90 vụ với hơn 200 bị can về tội phạm kinh tế, trong đó có nhiều vụ liên quan đến gian lận thương mại, trốn thuế và mua bán trái phép hóa đơn. Thực tế này cho thấy tội phạm kinh tế vẫn diễn biến phức tạp, đòi hỏi lực lượng chức năng cần xử lý nghiêm và chủ động phòng ngừa từ sớm.

Cơ quan điều tra Công an tỉnh đọc quyết định tạm giữ đối tượng phạm tội trong vụ án mua bán hóa đơn trái phép tại STB Group.

Cùng với sự phát triển của hóa đơn điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt, phương thức hoạt động của tội phạm cũng thay đổi. Các đối tượng thường mua lại hoặc thành lập doanh nghiệp, sử dụng người khác đứng tên đại diện pháp luật rồi thực hiện mua bán hóa đơn thông qua dữ liệu điện tử và giao dịch ngân hàng. Vì vậy, đấu tranh với loại tội phạm này không thể chỉ dựa vào kiểm tra hồ sơ mà phải bám sát dòng tiền, dòng hóa đơn; tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa lực lượng công an với cơ quan thuế, ngân hàng và cơ quan đăng ký kinh doanh để phát hiện từ sớm, từ xa những doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường, để kịp thời ngăn chặn vi phạm trước khi hình thành các đường dây phạm tội quy mô lớn.

Theo Thượng tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Trưởng Phòng An ninh điều tra, bên cạnh công tác điều tra, xử lý nghiêm các vụ án, lực lượng công an đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật và phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng trong quản lý doanh nghiệp, quản lý thuế và khai thác dữ liệu điện tử. Đây được xác định là những giải pháp quan trọng để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn loại tội phạm này ngay từ gốc. Từ đó góp phần bảo vệ môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, bảo đảm nguồn thu ngân sách và giữ vững kỷ cương trong lĩnh vực tài chính, thuế.

Ngọc Anh