Nền tảng của phát triển bền vững

Vì vậy, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là thước đo của sự văn minh và tiến bộ. Một nền kinh tế phát triển bền vững không thể được xây dựng trên những rủi ro, tổn thất về tính mạng và sức khỏe của người lao động.

An toàn lao động chính là “lá chắn” bảo vệ nguồn lực quý giá nhất của xã hội, đồng thời góp phần duy trì năng suất, chất lượng và uy tín của nền sản xuất. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các tiêu chuẩn về lao động ngày càng khắt khe, việc bảo đảm môi trường làm việc an toàn còn là điều kiện tiên quyết để hàng hóa Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thời gian qua, dù số vụ tai nạn lao động có xu hướng giảm, nhưng thực tế đáng lo ngại là khu vực không có hợp đồng lao động vẫn chiếm tỷ trọng lớn về số người tử vong. Đây là “vùng trũng” trong công tác quản lý, nơi mà rủi ro luôn hiện hữu nhưng chưa được kiểm soát hiệu quả.

Nguyên nhân trước hết xuất phát từ việc người lao động chưa được huấn luyện đầy đủ về an toàn, thiếu trang bị bảo hộ cá nhân cần thiết. Bên cạnh đó, nhiều chủ sử dụng lao động, đặc biệt là các hộ gia đình, còn hạn chế nhận thức về trách nhiệm pháp lý của mình, coi nhẹ việc bảo đảm an toàn cho người làm thuê. Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, lực lượng cán bộ làm công tác an toàn, vệ sinh lao động tại cơ sở vẫn đang trong giai đoạn kiện toàn, dẫn đến khó khăn trong thanh tra, kiểm tra và giám sát…

Thực trạng đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới cách tiếp cận, không để ai bị bỏ lại phía sau trong công tác bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động năm 2026 với chủ đề “Đổi mới quản lý và nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động trong kỷ nguyên số” đã gửi đi một thông điệp rõ ràng, đã đến lúc cần những giải pháp mang tính đột phá, đồng bộ và thích ứng với bối cảnh mới.

Để làm được điều đó, trước hết cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về lao động, việc làm, tiền lương và an toàn vệ sinh lao động theo hướng bao trùm và linh hoạt hơn. Một hành lang pháp lý đầy đủ, hiện đại không chỉ bảo vệ người lao động mà còn tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao. Đặc biệt, cần có cơ chế phù hợp để quản lý khu vực lao động phi chính thức - nơi đang tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng lại thiếu các công cụ kiểm soát hữu hiệu.

Song song với đó, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ tạo ra bước chuyển căn bản trong công tác an toàn lao động. Từ việc xây dựng cơ sở dữ liệu số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự báo rủi ro, đến triển khai các nền tảng đào tạo trực tuyến về an toàn, tất cả đều góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và ý thức của người lao động. Công nghệ không chỉ giúp phát hiện sớm nguy cơ mà còn hỗ trợ giám sát liên tục, giảm thiểu tai nạn ngay từ gốc.

Bên cạnh đó, cần chú trọng bảo đảm việc làm bền vững, cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động. Một hệ thống chính sách phúc lợi và an sinh xã hội toàn diện sẽ giúp người lao động yên tâm gắn bó, không phải đánh đổi an toàn để mưu sinh. Đồng thời, việc nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cũng góp phần xây dựng ý thức tự bảo vệ, tuân thủ quy định an toàn trong lao động.

Thực hiện tốt công tác an toàn, vệ sinh lao động chính là góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Và hơn hết, thông điệp xuyên suốt cần được khẳng định mạnh mẽ: Không được đánh đổi an toàn của người lao động lấy sản lượng và tăng trưởng kinh tế. Chỉ khi con người được bảo vệ, phát triển mới thực sự bền vững và có ý nghĩa lâu dài.

Hà Trang