Nâng Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành tập đoàn, tạo lực đẩy làm đường sắt cao tốc

Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt phương án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2035, với định hướng thay đổi mô hình tổ chức theo hướng hiện đại hơn.

Theo đó, Tổng công ty sẽ chuyển từ mô hình công ty mẹ - công ty con sang mô hình Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam. Công ty mẹ sau chuyển đổi vẫn là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, đồng thời kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của Tổng công ty hiện nay.

Việc chuyển đổi được xác định hoàn thành trong năm 2026. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm tạo nền tảng để doanh nghiệp có đủ năng lực tham gia các dự án quy mô lớn, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao và các tuyến kết nối quốc tế trong thời gian tới.

Trong bối cảnh đường sắt đang được đầu tư hiện đại việc nâng cấp Tổng công ty Đường sắt Việt Nam là nhu cầu tất yếu. Ảnh: V.LONG

Về mục tiêu phát triển, đề án đặt ra yêu cầu tăng trưởng khá cao, với giá trị sản lượng và doanh thu toàn Tổng công ty (sau khi chuyển đổi) tăng bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030.

Một trong những điểm đáng chú ý là cơ chế tăng cường nguồn lực tài chính. Chính phủ cho phép xây dựng phương án bổ sung vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước, nguồn tái đầu tư của doanh nghiệp và các nguồn hợp pháp khác. Đây được xem là điều kiện then chốt để nâng cao năng lực tài chính, đáp ứng yêu cầu đầu tư trong giai đoạn phát triển mới.

Cùng với đó, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, dự kiến trình Chính phủ trong tháng 6 tới. Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm quản lý, khai thác và tổ chức chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư.

Ngoài ra, các bộ, ngành liên quan cũng được giao phối hợp xây dựng cơ chế phát triển công nghiệp đường sắt, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời hoàn thiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ trong lĩnh vực vận hành, bảo trì và cung cấp dịch vụ đường sắt.

Không chỉ dừng lại ở thay đổi mô hình tổ chức, việc cơ cấu lại còn bao gồm tái cấu trúc hoạt động sản xuất, kinh doanh; sắp xếp lại các đơn vị thành viên theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển dài hạn của ngành.

Thực tế, tại nhiều quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển như Trung Quốc, Đức, Pháp, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc… doanh nghiệp đường sắt đều được tổ chức theo mô hình tập đoàn nhằm tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng triển khai các dự án quy mô lớn.

Do đó, việc định hướng nâng cấp Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành tập đoàn được xem là cần thiết, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành đường sắt theo hướng hiện đại, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế trong giai đoạn tới.

VIẾT LONG