Nâng tầm hay 'canh bạc' đánh đổi tương lai?

Mới đây, VPF đã gửi văn bản tới các CLB để lấy ý kiến về phương án điều chỉnh số lượng cầu thủ nước ngoài kể từ mùa giải 2026/27. Đây được xem là một “phép thử” quan trọng đối với khả năng quản trị và định hướng phát triển bền vững của toàn hệ thống bóng đá chuyên nghiệp.

Ngoại binh CLB Nam Định (áo trắng)

Đề xuất “mở van” ngoại binh

Theo nội dung dự kiến điều chỉnh, VPF đưa ra hai thay đổi lớn. Đối với các CLB dự V.League, số lượng đăng ký tối đa sẽ tăng từ 4 lên 5 cầu thủ, đồng thời số lượng được sử dụng cùng lúc trên sân tăng từ 3 lên 4 người.

Đặc biệt, với những CLB tham dự đồng thời các giải đấu cấp châu lục (AFC) và khu vực (AFF), số lượng đăng kí có thể nâng lên tới 8 ngoại binh, thay vì giới hạn 7 người như hiện nay.

VPF lí giải rằng đề xuất này nhằm thực hiện chủ trương của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) trong việc nâng cao chất lượng chuyên môn và tăng cường tính cạnh tranh cho các giải đấu chuyên nghiệp quốc gia.

Việc nới lỏng cơ chế ngoại binh được kì vọng sẽ giúp các đội bóng có thêm lựa chọn chiến thuật, nâng cao sức mạnh đội hình và giúp các đại diện Việt Nam có sự chuẩn bị kĩ lưỡng hơn khi bước ra sân chơi quốc tế.

Tuy nhiên, nhìn lướt qua đây có vẻ là một nâng cấp kĩ thuật, nhưng đằng sau nó là một bài toán sinh tử đối với tương lai của hệ thống đào tạo trẻ và sức mạnh đội tuyển quốc gia.

Nỗi lo “thiểu số” trên chính quê hương

Một trong những lo ngại lớn nhất chính là sự thu hẹp đất diễn của các cầu thủ quốc nội. Cần nhìn nhận sự thay đổi này trong một bức tranh tổng thể: nếu áp dụng phương án mới, cộng thêm cơ chế hiện hành gồm 2 suất Việt kiều chưa có quốc tịch và 1 suất cầu thủ nhập tịch không có huyết thống, một đội bóng hoàn toàn có thể tung ra sân tới 7 vị trí không phải nội binh thuần túy. Khi đó, các cầu thủ quốc nội sẽ trở thành lực lượng thiểu số ngay tại V.League với vỏn vẹn 4 suất đá chính.

Hệ lụy nhãn tiền là cơ hội ra sân của các tài năng trẻ sẽ bị bóp nghẹt. Những khu vực then chốt đòi hỏi sự va chạm và bản lĩnh như tiền đạo mũi nhọn, tiền vệ kiến thiết hay trung vệ dập có nguy cơ bị “ngoại hóa” hoàn toàn.

Ông Nguyễn Tấn Anh, Giám đốc điều hành CLB HAGL, bày tỏ quan điểm: “Nếu tăng thêm ngoại binh, sự đóng góp của CLB cho đội tuyển Việt Nam sẽ không còn nhiều. Thành công của các đội tuyển những năm qua như vô địch ASEAN Cup 2024 hay trở lại top 100 FIFA đều nhờ vào V.League, nơi cầu thủ nội được thi đấu nhiều. Nếu đào tạo xong mà không được thi đấu chuyên nghiệp thì các em còn đá ở đâu?”.

Đồng quan điểm, HLV Trần Tiến Đại (CLB PVF-CAND) nhấn mạnh rằng dù các quốc gia lân cận như Thái Lan đã cho đăng kí 7 ngoại binh, nhưng Việt Nam không nhất thiết phải làm theo. Việc bảo vệ “không gian” cho các học viện đào tạo trẻ là điều quan trọng nhất để duy trì động lực cống hiến cho bóng đá nước nhà.

Một ngoại binh không chỉ là một vị trí trên sân mà là một gói chi phí cứng kéo dài

Áp lực tài chính và bài toán sinh tồn của các CLB

Bên cạnh yếu tố chuyên môn, tài chính là rào cản khổng lồ khiến nhiều CLB không đồng thuận. CLB Ninh Bình đã nhanh chóng lên tiếng phản đối và cho rằng việc gánh thêm ngoại binh sẽ tạo ra áp lực tài chính cực lớn.

Một ngoại binh không chỉ là một vị trí trên sân mà là một gói chi phí cứng kéo dài và khó điều chỉnh: lương cao, phí lót tay, chi phí sinh hoạt và rủi ro thay thế nếu không đạt yêu cầu.

Thực tế, bóng đá Việt Nam chưa phải là một nền kinh tế bóng đá tự chủ. Nguồn thu của CLB chủ yếu dựa vào sự bảo bọc của các ông bầu và nhà tài trợ. Doanh thu từ vé, bản quyền truyền hình hay thương mại chưa tạo thành dòng tiền ổn định.

Việc tăng ngoại binh trong bối cảnh nguồn thu “đứng yên” sẽ dễ dẫn đến tình trạng mất kiểm soát tài chính. Đại diện Ninh Bình nhấn mạnh: “Việc nới 'room' ngoại binh chỉ nên được xem xét khi V.League mở rộng quy mô lên 16 đến 18 đội. Hiện tại, nới rộng cơ chế này có thể đẩy nhiều đội đến bờ vực xin rút lui khỏi giải”.

Thay vì chạy theo số lượng cầu thủ ngoại, CLB Ninh Bình kiến nghị VFF và VPF nên ưu tiên những vấn đề như gia tăng nguồn tài trợ, nâng cao doanh thu và cải thiện điều kiện làm việc cho đội ngũ điều hành giải đấu.

Nâng tầm chất lượng V.League là mục tiêu tất yếu, nhưng đem tương lai của nội binh và sự ổn định tài chính ra đánh đổi là một “canh bạc” chứa đựng quá nhiều rủi ro. Những nhà quản lí cần sự tỉnh táo để xác định rõ: Bóng đá Việt Nam sẽ tiêu theo khả năng kiếm được hay tiếp tục tiêu theo kì vọng chưa thành hiện thực?

Bởi lẽ, một nền bóng đá mạnh bền vững không thể được xây dựng trên một nền móng nội binh yếu ớt và một hệ sinh thái tài chính “mỏng”.

ĐÌNH PHONG