Nắng nóng tiếp diễn, cháy rừng lan rộng tại nhiều nước châu Âu

Cháy rừng dữ dội tại Los Gallardos, Almeria, Tây Ban Nha ngày 10/7/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN phát

Phóng viên TTXVN tại Praha dẫn thông báo mới nhất của Viện Khí tượng Thủy văn Séc (ČHMÚ) cho biết, từ ngày 28/7, nền nhiệt sẽ tăng trở lại sau quãng nghỉ ngắn của đợt nóng, phổ biến ở mức từ 24-29 độ C. Sang ngày 29/7, nhiều nơi sẽ ghi nhận mức nhiệt từ 28-33 độ C dưới điều kiện thời tiết chủ yếu là nắng ráo.

Đợt nắng nóng được dự báo đạt đỉnh vào cuối tuần và nhiệt độ ngày 30/7 có thể lên tới 32-37 độ C, trong khi giai đoạn từ ngày 31/7 - 2/8 sẽ có mức nhiệt 33-38 độ C ở nhiều nơi.

Cùng với nền nhiệt cao, nguy cơ xuất hiện mưa giông cũng gia tăng. Cơ quan khí tượng cảnh báo đợt nắng nóng kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, mất nước và ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt đối với người cao tuổi, trẻ nhỏ và những người làm việc ngoài trời.

Trong khi đó, lực lượng cứu hỏa tại Pháp và Tây Ban Nha tiếp tục chống chọi với các đám cháy rừng lớn nhất trong nhiều năm qua. Tính đến thời điểm này, hơn 325.000 người tại Pháp và Tây Ban Nha đã phải sơ tán.

Phóng viên TTXVN tại Pháp cho biết, một trong những vụ cháy rừng nghiêm trọng nhất trong những năm gần đây đang hoành hành tại tỉnh Gironde, Tây Nam nước Pháp và đang áp sát khu vực đô thị Bordeaux, buộc khoảng 250.000 người phải sơ tán. Với diện tích bị thiêu rụi lên tới 42.000 ha, đám cháy tạo ra hiện tượng "mây lửa" khổng lồ (pyrocumulonimbus) - khối mây hình thành do sức nóng của đám cháy khiến lửa lan nhanh và khó kiểm soát.

Sáng 27/7 theo giờ dịa phương, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ chủ trì cuộc họp Nội các khẩn cấp để thảo luận về tình hình khẩn cấp.

Vụ cháy bùng phát trong điều kiện thời tiết rất bất lợi với nền nhiệt cao, hạn hán kéo dài, gió mạnh và thảm thực vật khô kiệt. Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunẽz cho biết lượng thực vật phát triển mạnh sau các đợt mưa năm 2025 đã bị nắng nóng và hạn hán kéo dài làm khô, tạo nguồn nhiên liệu lớn khiến lửa bùng phát và lan nhanh. Từ đầu năm 2026 đến nay, Pháp ghi nhận 12.845 vụ cháy rừng, song phần lớn được khống chế khi còn ở quy mô nhỏ.

Tuy nhiên, các đám cháy tại Gironde bùng phát từ hôm 22/7 có đặc điểm đặc biệt nguy hiểm. Đây là những đám cháy mang tính đối lưu, có khả năng tự tạo ra khối khí và luồng gió riêng, khiến ngọn lửa có thể tự tiếp sức, thay đổi hướng bất ngờ và di chuyển với tốc độ rất cao. Các lực lượng cứu hỏa vì vậy phải đối mặt với một đám cháy khó dự đoán và không thể chỉ xử lý bằng các phương tiện chữa cháy thông thường.

Đến cuối tuần, ngọn lửa đã tiến tới cách khu vực đô thị Bordeaux khoảng 15km. Chính quyền đã ra lệnh sơ tán thêm hàng chục nghìn người. Các nhà chức trách cảnh báo người dân chưa thể trở về những khu vực đã sơ tán cho tới khi đám cháy được khống chế hoàn toàn, bởi ngay cả đám cháy đã được khống chế bước đầu vẫn có thể bùng phát trở lại.

Tình hình đặc biệt nghiêm trọng tại bán đảo Lège-Cap-Ferret, một địa điểm du lịch nổi tiếng. Toàn bộ khu vực đã được sơ tán, trong đó khoảng 1.200 người được đưa đi bằng đường biển. Các lực lượng chức năng hiện đã ghi nhận 21 ngôi nhà bị phá hủy và một số khu cắm trại bị ảnh hưởng. Hoạt động du lịch, vốn đang trong mùa cao điểm, buộc phải tạm dừng cho đến khi có thông báo mới.

Quy mô của chiến dịch ứng phó là rất lớn. Pháp huy động khoảng 2.500 lính cứu hỏa, 1.500 quân nhân cùng hơn 1.200 cảnh sát tham gia chữa cháy.

Pháp cũng đã lần đầu tiên thử nghiệm máy bay vận tải quân sự A400M trong nhiệm vụ chữa cháy, với khả năng mang tới 20.000 lít nước hoặc chất chống cháy. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunẽz nhấn mạnh, các phương tiện trên không chỉ là một phần của giải pháp. Việc kiểm soát đám cháy chủ yếu vẫn phải được thực hiện từ mặt đất, thông qua việc tạo các đường ngăn cháy, đào rãnh và loại bỏ nhiên liệu để ngăn lửa tiến vào các khu dân cư.

Vụ cháy cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông. Một đoạn dài của tuyến cao tốc A63 nối Bordeaux với Tây Ban Nha bị đóng cửa, trong khi giao thông đường sắt ở phía Nam Bordeaux bị đình chỉ. Chính quyền kêu gọi người dân hạn chế di chuyển tới các khu vực bị ảnh hưởng, đồng thời cho phép hành khách đổi hoặc hủy vé miễn phí. Khoảng 40.000 khách du lịch tại 45 khu cắm trại ở Gironde và Landes cũng đã được sơ tán.

Theo Bộ trưởng Nội vụ Pháp, vụ cháy tại Gironde cho thấy, nước này “đã bước sang một thời kỳ khác”. Không chỉ quy mô các vụ cháy ngày càng lớn, hỏa hoạn còn có xu hướng xuất hiện tại nhiều khu vực hơn, khiến việc điều động lực lượng ứng phó giữa các địa phương trở nên khó khăn.

Tại Tây Ban Nha, khoảng 75.000 người dân đã phải sơ tán khỏi khu vực Madrid (tỉnh Avila), Toledo và vùng Castellón thuộc miền Đông Valencia do các đám cháy rừng lan rộng.

Ngày 27/7, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez sẽ tới thăm các khu vực bị ảnh hưởng bởi cháy rừng ở Valencia, nơi lực lượng cứu hỏa đang nỗ lực dập tắt một đám cháy mới, trong khi 15.000 người đã phải sơ tán. Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Fernando Grande-Marlaska cho biết, các đám cháy vẫn đang lan rộng nhưng với tốc độ chậm hơn.

Tại Italy, cháy rừng cũng bùng phát ở vùng Puglia, miền Nam nước này, vào ngày 26/7, buộc hơn 400 khách du lịch và người dân phải sơ tán bằng đường biển khỏi khu vực thị trấn ven biển Peschici. Lực lượng bảo vệ bờ biển cho biết khoảng 300 người khác tiếp tục được đưa ra khỏi vùng nguy hiểm.

Các đám cháy lớn tại Pháp, Tây Ban Nha và Italy cho thấy, nguy cơ cháy rừng đang trở thành một vấn đề an ninh dân sự ngày càng nghiêm trọng ở châu Âu. Giới khoa học nhận định biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng kéo dài và thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên hơn, tạo điều kiện để các vụ cháy rừng phát triển với quy mô lớn và khó kiểm soát hơn trên khắp châu Âu.

Chuyên gia cảnh báo các vụ cháy rừng siêu lớn, giải phóng năng lượng cực kỳ khổng lồ hay còn được gọi là các “đám cháy thế hệ thứ sáu” có thể sẽ xuất hiện ngày càng phổ biến khi biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng.

Theo Giáo sư Domingos Xavier Viegas từ Đại học Coimbra (Bồ Đào Nha) và là một trong những chuyên gia hàng đầu châu Âu về cháy rừng, các vụ cháy đang diễn ra tại Tây Ban Nha và Pháp là những ví dụ điển hình cho hiện tượng này.

Theo chuyên gia này, những “siêu đám cháy” này giải phóng lượng năng lượng khổng lồ, có thể tự tạo gió, khiến hướng lan của lửa rất khó dự đoán và gần như không thể dập tắt bằng biện pháp chữa cháy trực tiếp. Theo ông, lực lượng chức năng cần ưu tiên bảo vệ, sơ tán người dân và tạo các vùng ngăn cháy để kiểm soát những đám cháy rừng đặc biệt nguy hiểm này.

Nguyễn Hà - Việt Thắng – Đào Dũng (TTXVN)