Nâng hạng thị trường: Cơ hội lớn, yêu cầu cao hơn với công ty chứng khoán

Thay đổi cấu trúc dòng tiền

Khác với những kỳ vọng thường thấy về dòng vốn ngắn hạn, ý nghĩa cốt lõi của nâng hạng nằm ở sự thay đổi cách thị trường Việt Nam được nhìn nhận trong hệ thống phân bổ vốn toàn cầu. Khi được đưa vào “radar” của các quỹ đầu tư quốc tế, thị trường không còn là điểm đến mang tính cơ hội, mà dần trở thành một cấu phần trong chiến lược phân bổ danh mục dài hạn.

Sự thay đổi về “định danh” này kéo theo một chuỗi điều chỉnh mang tính cấu trúc từ cách dòng tiền vận hành, mặt bằng định giá, cho đến tiêu chuẩn vận hành và quản trị rủi ro. Trong bối cảnh đó, các công ty chứng khoán không thể tiếp tục vận hành theo mô hình truyền thống, mà buộc phải nâng cấp toàn diện để đáp ứng một “sân chơi” có tiêu chuẩn cao hơn.

Các công ty chứng khoán đóng vai trò then chốt trong việc chuyển hóa cơ hội thành động lực phát triển. Ảnh: Đức Thanh

Theo ông Nguyễn Tài Vinh - Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS), năm 2026 có thể trở thành cột mốc “mở khóa” dòng vốn quy mô lớn cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Dự báo cho thấy, dòng vốn thụ động thông qua các quỹ ETF có thể đạt từ 0,6 đến 1,5 tỷ USD, trong khi dòng vốn chủ động vốn nhạy hơn với các kỳ đánh giá định kỳ có thể giải ngân từ 3 đến 7 tỷ USD. Quan trọng hơn, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, hiện đang ở mức thấp khoảng 15%, được kỳ vọng sẽ phục hồi mạnh mẽ trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô, mà ở sự thay đổi về chất của dòng tiền. Các định chế tài chính quốc tế thường có “khẩu vị” đầu tư dài hạn, ưu tiên những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, minh bạch và quản trị hiệu quả. Điều này đồng nghĩa với việc thị trường sẽ dần dịch chuyển từ trạng thái bị chi phối bởi giao dịch ngắn hạn sang cấu trúc dòng tiền ổn định và có kỷ luật hơn. Đối với các công ty chứng khoán, sự thay đổi này đặt ra yêu cầu phải chuẩn bị sẵn sàng về hệ sinh thái dịch vụ, từ môi giới tổ chức, lưu ký, bù trừ cho đến các sản phẩm quản lý tài sản.

Một trong những thách thức lớn nhất sau nâng hạng là năng lực tài chính của các công ty chứng khoán. Theo ông Nguyễn Tài Vinh, trọng tâm trong giai đoạn tới không chỉ là tăng vốn, mà là nâng cao “chất lượng vốn”. Điều này bao gồm việc kiểm soát rủi ro đòn bẩy, xây dựng bộ đệm an toàn và áp dụng các công cụ quản trị tiên tiến để đảm bảo khả năng vận hành ổn định trong các kịch bản biến động mạnh.

Ông Nguyễn Tài Vinh cho biết, các công ty chứng khoán đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và dữ liệu lớn (Big Data) để cá nhân hóa dịch vụ, giúp nhà đầu tư tiếp cận thị trường một cách hiệu quả hơn. Vai trò của công ty chứng khoán không chỉ dừng ở việc cung cấp công cụ giao dịch, mà còn trở thành đối tác đồng hành trong quản lý tài sản, hỗ trợ khách hàng phân bổ vốn một cách khoa học.

Tái định vị vai trò

Ở góc nhìn dài hạn, ông Bùi Văn Huy - Phó Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Đầu tư FIDT cho rằng, nâng hạng thị trường đặt ra yêu cầu các công ty chứng khoán phải tái định vị vai trò, từ trung gian giao dịch sang định chế có năng lực kiến tạo thị trường. Trước hết, cần tái cấu trúc mô hình kinh doanh theo hướng đa trụ cột, giảm phụ thuộc vào môi giới ngắn hạn. Các mảng dịch vụ có tính ổn định và bền vững như quản lý tài sản, tư vấn tài chính, ngân hàng đầu tư và dịch vụ khách hàng tổ chức cần được tăng tỷ trọng. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp ổn định nguồn thu, mà còn góp phần nâng cao chất lượng vận hành của thị trường.

Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cấp năng lực nghiên cứu và tư vấn đầu tư. Thị trường hậu nâng hạng đòi hỏi các quyết định đầu tư phải dựa trên dữ liệu, phân tích và kỷ luật rủi ro. Do đó, các công ty chứng khoán cần đầu tư mạnh vào bộ phận nghiên cứu độc lập, chuẩn hóa phương pháp định giá và nâng cao chất lượng đội ngũ tư vấn.

Bên cạnh đó, vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư tổ chức cũng trở nên quan trọng hơn. Việc chuẩn hóa hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR), nâng cao minh bạch thông tin và cải thiện chất lượng công bố dữ liệu sẽ giúp giảm chi phí vốn và tăng khả năng thu hút dòng tiền dài hạn.

Theo ông Bùi Văn Huy, nâng hạng thị trường thường đi kèm với nhu cầu gia tăng các hoạt động huy động vốn và tái cấu trúc doanh nghiệp. Điều này mở ra dư địa lớn cho mảng ngân hàng đầu tư (IB), từ tư vấn phát hành, IPO, M&A cho đến cấu trúc vốn. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, các công ty chứng khoán cần nâng cao năng lực thiết kế và quản trị giao dịch, đảm bảo tính minh bạch và hạn chế rủi ro bất cân xứng thông tin. Khi mảng IB phát triển đúng chuẩn, thị trường không chỉ sôi động hơn mà còn có chiều sâu và khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Song song với đó, đầu tư vào hạ tầng công nghệ và dữ liệu là điều kiện tiên quyết để đáp ứng yêu cầu của dòng vốn tổ chức. Cuối cùng, nâng hạng thị trường cũng kéo theo yêu cầu cao hơn về chuẩn hóa vận hành và tuân thủ.

Tấn Minh