Nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy

Nhiều căn hộ tại Cư xá Thanh Đa, phường Bình Quới (Thành phố Hồ Chí Minh) còn lắp đặt lồng sắt che chắn các lối thoát hiểm. (Ảnh THẾ ANH)

Nhiều người nghĩ rằng như vậy là an toàn, thế nhưng khi liên tiếp xảy ra các vụ cháy nghiêm trọng, cướp đi nhiều sinh mạng, nỗi lo mới thật sự hiện hữu.

Theo thống kê của Công an thành phố, năm 2025, trên địa bàn đã xảy ra 157 vụ cháy liên quan đến nhà ở riêng lẻ và nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh làm 15 người thiệt mạng.

Con số đó đã trở thành lời cảnh tỉnh với cộng đồng. Nguy hiểm nhất nằm ở chính cách nhiều hộ gia đình xây kín không gian sống. Tình trạng “chuồng cọp”, lồng sắt, cửa sắt nhiều lớp thường để chống trộm, nhưng khi cháy xảy ra lại chặn mọi đường thoát nạn; cùng với đó khói và khí độc tích tụ nhanh, chỉ vài phút đã khiến người bên trong kiệt sức, mất khả năng tự thoát.

Sau nhiều vụ hỏa hoạn để lại hậu quả đau lòng, các giải pháp phòng cháy, chữa cháy của ngành chức năng được triển khai đồng bộ và quyết tâm hơn. Cách làm được người dân ghi nhận hơn khi lực lượng chức năng chú trọng việc thay đổi nhận thức của cộng đồng.

Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy đã đến từng khu phố, từng nhà giải thích vì sao phải mở lối thoát nạn thứ hai, cần tháo gỡ “chuồng cọp”, vì sao mỗi gia đình phải tự trang bị phương tiện chữa cháy ban đầu.

Từ cảnh báo đó, nhiều giải pháp đã được triển khai đồng bộ, mở lối thoát nạn khẩn cấp, ngăn cháy giữa khu vực ở và khu vực sản xuất, trang bị thiết bị phòng cháy, chữa cháy tại chỗ, lắp đặt thiết bị truyền tin báo cháy. Điều người dân đánh giá cao phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, cán bộ phòng cháy, chữa cháy không chỉ kiểm tra, nhắc nhở mà còn trực tiếp hỗ trợ tháo gỡ lồng sắt, cắt mở khung sắt để tạo lối thoát.

Ban đầu, việc làm này tạo sự lo ngại về mất an ninh, nhưng khi được giải thích cặn kẽ nhiều gia đình đã đồng ý thực hiện; chính sự gần gũi chia sẻ, hỗ trợ đó đã tạo nên đồng thuận từ phía người dân, thay vì tâm lý đối phó như trước.

Kết quả bước đầu cho thấy các giải pháp đang phát huy hiệu quả, hơn 1.200 nhà ở kết hợp kinh doanh đã tháo gỡ “chuồng cọp”, mở lối thoát nạn thứ hai; gần 1.000 cơ sở lắp đặt thiết bị truyền tin báo cháy; hàng chục nghìn lượt hộ dân được hướng dẫn các kỹ năng an toàn.

Đây là tín hiệu tích cực bởi an toàn không đến từ một biện pháp đơn lẻ mà từ sự thay đổi đồng bộ. Một điểm đáng chú ý khác là việc xây dựng và nhân rộng mô hình tự quản về phòng cháy, chữa cháy trong khu dân cư.

Mô hình “Tổ liên gia an toàn phòng cháy chữa cháy”, “Điểm chữa cháy công cộng” hay “Nhà tôi 4 có” giúp người dân dễ nhớ, dễ làm. Khi mỗi gia đình đều có bình chữa cháy, mặt nạ phòng độc, lối thoát nạn thứ hai và thiết bị báo cháy, khả năng tự bảo vệ được nâng lên rõ rệt, giảm phụ thuộc hoàn toàn vào lực lượng chuyên nghiệp trong những phút đầu quyết định.

Người dân cũng thấy còn nhiều khó khăn khi nhiều nhà có diện tích nhỏ, kết cấu cũ, không dễ để mở lối thoát nạn thứ hai. Hoặc một số hộ kinh doanh lo ảnh hưởng đến sinh kế khi phải điều chỉnh mặt bằng; những băn khoăn này là có thật và cần được lắng nghe, dù biết rõ an toàn phải đặt lên hàng đầu. Nhiều người dân mong muốn các giải pháp phòng cháy, chữa cháy tiếp tục được triển khai kiên trì, linh hoạt, phù hợp với từng khu vực, loại hình nhà ở.

Quan trọng hơn, cần duy trì công tác tuyên truyền thường xuyên, không chỉ sau các vụ cháy lớn; khi an toàn cháy nổ trở thành thói quen, nếp nghĩ của mỗi gia đình, mỗi người đều biết cách tự cứu mình và hỗ trợ cộng đồng thì nguy cơ cháy nổ sẽ được đẩy lùi. Những giải pháp phòng cháy, chữa cháy hiện nay cho thấy, ngành chức năng đã đi đúng hướng khi lấy người dân làm trung tâm, lấy phòng ngừa làm chính.

KHANG ANH