Nâng cao trách nhiệm của toàn Ngành trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 205

VKSND tối cao vừa ban hành Thông báo số 340/TB-VKSTC ngày 12/8/2026 thông báo ý kiến chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao tại Tọa đàm "Xây dựng mối quan hệ phối hợp giữa Vụ Kiểm sát án dân sự với các đơn vị thuộc VKSND tối cao trong việc thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (Nghị quyết số 205)".

Ngày 31/7/2026, VKSND tối cao tổ chức Tọa đàm “Xây dựng mối quan hệ phối hợp giữa Vụ Kiểm sát án dân sự với các đơn vị thuộc VKSND tối cao trong việc thực hiện Nghị quyết số 205”, trên cơ sở báo cáo của Vụ Kiểm sát án dân sự và ý kiến của các đơn vị nghiệp vụ thuộc VKSND tối cao, VKSND cấp tỉnh thực hiện thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích; đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao kết luận, chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm được nêu tại Thông báo này. 

Thống nhất nhận thức, nâng cao trách nhiệm của toàn Ngành trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 205

Trước hết, cần thống nhất nhận thức, nâng cao trách nhiệm của toàn Ngành trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 205. 

Việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 205 của Quốc hội là nhiệm vụ chính trị, pháp lý quan trọng, có tính đột phá, được Quốc hội giao cho ngành Kiểm sát nhân dân. Đây là trách nhiệm chung của toàn Ngành, phải được thực hiện trong tất cả các khâu công tác theo chức năng, nhiệm vụ được giao; không phải là nhiệm vụ riêng của Vụ Kiểm sát án dân sự (Vụ 9) hoặc Phòng Kiểm sát án dân sự (Phòng 9) VKSND cấp tỉnh. Vụ 9 là đơn vị đầu mối tham mưu tại VKSND tối cao; Phòng 9 là đầu mối tại VKSND cấp tỉnh, nhưng nguồn thông tin về vụ việc thuộc phạm vi Nghị quyết số 205 có thể được phát hiện từ tất cả các khâu công tác: Thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử hình sự; kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại, lao động; kiểm sát thi hành án; giải quyết và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và các hoạt động nghiệp vụ khác.

Sau Tọa đàm này, các đơn vị phải chủ động rà soát nguồn thông tin trong lĩnh vực được phân công phụ trách; quán triệt để Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn nâng cao ý thức, trách nhiệm nhận diện các dấu hiệu xâm phạm lợi ích công hoặc quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương; kịp thời báo cáo lãnh đạo đơn vị xem xét, xử lý theo quy định.

Đối với vụ việc có dấu hiệu thuộc phạm vi Nghị quyết số 205, đơn vị phát hiện phải kịp thời cung cấp, chuyển thông tin, tài liệu liên quan cho Vụ 9 hoặc Phòng 9 VKSND cấp tỉnh để xem xét, phân loại, xử lý theo thẩm quyền. Trước mắt, tập trung rà soát các vụ việc trong những lĩnh vực có nguy cơ xâm phạm lợi ích công hoặc ảnh hưởng đến nhiều người như đất đai, tài nguyên, tài sản công, đầu tư công, môi trường, an toàn thực phẩm, dược phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; các vụ việc liên quan đến trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ và các nhóm dễ bị tổn thương khác theo quy định.

Việc cung cấp, chuyển giao thông tin không phải là chuyển trách nhiệm giải quyết vụ việc cho Vụ 9 hoặc Phòng 9, mà là trách nhiệm phối hợp trong toàn Ngành nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả nhiệm vụ Quốc hội giao.

 Đồng chí Nguyễn Đức Thái, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Viện trưởng VKSND tối cao chủ trì buổi Tọa đàm ngày 31/7/2026.

Khẩn trương hoàn thiện cơ chế phối hợp, bảo đảm rõ trách nhiệm và vận hành được ngay trong thực tiễn

Giao Vụ 9 tiếp thu đầy đủ ý kiến tại Tọa đàm; chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương rà soát, hoàn thiện Quy chế phối hợp tạm thời giữa Vụ 9 và các đơn vị thuộc VKSND tối cao trong thực hiện Nghị quyết số 205, báo cáo lãnh đạo VKSND tối cao xem xét, quyết định.

Quy chế phải xác định cụ thể trách nhiệm của từng đơn vị; đầu mối tiếp nhận, cung cấp, chuyển giao, phân loại và xử lý thông tin; tiêu chí nhận diện ban đầu vụ việc có dấu hiệu thuộc phạm vi Nghị quyết; hình thức, biểu mẫu chuyển thông tin; tài liệu cần gửi kèm; thời hạn tiếp nhận, xem xét, xử lý; trách nhiệm phối hợp và phản hồi kết quả; chế độ theo dõi, tổng hợp, báo cáo, sơ kết, tổng kết.

Đồng thời, phải phân định rõ giữa việc cung cấp thông tin, chuyển giao tài liệu với việc phối hợp xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ; xác định rõ trách nhiệm của đơn vị đang trực tiếp thực hiện nhiệm vụ nghiệp vụ và trách nhiệm của đơn vị đầu mối; bảo đảm việc phối hợp không làm ảnh hưởng đến hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và các hoạt động tố tụng khác đang được tiến hành.

Quá trình cung cấp, chuyển giao, khai thác và sử dụng thông tin, tài liệu phải tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật công tác, bí mật điều tra, bảo vệ dữ liệu và bảo mật hồ sơ nghiệp vụ.

Quy chế phải thực sự là công cụ điều hành nghiệp vụ, bảo đảm rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả, tránh hình thức, chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm và có thể áp dụng ngay trong thực tiễn.

Tập trung phát hiện, lựa chọn và giải quyết một số vụ việc điển hình để tạo kết quả thực chất và sức lan tỏa

Vụ 9 và VKSND các địa phương thực hiện thí điểm cần tập trung phát hiện, lựa chọn một số vụ việc điển hình, có căn cứ pháp lý rõ ràng, tài liệu, chứng cứ vững chắc, tác động xã hội lớn để tập trung phối hợp giải quyết, qua đó tạo kết quả cụ thể và sức lan tỏa trong quá trình triển khai Nghị quyết.

Việc lựa chọn vụ việc phải thận trọng, khách quan, đúng phạm vi Nghị quyết; không chạy theo số lượng. Ưu tiên những vụ việc mà quyền, lợi ích cần bảo vệ được xác định rõ; hành vi xâm phạm có tài liệu, chứng cứ tương đối đầy đủ; việc khởi kiện có khả năng mang lại hiệu quả thực chất trong bảo vệ lợi ích công hoặc quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương.

Thông qua việc giải quyết các vụ việc cụ thể, cần kịp thời tổng kết thực tiễn, từng bước hình thành tiêu chí nhận diện, kinh nghiệm nghiệp vụ, quy trình xử lý thông tin, phương pháp thu thập tài liệu, chứng cứ, mô hình phối hợp và cách làm có hiệu quả để hướng dẫn, rút kinh nghiệm và nhân rộng trong toàn Ngành.

Phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện

Thủ trưởng các đơn vị thuộc VKSND tối cao, Viện trưởng VKSND các cấp phải trực tiếp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 205 trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, địa bàn được giao. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về kết quả rà soát, phát hiện, cung cấp, chuyển giao và phối hợp xử lý thông tin thuộc lĩnh vực, đơn vị mình phụ trách; bảo đảm thông tin có giá trị không bị bỏ sót, chậm chuyển hoặc không được xem xét, xử lý kịp thời.

Cần xác định việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 205 là một nội dung quan trọng trong đổi mới phương thức thực hiện chức năng của Viện kiểm sát, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát và vai trò của ngành Kiểm sát nhân dân trong bảo vệ lợi ích công, bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương trong giai đoạn mới.

Thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo và rút kinh nghiệm

Giao Vụ 9 định kỳ hằng tháng hoặc theo yêu cầu của lãnh đạo VKSND tối cao tổng hợp tình hình, kết quả phối hợp; số lượng thông tin đã được chuyển giao, tiếp nhận; kết quả phân loại, xử lý các vụ việc thuộc phạm vi thực hiện Nghị quyết số 205. Vụ 9 có trách nhiệm kịp thời phản hồi kết quả tiếp nhận, phân loại, xử lý cho đơn vị đã cung cấp, chuyển giao thông tin; theo dõi kết quả thực hiện của từng đơn vị, địa phương; chỉ rõ những đơn vị thực hiện tốt, những đơn vị còn hạn chế hoặc chưa chủ động; tổng hợp khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất giải pháp, báo cáo lãnh đạo VKSND tối cao xem xét, chỉ đạo.

Qua thực tiễn triển khai, những vấn đề có tính phổ biến hoặc còn nhận thức, áp dụng không thống nhất phải được kịp thời tổng hợp để hướng dẫn, thông báo rút kinh nghiệm; những mô hình, cách làm có hiệu quả phải được đánh giá, tổng kết và nhân rộng, bảo đảm việc thực hiện Nghị quyết số 205 ngày càng đi vào thực chất, thống nhất và hiệu quả trong toàn Ngành.

P.V